مردم، قربانی اینترنت طبقاتی
جهان صنعت – ۷۵روز پس آغاز حملات امریکا و اسرائیل درحالیکه کماکان ایرانیان در «خاموشی دیجیتال» بهسر میبرند که حدود نیمی از این هزارو۸۰۰ساعت آتشبسی هرچند شکننده حاکم شده و ادعای مقامهای دولتی مبنیبر بازگشایی روزنههای اینترنت درصورت عادیشدن شرایط حتی نمیتواند بهاندازه نیمه نخست این ۷۵روز افکار عمومی را اقناع کند. بهویژه آنکه حالا چند هفتهای است که آنطورکه سخنگوی دولت اصرار دارد فروش اینترنت طبقاتی یا همان اینترنت پرو با مجوز شورایعالی امنیت ملی کلید خورده و همزمان اخباری درخصوص روند تبعیضآمیز و فاسد توزیع این حق غیرقابلانکار شهروندان بهاقلیت برخوردار و مرفهتر جامعه در ازای میلیونهاتومان حتی صدای بخشهایی از حاکمیت ازجمله رییس و دیگر مسوولان قوهقضاییه را نیز درآورده است. چنانکه روز گذشته همزمان با برگزاری نشست مطبوعاتی سخنگوی دولت و دفاع عجیب و غریب فاطمه مهاجرانی از اعمال این تبعیض آشکار علیه میلیونهای شهروند جنگزده رییس قوهقضاییه نیز در نشستی با حضور وزیر ارتباطات از «احراز تخلف قطعی و حتمی» در روند فروش اینترنت طبقاتی یا آنچه بهعنوان خط سفید و اینترنتپرو مطرح شده خبر داده است.
با تبعیض در دسترسی بهاینترنت مخالف هستیم
فاطمه مهاجرانی که روز گذشته در جریان برگزاری نشست مطبوعاتی هفتگی خود چند نوبت با پرسشهای مکرر خبرنگاران درباره علت ادامه انسداد اینترنت، تندادن دولت به«اینترنت طبقاتی» تحتعنوان خط سفید و اینترنت پرو و اینکه چطور ممکن است دولت اینچنین در جلوگیری از اجرای سیاستی که آن را مغایر راهبردهای کلان خود میداند ناتوان باشد مواجه شد ابتدا برای چندمینبار طی هفتههای گذشته ادعا کرد که «دولت دسترسی عادلانه تمام شهروندان بهاینترنت را بهعنوان حقی از حقوق شهروندی بهرسمیت میشناسد.»
اما در شرایطی که اعضای دولت از مخالفت خود با اینترنت پرو یعنی همان طرحی سخن میگویند که بنابر اذعان موکد و مکرر سخنگو و دیگر اعضای دولت پیرو مصوره شورایعالی امنیت ملی تصویب شده سوالی که دولتیها از پاسخ بهآن طفره رفته و میروند این است که چطور دولت با مصوبه شورایعالی امنیت ملی که ریاستش برعهده شخص رییسجمهور است و دستکم نیمی از اعضای صاحب رای در آن نیز اعضای دولت هستند مخالف بوده و کماکان درحال اجرای آن هستیم؟! اما واقعیت این است که پاسخ سخنگوی دولت صرفا تکرار همان توجیهات پیشین بود. او گفت: «نگاه دولت دسترسی عادلانه بههمه زیرساختها ازجمله اینترنت است. ما اینترنت را بهعنوان حقی از حقوق شهروندی بهرسمیت میشناسیم. نگاه آقای رییسجمهور دقیقا همین است و تبعیض و بیعدالتی را بهرسمیت نمیشناسیم و با آن مخالف هستیم.» مهاجرانی اضافه کرد: «محدودیتهای ایجادشده در همه این سالها که در۱۴۰۴ طبیعتا تواترش بالا بود بهجهت اتفاقات بسیار سنگین و دردناکی که در سال۱۴۰۴ افتاد.» او در حالی مدعی شد سال۱۴۰۴ که سال قطع اینترنت بود را پشت سر گذاشتیم که ایرانیان در واپسین روزهای دومینماه سال۱۴۰۵ حتی یک ساعت هم بهاینترنت دسترسی نداشتند!
