هزینه پنهان اینترنت در ایران
جهان صنعت _ باوجود بازگشت اینترنت بینالملل پس از حدود ۸۸روز قطعی گسترده دسترسی بهبسیاری از پلتفرمهای پرکاربرد همچنان بدون ویپیان ممکن نیست.
با گذشت کمتر از یکهفته از بازگشت تدریجی اینترنت بینالملل در ایران یک واقعیت همچنان پابرجاست: اینترنت جهانی بازگشایی شد اما دسترسی آزاد بهآن همانند گذشته هنوز هزینه دارد. اینستاگرام، تلگرام، واتساپ، یوتیوب، ایکس و بسیاری از سرویسهای بینالمللی همچنان بدون فیلترشکن در دسترس نیستند.
همینموضوع باعث شده بازار فروش ویپیان و فیلترشکن همچنان پررونق باقی بماند هرچندکه درمقایسه با پیش از اتصال مجدد اینترنت این بازار برای کاسبانش بسیار سودمند بود.
بهگزارش اقتصاد آنلاین، قیمت فیلترشکن پس از اتصال مجدد اینترنت بینالملل با نرخهای متفاوتی ارائه میشود و کاربر چارهای جز استفاده از این سرویسهای غیررسمی ندارد.
بازار سیاه ویپیان چگونه شکل گرفت؟
در روزهای قطعی اینترنت پساز جنگ فروش ویپیان از یک کسبوکار خاکستری بهیک بازار سیاه تمامعیار تبدیل شد. کاربرانی که برای ارتباط با مشتریان خارجی، دسترسی بهسرویسهای ابری، فعالیت در شبکههای اجتماعی یا حتی انجام امور روزمره بهاینترنت جهانی نیاز داشتند ناچار بودند مبالغ هنگفتی برای خرید دسترسیهای محدود پرداخت کنند.
در بسیاری از موارد هیچضمانتی برای کیفیت سرویس این ویپیانها وجود نداشت. کاربران پول پرداخت میکردند اما سرویس ممکن بود چند ساعت بعد از کار بیفتد بدون آنکه پشتیبانی یا امکان بازگشت وجه وجود داشته باشد. همین موضوع زمینه را برای رشد کلاهبرداریهای گسترده در بازار فروش ویپیان فراهم کرد.
قیمت ویپیان در شهرهای مختلف ایران
بررسیها از ۱۵شهر ایران نشان میدهد کمترین قیمت ثبتشده مربوط بهشهرستان صومعهسراست؛ جایی که بسته ۲۰گیگابایتی یکماهه با قیمت ۸۰هزارتومان عرضه میشود یعنی حدود ۶هزارتومان برای هرگیگابایت. درمقابل در مشهد قیمتهایی تا ۴۰۰هزارتومان برای هر گیگابایت نیز گزارش شده است.
در برخی شهرها نیز قیمتگذاری بیشتر برمبنای نوع سرویس و مدت اشتراک انجام میشود تا حجم مصرف. برای مثال در ایلام نرخهای اعلامشده از حدود ۵۰هزارتومان تا ۳۵۰هزارتومان متغیر است. در سبزوار نیز یکی از رایجترین گزینههای موجود اشتراکهای نامحدود ماهانه با قیمت حدود ۵۰۰هزارتومان است؛ موضوعی که مقایسه مستقیم آن با سرویسهای حجمی را دشوار میکند اما درعینحال تصویری از هزینه دسترسی کاربران بهاینترنت جهانی در این شهر ارائه میدهد.
این اختلاف قیمتها نشان میدهد بازار ویپیان در ایران بیش از آنکه تابع هزینه فنی باشد تابع میزان دسترسی، واسطهگری، ریسک فروش و شرایط محلی است.
میانگین قیمت ویپیان در شهرهای دیگر کشور را در جدول زیر مشاهده میکنید.
یکی از تناقضهای عجیب بازار ارتباطات ایران این است که در بسیاری از موارد هزینه فیلترشکن از هزینه اینترنت مصرفی بیشتر شده است.
کاربری که ماهانه ۱۵۰تا۲۰۰گیگابایت مصرف دارد در برخی شهرها باید چندمیلیونتومان فقط برای خرید ویپیان پرداخت کند؛ رقمی که برای بسیاری از خانوارها معادل بخش قابلتوجهی از درآمد ماهانه است.
این درحالی است که طی ماههای اخیر نهتنها رشد محسوسی در درآمد خانوارها مشاهده نشده بلکه بسیاری از فعالان اقتصاد دیجیتال با کاهش درآمد یا ازدستدادن شغل خود مواجه شدند.
گزارشهای بینالمللی تاکید میکنند که قطعی اینترنت ضربه سنگینی بهاقتصاد دیجیتال ایران وارد کرده است. رسانههای خارجی از خسارتهای روزانه دههامیلیوندلاری ناشی از قطع اینترنت سخن گفتند و بسیاری از کسبوکارهای آنلاین تولیدکنندگان محتوا و فعالان حوزه فناوری در این مدت عملا از بازار جهانی حذف شدند.
اگر برآوردهای فعالان اقتصاد دیجیتال درباره زیان روزانه چندهزارمیلیاردتومانی را مبنا قرار دهیم مجموع خسارت ناشی از نزدیک بهسهماه محدودیت اینترنتی بهارقامی میرسد که بازسازی آن در کوتاهمدت امکانپذیر نیست.
بازگشت اینترنت بینالملل بدون تردید یکی از مهمترین تحولات حوزه ارتباطات در ماههای اخیر محسوب میشود اما تجربه روزهای گذشته نشان میدهد مشکل اصلی کاربران ایرانی همچنان پابرجاست.
تازمانیکه دسترسی بهپلتفرمهای جهانی نیازمند استفاده از ویپیان باشد بازار فیلترشکن همچنان رونق خواهد داشت؛ بازاری که در انحصار گروههای محدودی است که نه مالیات میدهند، نه نظارت میشوند، نه استاندارد مشخصی دارند و نه حقوق مصرفکننده در آن معنا پیدا میکند.
نتیجه این وضعیت روشن است: هزینه محدودیتهای اینترنتی را نه فروشندگان ویپیان بلکه میلیونها کاربر، کسبوکار و خانواده ایرانی پرداخت میکنند آنهم درشرایطیکه اقتصاد کشور هنوز از شوک ناشی از طولانیترین قطعی اینترنت تاریخ خود خارج نشده است.
