روزنامه جهان صنعت

بازار کار ایران در سال۱۴۰۴ بیش از آنکه خبر خوش کاهش بیکاری را روایت کند، یک هشدار آرام اما جدی درباره کم‌رمقی اقتصاد می‌دهد؛ هشداری که پشت عدد 5/7‌درصدی نرخ بیکاری پنهان شده است.

سیاست ارزی ایران در کمتر از یک دهه تقریبا تمام نسخه‌های ممکن را آزموده است؛ از تزریق مستقیم ارز به‌بازار و دلار ۴۲۰۰تومانی تا سامانه نیما، سیاست تثبیت، مرکز مبادله و حالا بازار ارز تجاری.

آرامش تورم در خرداد آرامشی شبیه سکوت پس از انفجار است. عدد ماهانه از قله اردیبهشت پایین آمده اما موج گرانی همچنان روی سفره خانوارها، نقشه استان‌ها و دهک‌های پایین می‌تازد.

تورم ایران در سال۱۴۰۵ دیگر فقط با یک نمودار نقدینگی یا یک بخشنامه پولی توضیح داده نمی‌شود. اقتصاد ایران اکنون در نقطه‌ای ایستاده که مسیر قیمت‌ها همزمان به‌سه‌میدان گره خورده است: بازار ارز، بودجه دولت و آینده تفاهم سیاسی.

اقتصاد ایران سال‌هاست با یک دروغ بزرگ زندگی می‌کند که پول ارزان است اما این ارزانی فقط روی کاغذ بوده و در بازار، ترازنامه بانک‌ها، صف وام، بازار ارز، صندوق‌های درآمدثابت، قیمت سکه و طلا و در رفتار سپرده‌گذار هیچ‌کس این دروغ را باور نمی‌کند.

تورم هنوز بالای سر اقتصاد ایران ایستاده است؛ نه جنگ، نه تحریم، نه تغییر دولت‌ها و نه جابه‌جایی مدیران اقتصادی تاکنون نتوانستند این مهمان ناخوانده را از اقتصاد کشور بیرون کنند.

جنگ شاید در میدان نظامی با آتش‌بس، تفاهم یا عقب‌نشینی تاکتیکی متوقف شود اما در اقتصاد هیچ جنگی با اعلام پایان عملیات تمام نمی‌شود.

یک‌ماه پیش‌از آنکه آسمان سیاست و امنیت ایران زیر سایه جنگ، حمله آمریکا و اسرائیل و شوک‌های تازه فرو برود زیر پوست اقتصاد ایران جنگ دیگری در جریان بود؛ جنگی خاموش، بی‌صدا و بی‌نیاز از موشک اما با آثار ماندگارتر بر سفره مردم.

موتور پولی اقتصاد ایران در زمستان۱۴۰۴ نه آرام شد و نه حتی در سطح هشدار باقی ماند بلکه از مرز هشدار عبور کرد. تازه‌ترین گزارش‌های بانک مرکزی از تحولات پولی دی و بهمن۱۴۰۴ نشان می‌دهد اقتصاد ایران در ماه‌های پایانی سال با ترکیبی خطرناک از رشد شدید نقدینگی جهش پایه پولی و تورم افسارگسیخته روبه‌رو بوده است.

اقتصاد ایران اگر قرار است پس از توافق تازه ایران و آمریکا نفس تازه‌ای بکشد نخست باید به‌یک پرسش تلخ پاسخ دهد: آیا کاهش ریسک سیاسی به‌سرمایه‌گذاری جدید تبدیل می‌شود یا باز هم در شکم بانک‌های ناتراز، بنگاه‌های بدهکار و تسهیلات سرمایه در گردش هضم خواهد شد؟ این پرسش امروز مهم‌تر از همیشه است.