باوجود اینها اما مهاجرانی گفته است: نکتهای که آقای جمهور بسیار بر آن تاکید دارند این است که پیگیر حقوق مردم هستند.» درحالیکه حتی همین طرح فروش اینترنت طبقاتی نیز بهصورت اصولی بهاجرا درنیامده و بنابر اذعان صریح رییس قوه قضاییه بروز تخلف در این رویه «حتمی» و «قطعی» است سخنگوی دولت در این رابطه نیز توضیح داده و گفته «طبیعتا نهادهای نظارتی مفصلی وجود دارند که بههمه فرایندهای دولتی نظارت میکنند. بنابراین از این جهت نگران نباشند و طبیعتا هر جایی هم تخلفی صورت بگیرد بدیهی است که نهادهایی که در این زمینه ذیربط هستند ورود خواهند کرد.»
سخنگوی دولت در ادامه با همان توجیهات همیشگی خود در راستای توجیه عملی فروش اینترنت طبقاتی گفت: «هدف اینترنت پرو این بود که کسبوکارها در سطح در تراز کشورهایی که اینترنتهای با کیفیت دارند دسترسی بهاینترنت داشته باشند و طبیعتا پس از بازگشت کشور بهشرایط عادی انشاالله وضعیت اینترنت هم بهشرایط عادی فرق خواهد داشت.» مهاجرانی درحالی با استناد بهاظهارات شامگاه دوشنبه دونالد ترامپ مبنیبر اینکه آتشبس بهدستگاه تنفس مصنوعی وصل است، سعی داشت این را القا کند که شرایط کنونی کشور نیز کماکان شرایطی حساس و خطیر است. وقتی در یک ماه گذشته که شرایط آتشبس حاکم شده و نهتنها رییسجمهور ایالات متحده بلکه مسوولان جمهوری اسلامی نیز بهاحتمال دستیابی بهتوافق ازجمله در جریان مذاکرات اسلامآباد امیدوار بودند نیز شاهد تغییری در وضعیت دسترسی شهروندان بهاینترنت نبودیم. با این همه مهاجرانی با پافشاری بر اینکه کشور در شرایط جنگی قرار دارد و باید پذیریم ویژگی جنگ امنیت مردم است، در واکنش بهاین پرسش که آیا با تمامی این اوصاف و توجیهات امنیتی درنهایت این طرح تبعیضآمیز موسوم بهاینترنت پرو منجر بهتامین امنیت کشور شده یا نه، حاضر بهتوضیح نشد و صرفا گفت: «توضیحات را ارائه کردم.»
دستور اژهای برای برخورد با فساد در فروش اینترنت طبقاتی
چنانکه اشاره شد اما پیشاز نیمروز گذشته درحالیکه سخنگوی دولت در یک نشست مطبوعاتی سعی در توجیه فروش اینترنت طبقاتی و انسداد اینترنت عمومی داشت رییس دستگاه قضایی در نشستی با حضور وزیر ارتباطات بر لزوم بررسی کامل و جامع و تعیینتکلیف فوری مساله خطهای سفید و اینترنتپرو تاکید میکرد. آنطورکه میزان بهعنوان خبرگزاری رسمی قوهقضاییه در گزارشی آورده «پیرو دستور غلامحسین محسنی اژهای خطاب بهمراجع ذیربط در رابطه با تعیینتکلیف و بررسی جزئیات موضوع موسوم بهخطهای سفید و اینترنتپرو در راستای احیای حقوق عامه صبح روز سهشنبه نشستی در این باب برگزار شد و رییس دستگاه قضا اقدام بهفراخواندن دادستان کل کشور، رییس سازمان بازرسی کل کشور و وزیر ارتباطات بههمراه معاونان آنان کرد.» نشستی که در آن محمدکاظم موحدیآزاد دادستان کلکشور، ذبیحالله خداییان رییس سازمان بازرسی و سیدستار هاشمی وزیر ارتباطات گزارشهای تدوینشده توسط دستگاههای متبوع خود در باب مقوله خطهای سفید و اینترنتپرو را قرائت و تشریح کرده و در ادامه دادستان کل کشور و وزیر ارتباطات اعلام کردند که با بررسیهای صورتگرفته احراز تخلف در قضیه موسوم بهخطهای سفید و اینترنتپرو قطعی و حتمی است.» همزمان رییس سازمان بازرسی کلکشور نیز تاکید کرد که گزارشی دراینخصوص تا آخر هفته جمعبندی و ارائه خواهد شد.
