عملیات روانی پس از ۸۰ روز خاموشی دیجیتال
جهان صنعت – امروز هشتادمین روز «خاموشی دیجیتال» است و این یعنی کمکم به رکورد ۲هزار ساعت قطعی اینترنت نزدیک میشویم. در این شرایط بهتازگی مسعود پزشکیان در حکمی محمدرضا عارف معاون اول ریاستجمهوری را به ریاست ستاد ویژه سازماندهی و راهبری فضای مجازی منصوب کرده است. حکمی که بهویژه به این دلیل حائز اهمیت بود که رییسجمهور همزمان ریاست دو شورایعالی مهم و بالادستی یعنی شوراهای عالی امنیت ملی و فضای مجازی را نیز برعهده دارد؛ همان دو نهاد نیمه انتصابی که ظاهرا مسوول اصلی این خاموشی ۸۰ روزه هستند.
کامیابی یا ناکامی عارف در مبارزه با خاموشی دیجیتال
حکم اخیر مسعود پزشکیان برای محمدرضا عارف و انتصاب او به ریاست ستاد ویژه سازماندهی فضای مجازی، تحلیلها و گمانهزنیهای مختلفی را درپی داشته است. برخی بر این باورند سپردن این سکان به دست معاون اول رییسجمهور میتواند نشانهای از پیگیری برای بازگشایی اینترنت بینالملل باشد. دولتی که با وعده رفع فیلترینگ شبکههای اجتماعی را داده بود دو جنگ و یک ناآرامی داخلی را تجربه کرد؛ این موارد عملا باعث شد مطالبه رفع فیلترینگ جای خود را به درخواست برای بازگشایی همان اینترنت نصفهونیمهای بدهد که مردم عادی و کسبوکارها حالا همان را هم در دسترس ندارند. حالا رییسجمهور که همزمان رییس شورایعالی امنیت ملی است و هم البته رییس شورایعالی فضای مجازی، در حکمی محمدرضا عارف معاون اول خود را به ریاست ستاد ویژه سازماندهی و راهبری فضای مجازی منصوب کرده و اینکه این انتصاب چقدر میتواند موانع وصل شدن به اینترنت را از سر راه بردارد؟!
رییسجمهور همین دیروز نیز بار دیگر در یک پیام توئیتری در این رابطه اظهارنظر کرده و گفته که دسترسی باکیفیت و پایدار به خدمات دیجیتال حق زندگی مردم عزیز ایران است. مسعود پزشکیان که در دوازدهمین هفته خاموشی دیجیتال در ایران و در شرایطی که ایرانیان در تمام این مدت از اینترنت محروم بودهاند، این پیام را از طریق حساب کاربری شخصی خود در شبکه اجتماعی ایکس (توئیتر) منتشر کرد، در این رابطه نوشته است: «در روزهای جنگ، فرزندان ما در ارتباطات و فناوری اطلاعات، شبانهروز ایستادند تا ارتباطات و خدمات حیاتی کشور پایدار بماند.» پزشکیان که ظاهرا به دلیل فرارسیدن روز ارتباطات ناگزیر به اظهارنظر در این رابطه بود، همچنین با تبریک روز جهانی ارتباطات تصریح کرد: «دسترسی باکیفیت و پایدار مردم به خدمات دیجیتال، بخشی از آرامش، پیشرفت و حق زندگی شایسته مردم عزیز ایران است.»
اما در شرایطی که ظاهرا حتی قوه قضاییه نیز دستکم از برخی جهات، چندان از وضعیت کنونی اینترنت رضایت ندارد، در کمال ناباوری نمایندگان مجلس شورای اسلامی که مشخصا باید پیش و بیش از دیگر مسوولان، پیگیر این حقوق تضییع شده میلیونها شهروند ایرانی جنگزده باشند، در این مدت یا کلا سکوت اختیار کرده و حتی حاضر به انتقال پیام نارضایتی مردم نیز نشدهاند یا در مواردی، علنا و رسما این تبعیض ناروا و نامعقول را تایید کردهاند. با این همه اما کماکان هستند نمایندگانی که دستکم وقتی رسانهها به سراغشان میروند و از آنان میخواهند نظراتشان را دستکم در ارتباط با این اقدام اخیر دولت در راستای تغییر شرایط مضحک اینترنت در ایران ابراز کنند، ناگزیر اعلام موضع کرده و بعضا از این اقدامها حمایت نیز میکنند.
