چالشهای تعطیلی و بازگشایی بازار سهام
جهان صنعت– بازار سهام از نهم اسفندماه سال گذشته تاکنون تعطیل است. معاملات بازار سرمایه نیز به بورسهای انرژی، کالایی و صندوقهای درآمد ثابت محدود شده است. این در حالی است که سهامداران زیادی به دنبال نقدکردن دارایی خود برای عبور از بحران کمبود ریال در شرایط جنگ هستند. کارشناسان بازار سرمایه چالشها و بهترین مسیرها برای بازگشایی بازار سهام را مورد بررسی قرار دادهاند.
چالشهای پیشرو
سید فرهنگ حسینی، کارشناس بازار سرمایه با تاکید بر تعارض نقدشوندگی و ریسک شفافیت، تقسیمبندی بازگشایی نمادها، ابزارهای حمایتی و اولویت بازگشایی کمریسکها در آتشبس را پیشنهاد کرده و کاهش حباب منفی صندوقهای طلا را گزارش داده است. او در یادداشتی نوشته است که تصمیمگیری در خصوص بازگشایی یا عدم بازگشایی، انتخابی میان نقدینگی و ریسک عدم شفافیت و نوسان شدید است و اظهارنظر در اینباره با توجه به تراوشات رفتاری و لنگرهای ذهنی، به پرتفوی سرمایهگذاری و داراییهای افراد وابسته است.
به گفته حسینی، هر تصمیمی موافقان و مخالفان خود را دارد اما روند نظرسنجیهای مختلف در شبکههای اجتماعی نشاندهنده کاهش درصد موافقان توقف در مقابل مخالفان آن است. این نکته را باید در نظر داشت که هر تصمیمی با انتقادات بعدی ناشی از رخدادهای پس از خود مواجه خواهد شد.
براساس اظهارات این کارشناس که در سنا منتشر شده، عدم بازگشایی، با ریسک عدم نقدشوندگی داراییها برای سرمایهگذاران همراه است. این موضوع آثار سوء بر سرمایهگذاران، از دست رفتن هزینه فرصت و بلوکه شدن داراییها را در پی دارد و امکان بازتعادل پرتفوی را از بین میبرد. صنعت کارگزاری نیز در صورت تداوم توقف معاملات عملا تعطیل میشود. به گفته حسینی، چالش اعتبارات کارگزاریها نیز یکی دیگر از موضوعات است. نگرانی دیگر، تاخیر شرکتها در انجام تکالیف قانونی است که تنها مزیت سهامداری در شرایط توقف ـ یعنی حق دریافت اطلاعات و سود نقدی ـ را مخدوش میکند. این کارشناس بازار سرمایه معتقد است که از سوی دیگر بازگشایی سبب ریسک کاهش شدید قیمت نسبت به ارزش ذاتی، عدم شفافیت، دستکاری اطلاعات و ایجاد فومو و وحشت میشود.
تقسیمبندی نمادها برای بازگشایی
حسینی میگویدکه در این میان در گام اول، صندوقهای با درآمد ثابت، گواهیهای سپرده، و صندوقهای کالایی و انرژی بازگشایی شدند. برخی از این ابزارها ریسکهای بالاتری نسبتبه سهام داشتند. نکته مهم در بازگشایی صندوقهای طلا این بود که پس از بیش از یکماه از بازگشایی شاهد تعادل و بازگشت قیمتها به شرایط قبل از جنگ هستیم. حتی حباب منفی که نشاندهنده بیاعتمادی نسبتبه بازار بوده، کاهش یافته و به نزدیک صفر رسیده است.
براساس اظهارات این کارشناس بازار سرمایه، پیشنهاد کلی تقسیمبندی شرکتها برای بازگشایی است. شرکتهای آسیبدیده یا دارای ریسک بالا باید متوقف بمانند و صرفا بازاری جبرانی برای آنها ایجاد شود تا با حمایت دولت، سرمایهگذاران خرد بتوانند بخشی از سهام خود را در این شرکتها بفروشند؛ محدودیتهایی در سطح چنددهمیلیون یا چندصدمیلیونتومان پیشنهاد میشود. بازگشایی این نمادها باید پس از تداوم آتشبس یا توافق صورت گیرد و برنامهای اجرایی و واقعی برای بازسازی ارائه شود.