غلامحسین محسنیاژهای نیز پس از استماع این گزارشها با اشاره بهوظایفی که قوه قضاییه در راستای پاسداری از حقوق عامه مردم برعهده داشته تاکید کرد که «بههیچوجه اجازه نخواهیم داد این احساس در مردم ایجاد شود که در جامعه ما تبعیض حکمفرماست» و در ادامه گفت: قضیه موسوم بهخطهای سفید و اینترنتپرو در ذهن مردم مساله ایجاد کرده است. رییس قوه قضاییه با اذعان بهاینکه این ذهنیت یکشبه بهوجود نیامده و اگر در باب آن برای مردم شفافسازی نکنیم موجبات بدبینی شهروندان فراهم میشود، تصریح کرد: «بارها اعلام کردیم که کسی تصور نکند چون شرایط جنگی است و اقتضائات خاصی حکمفرماست میتوان قانون را دور زد و یا عملی مغایر با قانون و شرع مرتکب شد یا سوءاستفادهای از شرایط موجود کرد. من در قضیه ناظر بر اصل۲۵ قانون اساسی و منع تجسس در زندگی مردم مگر بهحکم قانون بر این امر تاکید ورزیدم. اکنون در باب مقولات ناظر بر ارتباطات جمعی و دستگاهها، ابزارها و برنامههای مرتبط با آن نیز تاکید میکنم که بههیچوجه نباید از قانون تخطی و احساس تبعیض در مردم ایجاد شود.»
رییس دستگاه قضا با اذعان بهاینکه برخی سرگردانیها و موضوعاتی که برای مردم شفاف نمیشود مانند پُتک بر افکار عمومی و اذهان جمعی فرود میآیند و اثرات نامطلوبی را در اجتماع بر جای میگذارند، گفت: «این قضیه را کوچک نشمرده و نگوییم فلان قضیه مدتی در افکار عمومی و جراید مطرح و سپس بهفراموشی سپرده میشود؛ مسائلی که برای مردم تبیین نمیشوند بر روی اذهان جمعی اثر میگذارند و ممکن است تالیفاسد و تبعات نامطلوب داشته باشند.» او با تاکید بر اینکه در همین قضیه موسوم بهخطهای سفید و اینترنتپرو گزارشهایی واصل میشود که فلان فرد با دریافت مبالغی هنگفت این خط یا خطوط را واگذار کرده، خطاب بهمسوولان حاضر در این نشست گفت: «توجه کنید که این قبیل مسائل بعضا بهحاکمیت نسبت داده شده و سبب بدبینی، بیاعتمادی و شکلگیری احساس تبعیض در مردم میشود.» او بر لزوم «تعیینتکلیف جامع و کامل خطهای سفید و اینترنتپرو» تاکید کرد و خواستار آن شد که «برای مردم شفافسازی و تبیینگری شود و چنانچه در این عرصه تخلف و جرم حادث شده که وفق گزارش دستگاهها در این جلسه احراز تخلف در آن قطعی است باید جلوی آن گرفته شود و با متخلفین بهحسبه و مبتنی بر قانون و مقررات برخورد شود.» محسنی اژهای با یادآوری این مهم که در شرایط جنگی کنونی مردم سرمایه اصلی نظام هستند، تاکید کرد: «نباید اجازه دهیم این سرمایههای اصلی ما دچار بدبینی و بیاعتمادی شوند. اکنون شرایط بهگونهای نیست که بخواهیم فیالمثل بالغ بر پنجماه برای تعیینتکلیف یک موضوع صبر کنیم. مردم از ما شفافسازی و تبیینگری و احیای حقوق عامه را میخواهند و ما بهاین مطالبه مردم باید لبیک بگوییم.»
وعده تکراری وزیر ارتباطات؛ گشایش اینترنت در اسرع وقت!
