۱۴۰۵؛ پایان تاریخ
کورش الماسی
میزان هزینه و موفقیت تصمیمهای کلان مدیریت کلان، تابع و برآیند وسعت و عمق درک، تشخیص و تحلیل شرایط جاری اجتماعی است. به امید یاری رساندن به اتخاذ تصمیمهای کلان سودمند و کمهزینه برای کشور، جبهه صلح و کارآمدی تحلیلی از پیامدهای جنگ تحمیلی و تحولات بنیادی ناشی از آن ارائه میدهد. معمولا مدتها بعد از اینکه یک رویداد بزرگ اجتماعی به وقوع میپیوندد، تاریخنگاران شروع به ثبت آن و اندیشمندان در حوزههای گوناگون شروع به تحلیل مبانی و پیامدهای آن رویداد در عرصههای گوناگون میکنند. شاید بتوان این موجز را تاریخنگاری و تحلیل زودهنگام یک رویداد بزرگ اجتماعی که حاکی از پایان یک دوره و ورود به یک دوره جدید است، تلقی کرد.
هدف از به تصویر کشیدن وقایع و روندهای اجتماعی در قالب کلمات و جملات، «تقویت و شفاف کردن درک جمعی» نسبت به شرایط در حال تحول اجتماعی بهمثابه اساس تصمیمگیریهای کلان مدیریتی است.
هدف (اهداف/ آرمان) یک پدیده ذهنی و در نتیجه وابسته و تابع، موجودیت یک فرد (گروه، ملت) است. به عبارتی رابطه علت و معلولی میان یک هدف و موجودیت یک فرد وجود دارد. اهداف میتوانند فردی، گروهی و ملی باشند. بنابراین «تداوم و کارکرد اهداف فردی» و تا بخشی اهداف گروهی وابسته به وجود فرد یا گروه خاص است و در شرایطی که فرد یا گروه به هر دلیل موجودیت عینی نداشته باشند، اهداف آنها نیز غیرکاربردی و بلاموضوع میشوند. برخی اهداف اجتماعی و ملی هستند. این گونه اهداف به دلیل جنس جمعی بودن آنها وابسته به یک یا چند شخص نیستند و در صورت عدم حضور برخی افراد، اهداف به بقا و کارکرد خود ادامه میدهند. ویژگیهای دورههای گوناگون تاریخی؛ برآیند و تابع اندیشهها، طرحها، اهداف و… تعداد اندکی اذهان و ارادههای متنفذ(سیاسی، علمی، اقتصادی، فرهنگی و…) است. به عبارتی اندیشهها و اهداف برخی متنفذین، قسمت نرم و انواع فعلوانفعالات و دستاوردها در عرصههای گوناگون اجتماعی، قسمت سخت یک دوره تاریخی محسوب میشود. بنابراین اندیشهها و اهداف علت و فعلوانفعالات و دستاوردها معلول هستند. به تعبیری ویژگیهای بخش نرم و سخت اجتماعی «فضا و اکسیژن یک دوره تاریخی را شکل میدهند.» بهعنوان مثال در قرون پیشین که علوم و دستاوردهای علمی در حوزههای گوناگون(اقتصادی، صنعتی، آموزشی، بهداشت و درمان و…) به شکل امروزی توسعهنیافته بود، چهارپایان وسیله نقلیه رایج بودند و در نتیجه بهجای شرکتهای خودروسازی پیشرفته، مراکز نگهداری و پرورش چهارپایان نقش خودروسازان معاصر را ایفا میکردند. بنابراین متنفذین و تصمیمگیران در عرصه حملونقل در قرون پیشین، کارشناسان و متخصصان مراکز پرورش چهارپایان بودند. اگر استدالال رابطه علت و معلولی بخش نرم و سخت یک دوره تاریخی پذیرفته شود، آنگاه میتوان ادعا کرد (به گواه شواهد و تجربیات بیشمار) که سیر تحولات(دورهای) تاریخی، برآیند تغییر و تحول اندیشهها و اهداف برخی متنفذین است.
وقایع متعدد، ترور بسیاری از شخصیتهای نظامی، علمی، مدیریتی(در راس آنها رهبری) و انواع خرابکاریها و آسیبها به تاسیسات دفاعی، اقتصادی، صنعتی و… در سالهای اخیر که به جنگ ششهفتهای منتهی شد، به تعبیری کاربردی، خروج از یک دوره تاریخی به دوره دیگری(جدید) است. این موجز تلاش دارد نشان دهد بعد از وقایعی که به جنگ تحمیلی اخیر منجر شد، فضای کلان کشور دچار تحولی بنیادی در مبانی فهم پدیدهها، امور و شرایط شده است. اینکه درک صحیح تحولات جاری میتواند یاریرسان مدیران ارشد برای کنترل، برنامهریزی و هدایت امور گوناگون کشور به سوی آیندهای امن باشد.
صرفنظر از اینکه ما چه دیدگاهی نسبت به امور و شرایط گوناگون داریم، جهان پیوسته و بیوقفه در حال حرکت، تغییر و تحول است. نگاه ایستا به جهان جاری و در حال حرکت، تغییر و تحول، یکی از بنیادیترین ریشههای انواع و انبوه چالشها و دشواریها برای شهروندان و جوامع است.
