روزنامه جهان صنعت

اقتصاد ایران در موقعیت حساسی است: کسری بودجه، وابستگی به درآمد نفت و فشار تورم شدید، همزمان با فشار معیشتی برای خانوارها. حذف ارز ترجیحی و طراحی کالابرگ الکترونیک با مشکلات ساختاری مواجه شده و احتمالا به‌جای حمایت هدفمند، فشار بیشتری به دهک‌های پایین وارد خواهد کرد اگر به‌طور دقیق اجرا نشود.

بازار ارز در ماه‌های اخیر رفتاری نامتقارن دارد: اخبار منفی به سرعت موج صعودی دلار را تحریک می‌کند، اما کاهش نرخ‌ها با اخبار مثبت به همان اندازه سریع و قدرتمند نیست. دامنه دلار از حدود ۱۰۰–۱۲۰ تومان به حدود ۱۷۰ تومان رسیده است.

بهمن‌ماه ۱۴۰۴ با افزایشی مزمن و دوشادوش بی‌ثباتی شدید اقتصاد ایران همراه شد. شاخص قیمت مصرف‌کننده به ۶ /۵۱۳، با تورم ماهانه ۴ /۹ درصد، تورم سالانه حدود ۴۷ /۵ درصد و تورم نقطه‌به‌نقطه نزدیک به حدود ۱ /۶۸ درصد رسید.

7 درصد از کل اعتبارات حمایتی به مستمری فقرا اختصاص می‌یابد؛ هرچند بودجه کلِ کمیته امداد و بهزیستی به 226 همت رسیده، اما سهم مستقیم فقرا از این «کیک حمایتی» همچنان ناچیز است و بخش اعظم منابع به یارانه‌های کالابرگ و همگانی می‌رسد.

بررسی تازه‌ترین آمار تورمی بانک مرکزی در بهمن ماه ۱۴۰۴ نشان می‌دهد که تورم ماهانه به ۴.۸ درصد رسیده و شکاف تورم کالا با خدمات به حدود ۵۰ واحد درصد می‌رسد. این روند صعودی، به روایت اقتصاددانان، نشانی از ناکامی سیاست پولی و تشدید انتظارات تورمی است.

بودجه پنج‌ماهه نخست سال ۱۴۰۴ همچنان با ریسک مواجه است؛ گزارش تازه نشان می‌دهد منابع محقق به ۵۸ درصد و مصارف پرداختی به ۷۲ درصد رسیده، اما شکاف عملیاتی به گستره‌ای در حدود ۳۰۰ هزار میلیارد تومان می‌رسد؛ شکافی که با تکیه بر تنخواه خزانه و سایر ابزارهای پوشش بدهی تا پایان سال پیش‌بینی می‌شود بزرگ‌تر شود و منابع جدید برای جبران کسری به اعداد کسری می‌انجامد.

شتاب تورم از مبدا تولید دوباره بالا گرفته است؛ مرکز آمار شاخص قیمت تولیدکننده پاییز ۱۴۰۴ را منتشر کرد و نشان می‌دهد تورم تولیدکننده در هر سه نماگر اصلی صعودی است؛ کشاورزی به عنوان محور فشار قیمتی، صنعت و برق نیز با افزایش هزینه‌ها روبه‌رو هستند.

انفجار معوقات بانکی در سال‌های اخیر ادامه دارد؛ نسبت مطالبات غیرجاری تسهیلات ریالی به ۵ /۶ درصد در سال ۱۴۰۲ رسید و در سال ۱۴۰۳ به سطح ۱ /۶ درصد تثبیت شد، در حالی که تسهیلات ارزی با نرخ‌های غیرجاری به بیش از ۹/ ۲۰ درصد رسیده است.

امضای طلایی ارز در سایه چندنرخی بودن هنوز به‌گونه‌ای شکل می‌گیرد که بدون اصلاح عمیق سازوکار بازار و ترمیم مناسبات خارجی، دوام نخواهد داشت.

تامین مالی بنگاه‌های اقتصادی از طریق ابزارهای نوین تامین مالی زنجیره تولید تا ۳۰ بهمن۱۴۰۴ از ۱۱۴ همت فراتر رفت؛ اوراق گام به عنوان نخستین ابزار این زنجیره نقش محوری ایفا می‌کند و در سال جاری با حضور ۱۷ بانک، رشد قابل توجهی را تجربه کرده است.