ستاد راهبردی فضای مجازی به دنبال بازگشایی اینترنت است
باوجود مواضع اغلب نمایندگان مجلس شورای اسلامی در ارتباط با ۸۰ روز خاموشی دیجیتال در ایران که چنانکه اشاره شد، در اغلب موارد بهشدت ناامیدکننده است، عثمان سالاری که یکی از همین نمایندگان مجلس است، دیروز در رابطه با انتصاب عارف بهعنوان رییس ستاد ویژه سازماندهی و راهبری فضای مجازی اظهارنظر کرده و با استقبال از این اقدام دولت به خبرآنلاین گفته است: «در اینکه آقای عارف دانش فنی کافی و وافی راجعبه این ماموریت محوله دارند، تردیدی نیست چراکه ایشان دانشآموخته رشته مرتبط با موضوع فضای مجازی هستند.» او میگوید: «آقای رییسجمهور از این جهت این مسوولیت را به آقای عارف تفویض و محول کرده است تا او ابعاد و جوانب مختلف این موضوع را واکاوی و کالبدشکافی کند و در واقع با آسیبشناسی، راهکار و راهحلی ارائه دهد تا براساس تدابیر مقام معظم رهبری، منفذ و مفری برای حل معضل فضای مجازی پیدا کنند.» این نماینده میانهروی مجلس شورای اسلامی همچنین با استقبال از تشکیل ستاد ویژه سازماندهی و راهبری فضای مجازی گفت: «نگاه در تشکیل ستاد پیگیری تخصصی این موضوع با نگاه منطقی و هوشمندانه و رسیدن به یک چارچوب مشخص بوده است.»
همچنین در شرایطی که بسیاری از ناظران این پرسش را مطرح میکنند که آیا میتوان امیدوار بود که دولت بهواقع به دنبال بازگشایی اینترنت باشد یا نه، این نماینده مجلس با نگاهی مثبت به دولت گفته است: «بله، با همین نگاه آمدهاند. میشود گفت که این امر حاصل میشود و به سمتوسویی پیش میرود تا اینکه این معضل و مشکل در چارچوب دیدگاههای رهبری و معضلاتی که جامعه دارد، حل بشود و از باب چارهجویی برای آن اقدامی صورت گیرد.» این نماینده میانهروی مجلس در ارتباط با تعیین تکلیف وضعیت اینترنت و رفع فیلترینگ و ارتباط آن با این ستاد گفت: «بخشی از این موارد در حیطه و محل اختیارات رییسجمهور نیست؛ شورای عالی فضای مجازی حدود را مشخص کرده و در اینجا باید اذن مقام رهبری هم اخذ شود.
با این وجود، من این انتصاب را بهمنزله تلاش و کوشش رییسجمهور برای حل مدبرانه و هوشمندانه موضوع فضای مجازی تلقی میکنم.» سالاری در ارتباط با خواست پزشکیان از عارف برای همکاری با شورایعالی فضای مجازی تصریح کرد: «ایشان به صورت فنی و تخصصی مساله را دنبال خواهند کرد تا تصمیمگیران را در خصوص نقاط قوت و ضعف فضای مجازی، منافع و مضراتی آن را متقاعد کند. سالاری در پایان یادآور شد: نظرات در این فضا باید به شکل امیدآفرینی حرکت کند و موضوعات بهصورت فنی و منطقی پیگیری شود تا به نتایج خوبی برسد.»
حکم تزئینی پزشکیان برای عارف
اما در شرایطی که عثمان سالاری از نگاه مثبت خود در این رابطه سخن گفته، مصطفی پوردهقان، دیگر نماینده میانهروی مجلس معتقد است: «حکمی که برای آقای عارف صادر شده، بیشتر جنبه تزئینی یا روانی دارد تا بگویند فضای مجازی برای دولت مهم است. اما آقای پزشکیان باید بداند که با این حکم قرار نیست مسائل و مشکلاتی که مردم دارند حل بشود.» او میگوید: «ایشان شخص اول حوزه اجرایی کشور هستند و نباید توپ را از زمین خودشان بیرون بیندازند چراکه در شورای عالی فضای مجازی و همچنین در حوزه فنی مسوولیت دارند.» این نماینده مجلس تاکید کرد: «برای حل مشکلات فضای مجازی، مردم کار واقعی میخواهند. اینکه در داخل دولت برای همدیگر حکم صادر و به فردی شرح وظایف داده شود، در حالی که همه اینها جزء شرح وظایف وزیر ارتباطات است- مشکلی را حل نمیکند. باید کاری انجام شود که رضایت مردم جلب بشود.
