قیمت فزاینده دلار شگفتی ندارد
هنوز آدمهای بانفوذی در کشور هستند که بر تصمیمهای اقتصادی- سیاسی موثرند و شوربختانه نمیدانند یا نمیخواهند بدانند «ارز»های معتبر مثل دلار و یورو و پوند کالایی هستند مثل هزاران کالای دیگر مثل سنجاق قفلی یا نان یا برنج. ویژگی همه کالاها این بوده که قانون طلایی عرضه و تقاضا بر آنها جاری است. به این معنا که قیمت دلار یا یورو از دل بازار و نقطه تلاقی عرضه دلار و تقاضای دلار به دست میآید. با این وضعیت است که افزایش قیمت دلار در بازار ارز در ایران و رسیدن آن به عددهای بالا- نزدیک به ۱۹۰هزارتومان در ساعتهایی از روز- شگفتی ندارد. مثل روز روشن بود و هست که آسیب زدن به دو صنعت ارزآور پتروشیمی و فولاد از سوی اسرائیل با شناخت کامل انجام شد.
این دو صنعت در سالهای تازهسپریشده روی هم بهطور میانگین ۱۸میلیارد دلار صادرات داشتند که در برخی سالها شانه به شانه درآمد ارزی به دست آمده از صادرات نفت خام بود. حالا این صادرات دیگر وجود خارجی ندارد و این مقولهای است که خبرگزاری حکومتی به آن اعتراف میکند. تسنیم نوشته که «کارشناسان معتقدند در شرایطی که درآمدهای صادراتی کشور با افت مواجه شده است، سیاست تثبیت نرخ ارز برای مدیریت قیمت کالاهای اساسی باید در دستور کار دولت قرار گیرد.» و همین خبرگزاری در گزارش خود اضافه کرده است: «ثبت سفارش بدون انتقال ارز در شرایطی که صادرات غیرنفتی با محدودیت مواجه شده میتواند یک روش موقت برای کاهش التهابات وارداتی اقلام غیراساسی و کالاهای واسطهای مرتبط با تولید باشد.»
این واقعیت در کنار فشار فوقالعاده آمریکاییها برای کاهش صادرات نفت ایران که احتمال کاهش درآمد ارزی را افزایش داده بازار را به این نتیجه رسانده است که باید در آینده چشم به راه سکته عرضه ارز باشیم. تخصیص درآمدهای ارزی به دست آمده به بخش معیشتی اقتصاد و نیز برای افزایش ضریب امنیت نظامی از جمله دیدنیهای بازار ارز هستند که بازهم به کاهش عرضه ارز برای فعالیتهای دیگر میانجامد.
از سوی دیگر در بخش تقاضا نیز رخدادهایی را میبینیم که تقاضای ارز را تکان میدهد. به طور مثال کارخانهها و صنایع بزرگی مثل پلیمر، نساجی ، خودرو و لوازم خانگی و برخی دیگر از بخشهای صنعتی که حالا با کمبود مواد اولیه به دلیل آسیب دیدن مجتمعهای پتروشیمی و فولاد و آلومینیوم ناگزیر به واردات شدهاند تقاضا را از رکود بیرون آورده است. در این وضعیت و برای اینکه بازار از کالاهای اساسی خالی نشود واردات بدون انتقال ارز از استانها آزاد شده و تقاضای ارز را افزایش داده است. در وضعیت امروز دولت تصمیم گرفته برای واردات دارو و شیرخشک و نیز گندم دلار ۲۸۵۰۰ تومانی بدهد که تقاضا را در این سمت نیز افزایش خواهد داد. اختصاص یکمیلیارد دلار برای واردات کالاهای اساسی از سوی بانک مرکزی و نیز هشدار دادن این بانک به مردم که خرید هیجانی نکنند نشانههای رشد تقاضاست. با توجه به مجموعه تحولات و تغییرات در عرضه و تقاضای ارزهای معتبر رسیدن قیمت به بالاترین قیمتهای تاریخی شگفتی ندارد.
