بورس در شوک شیرین سیاست
جهان صنعت– روز گذشته بازار سهام تحتتاثیر گمانهزنیهای جدی درباره احتمال توافق ایران و آمریکا، یکی از یکدستترین روزهای صعودی خود را تجربه کرد؛ روزی که تقریبا تمام نمادها مثبت شدند و نقدینگی قابلتوجهی وارد بازار سهام شد.
معاملات بورس تهران روز گذشته در شرایطی آغاز شد که فضای خبری و سیاسی، انتظارات تازهای را در میان فعالان بازار شکل داده بود. انتشار اخبار و سیگنالهای مثبت از احتمال کاهش تنشهای سیاسی بهویژه در حوزه روابط خارجی، موجب شد نگاه معاملهگران به ریسکهای پیشروی اقتصاد تغییر کند. همین تغییر نگاه، به موتور محرک تقاضا در بازار سهام تبدیل شد و نتیجه آن، ثبت یکی از کمنظیرترین روزهای صعودی بازار در سالهای اخیر بود.
یکدستی کمسابقه در تقاضا
در جریان معاملات روز یکشنبه، بورس تهران شاهد موجی هماهنگ از تقاضا بود بهگونهای که ۹۹درصد نمادها در محدوده مثبت بسته شدند و عملا بازدهی منفی در بازار به استثنا تبدیل شد. این وضعیت نشان میدهد که صعود روز گذشته تنها به چند صنعت یا نماد شاخصساز محدود نبود بلکه کلیت بازار در این حرکت مشارکت داشت. تعدیل انتظارات تورمی و امید به کاهش ریسکهای سیستماتیک باعث شد سرمایهگذاران با جسارت بیشتری وارد موقعیتهای خرید شوند.
روایت اعداد؛ پول چگونه وارد بازار شد؟
از منظر آماری حجم معاملات روز یکشنبه به ۲۶میلیارد برگه سهم رسید و ارزش معاملات نیز در سطح ۱۰هزار و ۳۷۷میلیاردتومان قرار گرفت؛ ارقامی که از افزایش مشارکت و تحرک بالای بازار حکایت داشت. در بخش سهام، حقتقدم و صندوقهای سهامی، سرانه خرید حقیقیها به ۶/۱۳۳میلیون رسید درحالیکه سرانه فروش در سطح ۶/۶۱میلیون قرار داشت.
این اختلاف قابل توجه، قدرت خرید ۱۷/۲ را برای خریداران به ثبت رساند و در نهایت ورود پنج هزار و ۴۶۸میلیاردتومان پول حقیقی به بازار را رقم زد؛ عددی که بهوضوح از بازگشت اعتماد و تغییر انتظارات خبر میدهد.
فتح قله ۹/۳میلیونی شاخص کل بورس
در پایان معاملات، شاخص کل بورس با رشد ۷۸هزار واحدی، به سطح ۳میلیون و ۹۰۹هزار واحد رسید و بازدهی ۰۴/۲درصدی را ثبت کرد. همزمان، شاخص هموزن با رشدی پرقدرتتر، ۲۹/۳درصد افزایش یافت و از سطح یکمیلیون و ۳۲هزار واحد عبور کرد. رشد همزمان این دو شاخص نشان میدهد که صعود بازار تنها متکی به نمادهای بزرگ نبوده و سهام متوسط و کوچک نیز نقش فعالی در این حرکت ایفا کردهاند.
رفتار معکوس طلای بورسی
همزمان با جهش بازار سهام، صندوقهای طلا که حساسیت بالایی به تحولات سیاسی دارند، در مسیر نزولی قرار گرفتند. این صندوقها پس از بازگشایی، تا محدوده منفی ۵درصد افت کردند و با فشار فروش قابلتوجهی مواجه شدند. این واکنش معکوس بیانگر جابهجایی بخشی از سرمایهها از داراییهای امن بهسمت بازار سهام در پی کاهش ریسکهای سیاسی است. با این حال صندوقهای نقره وضعیت بهتری داشتند.
آیا بازار وارد فاز جدیدی شده است؟
آنچه در معاملات روز گذشته بورس تهران رخ داد، فراتر از یک نوسان هیجانی کوتاهمدت ارزیابی میشود و میتواند نشانهای از تغییر فاز انتظارات در بازار باشد. در سالهای اخیر بورس ایران بهشدت تحتتاثیر ریسکهای سیستماتیک بهویژه ریسکهای سیاسی و ارزی حرکت کرده است. هر سیگنالی که احتمال کاهش این ریسکها را تقویت کند، بهطور مستقیم بر انتظارات تورمی و تصمیم سرمایهگذاران اثر میگذارد. اخبار مربوط به احتمال توافق، دقیقا چنین نقشی را ایفا کرد و باعث شد بخشی از سرمایههای پارکشده، دوباره مسیر بورس را انتخاب کنند. نکته مهم در معاملات روز یکشنبه، یکدستی تقاضا و گستردگی رشد قیمتها بود. معمولا در موجهای هیجانی کوتاهمدت، تمرکز تقاضا بر چند صنعت خاص یا نمادهای شاخصساز شکل میگیرد اما روز گذشته رشد همزمان شاخص کل و هموزن نشان داد که بازار با یک تغییر نگرش عمومی مواجه شده است. این موضوع میتواند به این معنا باشد که فعالان بازار، افق زمانی خود را از نوسانگیری کوتاهمدت به نگاه میانمدت تغییر دادهاند.
شرط پایداری فضای مثبت بورس
با این حال پایداری این روند به یک متغیر کلیدی وابسته است یعنی تثبیت و شفافیت اخبار سیاسی. اگر سیگنالهای مثبت فعلی در روزها و هفتههای آینده تقویت شوند و به نتیجه عملی برسند، میتوان انتظار داشت که بازار سهام وارد یک دوره صعودی پایدارتر شود؛ دورهای که در آن، علاوه بر رشد قیمتها، عمق معاملات و کیفیت نقدشوندگی نیز بهبود پیدا کند. در چنین سناریویی صنایعی که در سالهای گذشته از ریسکهای سیاسی آسیب دیدهاند، میتوانند در کانون توجه قرار گیرند. در مقابل، اگر اخبار مثبت فعلی به نتیجه مشخصی نرسد یا با سیگنالهای متناقض جایگزین شود، احتمال بازگشت نوسانات و حتی اصلاح قیمتی در کوتاهمدت وجود دارد. تجربه سالهای گذشته نشان داده که بازار سهام ایران نسبتبه تغییر فضای انتظارات بسیار حساس است و واکنشها میتواند سریع و بعضا شدید باشد. بنابراین هرچند معاملات روز یکشنبه امید تازهای به بازار تزریق کرد اما سرمایهگذاران همچنان باید با در نظر گرفتن سناریوهای مختلف و مدیریت ریسک، تصمیمگیری کنند.
در مجموع بازار سهام در روز یکشنبه تصویری از معاملات را به نمایش گذاشت که آماده واکنش مثبت به کاهش ریسکهای کلان است. این واکنش اگرچه امیدوارکننده است اما برای تبدیل شدن به یک روند پایدار، نیازمند پشتوانههای قویتر در حوزه سیاست، اقتصاد کلان و متغیرهای بنیادی شرکتها خواهد بود.
