روزنامه جهان صنعت

جنگ برای اقتصاد ایران صورتحساب نوشته است اما هنوز هیچ‌کس حاضر نشده رقم نهایی آن را روی میز بگذارد. سازمان برنامه و بودجه در سند «فرصت احیای اقتصاد ایران پس از بحران» از تخریب زیرساخت‌های انرژی، توقف خطوط تولید، اختلال در زنجیره فولاد و پتروشیمی، افت صادرات، فشار بر بازار ارز، تشدید تورم، کاهش اشتغال و گسترش فقر سخن می‌گوید، اما درست در جایی که باید خسارت جنگ را به ریال و دلار محاسبه کند، سکوت می‌کند.

- عددها گاهی از خود سیاستگذاران صریح‌تر حرف می‌زنند. تازه‌ترین نماگر بانک مرکزی از بدهی‌های دولت تصویری روشن از یکی از مهم‌ترین فشارهای پنهان اقتصاد ایران به‌دست می‌دهد؛ فشاری که نه در صف‌های خرید دیده می‌شود، نه در تابلوی بازار ارز و نه حتی در آمارهای روزانه بازار پول اما اثر آن به‌تدریج در ترازنامه بانک‌ها، پایه پولی، ظرفیت تسهیلات‌دهی و نهایتا تورم آینده ظاهر می‌شود.

بازار کار ایران در سال۱۴۰۴ بیش از آنکه خبر خوش کاهش بیکاری را روایت کند، یک هشدار آرام اما جدی درباره کم‌رمقی اقتصاد می‌دهد؛ هشداری که پشت عدد 5/7‌درصدی نرخ بیکاری پنهان شده است.

سیاست ارزی ایران در کمتر از یک دهه تقریبا تمام نسخه‌های ممکن را آزموده است؛ از تزریق مستقیم ارز به‌بازار و دلار ۴۲۰۰تومانی تا سامانه نیما، سیاست تثبیت، مرکز مبادله و حالا بازار ارز تجاری.

آرامش تورم در خرداد آرامشی شبیه سکوت پس از انفجار است. عدد ماهانه از قله اردیبهشت پایین آمده اما موج گرانی همچنان روی سفره خانوارها، نقشه استان‌ها و دهک‌های پایین می‌تازد.

تورم ایران در سال۱۴۰۵ دیگر فقط با یک نمودار نقدینگی یا یک بخشنامه پولی توضیح داده نمی‌شود. اقتصاد ایران اکنون در نقطه‌ای ایستاده که مسیر قیمت‌ها همزمان به‌سه‌میدان گره خورده است: بازار ارز، بودجه دولت و آینده تفاهم سیاسی.

اقتصاد ایران سال‌هاست با یک دروغ بزرگ زندگی می‌کند که پول ارزان است اما این ارزانی فقط روی کاغذ بوده و در بازار، ترازنامه بانک‌ها، صف وام، بازار ارز، صندوق‌های درآمدثابت، قیمت سکه و طلا و در رفتار سپرده‌گذار هیچ‌کس این دروغ را باور نمی‌کند.

تورم هنوز بالای سر اقتصاد ایران ایستاده است؛ نه جنگ، نه تحریم، نه تغییر دولت‌ها و نه جابه‌جایی مدیران اقتصادی تاکنون نتوانستند این مهمان ناخوانده را از اقتصاد کشور بیرون کنند.

جنگ شاید در میدان نظامی با آتش‌بس، تفاهم یا عقب‌نشینی تاکتیکی متوقف شود اما در اقتصاد هیچ جنگی با اعلام پایان عملیات تمام نمی‌شود.

یک‌ماه پیش‌از آنکه آسمان سیاست و امنیت ایران زیر سایه جنگ، حمله آمریکا و اسرائیل و شوک‌های تازه فرو برود زیر پوست اقتصاد ایران جنگ دیگری در جریان بود؛ جنگی خاموش، بی‌صدا و بی‌نیاز از موشک اما با آثار ماندگارتر بر سفره مردم.