چشماندازی کمی دورتر
واقعیت تلخ این است که زمین بازی جدیدی برای ادامه جنگ میان جمهوری اسلامی و آمریکا و اسرائیل پدیدار شده و آتش جنگ همچنان زبانه میکشد و دود آن به چشم شهروندان ایرانی میرود. دود آتش جنگ همچنین فضا را برای رهبری آمریکا گرفته و چنان فضای سیاهی ساخته که چشم آنها جایی را نمیبیند.زمین تازه جنگ کارخانههای بزرگ تولیدکننده فولاد و نیز واحدهای بزرگ تولیدکننده فرآوردههای پتروشیمی است. اسرائیلیها و آمریکاییها با زدن فولاد مبارکه، فولاد خوزستان، واحدهای بزرگ پتروشیمی در ماهشهر و نیز دیگر مراکز اینگونه واحدها میخواهند اقتصاد ایران را بازهم در شرایط تنگناهای تازه قرار دهند.
برخی شاید بگویند تخریب و از کار انداختن واحدهای بزرگ فولاد و پتروشیمی کشورهای همسایه در حاشیه خلیجفارس راهی برای جبران تخریبهای کارخانههای ایرانی است اما این مساله از نظر اقتصادی چیزی را حل نمیکند.
باید کمی دورتر را دید و به یاد آورد که کاهش تولید و تعطیلی این دو بخش از تولیدات صنعتی ایران در ماههای آینده چه پیامدهایی خواهد داشت. این پیامدها چند سویه است و میتوان و باید از سوی نهادهای پژوهشی و نیز وزارت صمت بررسی شده و به مدیران و ادارهکنندگان جنگ گزارش شود. یکی از این پیامدها که حالا دیده نمیشود ارزش سهام این بنگاههاست که سهم و نقش قابلاعتنایی در ارزش کل سهام بورس دارند بهطوری که سهم بنگاهی مثل پتروشیمی خلیجفارس بیش از ۱۰درصد ارزش کل سهام در بورس است. بازشدن بورس تهران در هر زمان تخریبها را بازتاب خواهد داد و پیامدهای ناشناس خواهد داشت.
کاهش صادرات غیرنفتی ایران به دنبال از خط خارج شدن واحدهای پتروشیمی و فولاد در سالجاری از دیگر پیامدهای سخت بر اقتصاد کشور است. ارزش صادرات فولاد و پتروشیمی نزدیک به ۲۰میلیارد دلار بوده که رقم بسیار بالایی در کل صادرات غیراز نفتخام و میعانات گازی است. کاهش درآمد ارزی در ماههای بعد، بازار ارز را -در شرایط ادامه وضع موجود-زیر فشار قرار خواهد داد.یکی دیگر از پیامدهای کاهش تولید فولاد و پتروشیمی سردرگمی واحدهای صنعتی پاییندستی این دو بخش است. صدها واحد بزرگ و متوسط در صنایعی مثل خودرو، لوازمخانگی، صنعت پلیمر و کارخانههای تولید فرآوردههای پلاستیکی و حتی نساجی در هفتههای آینده بر سر سهمیهبندی برای استفاده از باقیمانده تولید در وضعیت ابهام خواهند بود. افزایش قیمت تمامشده تولید در واحدهای پاییندستی فرآوردههای پتروشیمی و نیز فولاد نرخ تورم تولید را به سمت بالا میکشاند.
به هم خوردن تعادل در بازار کار صنعتی نیز از مسائلی است که در ماههای آینده خود را نشان میدهد. سطح اشتغال صنعتی از یکسو بهطور مستقیم به دلیل تعطیلی واحدهای تخریبشده فولاد و پتروشیمی صدمه خواهد خورد و از سوی دیگر با کاهش تولید واحدهای پاییندستی آسیب را تجربه خواهند کرد.
کارشناسان باور دارند باید کمی دورتر را دید و ورق جنگ را به سویی برگرداند که ضمن صیانت از کشور آسیبها کمتر شود.