پوردهقان با اشاره به وضعیت فعلی اینترنت گفت: «برای این فضای طولانی محدودیت که در حوزه اینترنت شکل گرفته، باید سازوکاری در نظر بگیرند. مساله دوم «اینترنت فضای کسبوکار» است که گرچه در سیاستگذاری کار بسیار خوبی بود اما در عمل اپراتورها بد عمل میکنند و این موضوع به منبع درآمدی برای آنها تبدیل شده است.» او افزود: «مردم دیگر از این حکم زدنها و اینکه سخنگوی دولت برای خبرنگاران حرفهای قشنگ بزند، خسته شدهاند و کار واقعی میخواهند و کار واقعی نه نیازی به حکم دارد و نه به رسانهای کردن.» پوردهقان تصریح کرد: «اگر فضای مجازی برای دولت مهم است، باید بدانند که مردم الان از این شرایط گلهمند هستند و از تبعیضی که به واسطه اسامی عجیبوغریب مثل اینترنت پرو یا کسبوکار راه انداختهاند و پولهای عجیبی از مردم میگیرند، نارضایتی شدید دارند. اگر گوش شنوایی هست، باید در عمل کاری انجام شود.»
این نماینده عضو فراکسیون اقلیت مجلس که ازقضا جزء حامیان اصلی دولت پزشکیان در مجلس کنونی بهشمار میرود، در ادامه یادآور شد: «اگر هم احساس میکنند شرایط امنیتی کشور در خطر میافتد و نباید رفع فیلتر اتفاق بیفتد، باید محکم بایستند. آقای پزشکیان باید رودرروی مردم بنشیند و بگوید که با وجود صبوری ۷۰، ۸۰ روزه شما، بهدلیل بیم مسائل امنیتی، تخریب و هک نمیتوانیم وضعیت را تغییر دهیم. در آن صورت باید راههای جایگزین برای ضررهایی که بخش اقتصادی، تجارت و علمی ما دیده است، ارائه دهند. اینها کارهای واقعی است، نه اینکه برای معاونت حکمی بزنند که در چشم مردم جایگاهی ندارد.» این عضو فراکسیون اقلیت مجلس گفت: «در این حوزه فضای مجازی قانون، شورا یا اختیارات رییسجمهور به اندازه کافی است. وزارت ارتباطات و شورای عالی فضای مجازی با اعضای مشخص وجود دارند و شخص رییسجمهور نیز در آنجا جایگاه و اختیارات فراوانی دارد.» او اضافه کرد: «اینکه با حکم زدن برای آقای عارف بگوییم میخواهیم هماهنگی بیشتر بشود، به نظرم پاک کردن صورتمساله و کمرنگتر کردن شرح وظایفی است که برای نهادهای مختلف مشخص کردهایم. رییسجمهور باید با جسارت از اختیارات خود استفاده کند تا کار پیش برود و رضایت مردم جلب شود.»
پوردهقان درباره چشمانداز بازگشت اینترنت به حالت عادی یا رفع فیلترینگ نیز توضیح داد و گفت: «قطعا امنیت برای ما در اولویت است و در دوراهی میان امنیت و هر موضوع دیگری، انتخاب اول امنیت خواهد بود. مردم هم نمیخواهند هکی در بانکها رخ دهد یا وضعیت سوخت دچار مشکل شود. اما دولت باید متوجه باشد که اینترنت در کشوری با ارتباطات بینالمللی چقدر اثرگذار است و همه سنین و صنوف، از ارتباط ساده یک مادر با فرزندش و نیاز یک فرد دانشگاهی تا تاجر و تولیدکننده، به آن وابسته هستند.
دولت باید سازوکاری برای پاسخگویی به این نیازها و جلوگیری از خسارتهای شدید در نظر بگیرد.» او گفت: «اینکه صرفا به بهانه امنیت فضا را ببندیم و بعد راهی برای دسترسی یکسری از خواص فراهم کنیم، درست نیست چراکه این دسترسی خواص تبدیل به رانت و خریدوفروش میشود. همانطور که رییس قوه قضاییه هم بارها اشاره کردهاند، این رویه دوگانگی «خودی و غیرخودی» ایجاد کرده و خطرات و نارضایتیهایی در بین مردم به وجود میآورد.» پوردهقان در پایان تصریح کرد: «به نظر میرسد دولت نظارت و اجرای سیاست خوبی ندارد و وقت آن است که شرایط را عادیتر کرده و اینترنت را برای همه مردم به یک فضای سفید تبدیل کنیم تا رضایت جامعه جلب شود.»