وزیر ارتباطات هم که هنگام خروج از این نشست با گروهی از خبرنگاران مواجه شد در توضیحاتی درباره آخرین وضعیت رسیدگی بهتخلفات محرزی که در جریان فروش اینترنت طبقاتی صورت گرفته، گفت: «یکی از مطالبات برحق مردم و کسبوکارها از حاکمیت موضوع دسترسی با کیفیت بهاینترنت است. باتوجه بهشرایط حاکم بر کشور و جنگ تحمیلی بنا بهصلاحدید مراجع ذیربط دسترسیها محدود شد. باوجود اینکه پایداری ارتباطات داخل کشور و خدمات را در بخش خصوصی و دولت شاهد هستیم ولی آسیبهایی بهدلیل عدم دسترسی بهاینترنت اتفاق افتاده است.» سیدستار هاشمی با تاکید بر اینکه وزارت ارتباطات شبانهروز درحال تلاش برای ارائه دسترسی اینترنت باکیفیت بهآحاد مردم است، یادآور شد که «جلسات مکرری را با همه عزیزان در دستگاههای مختلف برگزار کردیم.» او در عین حال تصریح کرد: نکته مهمی که باید بهآن اشاره کنم این است که قوهعاقله و مدیران ارشد نظام بهاین باور دارد که اینترنت یک نیاز غیرقابلانکار است و صرفا بحث زمان است.
با اینهمه وقتی خبرنگاران از او خواستند که بهجای اینکلیگوییهای تکراری دستکم یکتاریخ مشخص یا جدول زمانی در این رابطه اعلام کند و توضیح بدهد که بالاخره چه زمانی آنچه قوهعاقله و مدیران ارشد نظام میخواند نسبتبه عملیکردن آنچه را که درست میدانند اقدام خواهند کرد، گفت: «تلاش ما این است که این اتفاق در اسرع وقت بیفتد یعنی اگر فردا چنین شود بهتر از پسفرداست!»
فرصتسوزی مسوولان در جلب اعتماد مردم
درشرایطیکه مسوولان در این قریب بهسهماهی که شهروندان را از حق دسترسی آزاد بهاینترنت محروم کرده پیوسته شعارهایی را درخصوص لزوم توجه بهمردم تکرار کردند بسیاری از ناظران مستقل، فعالان سیاسی و کنشگران مدنی هشدار میدهند که با این رویه مبتنیبر شعار بی آنکه در عمل گامی موثر در راستای جلب اعتماد مردم برداشته شود دیریازود با مشکلاتی بهمراتب جدیتر مواجه خواهیم شد. چنانکه همین دیروز امیرحسین جلالی ندوشن، سخنگوی انجمن روانپزشکان ایران در سخنانی نسبتبه ازدسترفتن فرصتی که درپی جنگ ۱۲روزه در راستای رفع برخی محدودیتها و جلب اعتماد مردم دراختیار مسوولان قرار گرفت و در ادامه با ناکارآمدی مسوولان این فرصت نیز از دست رفت، میگوید: «از سال۹۷ با خروج آمریکا از برجام روندی درباره تغییر هزینههای زندگی و اقتصادی مردم ایجاد شد و همزمان رشد اقتصادی مناسبی هم وجود نداشت بنابراین یک فضای نااطمینان در کشور ایجاد شد و ما وارد وضعیت اضطراری غیررسمی شدیم اما از جنگ ۱۲روزه وضعیت اضطرار غیررسمی شکلوشمایل رسمی بهخودش گرفت.» او ادامه داد: با این تحولات «فرسایش» یا هر نام علمی که بشود انتخاب کرد حداقل انتظاری هست که از این جامعه وجود دارد بنابراین در این موقعیت پرسش اصلی این است که آیا همزمان با فرسایش جامعه ما شاهد اقدامهای مناسب در سطح سیاستگذاری بودیم؛ سیاستهایی که اعتماد و امید را بهجامعه برگرداند؟! او تصریح کرد: «گمان میکنم تجربه قابلبررسی جنگ۱۲روزه انتظاری بود که در جامعه ایجاد شد.
یعنی یکامکانی برای تغییرات در شیوه حکمرانی آنهم مثلا در سطح فیلترینگ و جامعه یکفرصت خوبی بهسیاستگذاران داد که با چنداقدام بتوانند نمره اعتماد و سرمایه اجتماعی را افزایش دهند اما از این فرصت طلایی استفاده نکردند.»