بازگشایی شرکتهای مصون از آسیبهای جنگ
حسینی میگوید که گروه دیگری از شرکتها، شرکتهایی بوده که آسیب خاصی ندیدهاند یا دارای ریسک کم هستند. این شرکتها میتوانند پس از برنامهریزی و شفافسازی بازگشایی شوند. برنامهریزی بدینمعناست که در شرایط جنگ باید از اقتصاد و از جمله بازار بورس حمایت شود. ریسک سرایت بحران در بورس یا ریسک عدم بازگشایی آن میتواند به سایر بازارها منتقل شود چراکه بورس دماسنج اقتصاد بوده و بسته نگهداشتن آن به معنای نامشخص بودن وضعیت اقتصادی برای همه فعالان است.
به گفته حسینی، از همین رو در آتشبس فعلی باید امکان بازگشایی شرکتها فراهم شود. موارد مربوط به برنامهریزی شامل تزریق نقدینگی، محدودیت فروش روزانه، اعمال دامنه نوسان محدودتر، ممنوعیت معاملات اختیار معامله و آتی و انتشار اوراق تبعی است. موضوع شفافسازی نیز شامل برگزاری بهموقع مجامع و انتشار اطلاعات مالی، تولید و فروش در کنار گزارشدهی درباره آثار ناشی از جنگ است.
لزوم حفظ نقدشوندگی بازار سهام در شرایط بحران
قاسم محسنی، دیگر کارشناس بازار سرمایه و مدیرعامل یک شرکت رتبهبندی بر لزوم حفظ نقدشوندگی بازار تاکید کرده و گفته است که باتوجه به اهمیت بحث نقدشوندگی، ارائه اطلاعت شفاف میتواند میزان نقدشوندگی بازار را افزایش دهد.
او درباره شرایط فعلی بازار سرمایه و الزامات بازگشایی آن میگوید: هدف از تشکیل سازمان بورس همانطور که در ماده۵ قانون بازار اوراق بهادار به آن تصریح شده، ایجاد و توسعه بازار شفاف کارا و منصفانه اوراق بهادار است بنابراین تحت هر شرایطی اعم از شرایط عادی یا در شرایط جنگی و وجود بحران قطعا ارائه اطلاعات شفاف به نفع سرمایهگذار خواهد بود.
این کارشناس بازار سرمایه بر نقدشوندگی بازار تاکید کرده و معتقد است که با توجه به اهمیت بحث نقدشوندگی، ارائه اطلاعت شفاف میتواند میزان نقدشوندگی بازار را افزایش داده تا سرمایهگذاران بیشتری از بازار استقبال کرده و میزان استقبال خود از بازارهای موازی را کاهش دهند. محسنی در ادامه میگوید که بهتر است اقدامات لازم و موثری از سوی سازمان بورس در شرایط بحران و جنگ صورت گیرد تا سرمایهگذاران بتوانند در صورت تمایل سرمایهگذاریهای خود را نقد و جایگزین کنند.
از دست رفتن اعتماد
محسنی با اشاره به تصمیم سازمان بورس مبنیبر تعطیلی بازار در شرایط جنگ میگوید: اینکه بازار برای حفظ داراییهای مردم تا مدتی معین و مشخص تعطیل باشد مشکلی نیست اما باید توجه داشت که تعطیلی بازار به اعتماد سرمایهگذاران صدمه میزند بنابراین باید نسبتبه بازگشایی بازار اقدامات ضروری و سریعتری صورت گیرد تا سهامداران ضمن فرصت برای تحلیل اطلاعات، اجازه پیدا کنند که در این شرایط تصمیمات خود را عملیاتی نمایند. وی خاطرنشان میکند که در زمان بازگشایی بازار، افشای اطلاعات از سوی شرکتهایی که در شرایط جنگی آسیب دیدهاند یا در مورد آنها شایعاتی مطرح است، از اهمیت بالایی برخوردار است چراکه سهامداران براساس همین اطلاعات تصیم به خرید و فروش یا نگهداری اوراق بهادار میگیرند شرکتهای یادشده همچنین باید اطلاعات لازم در خصوص میزان خسارت وارده از حمله دشمن یا تغییر در برنامه تولید خود را به اطلاع سرمایهگذاران برسانند.
