اقتصاد پس از جنگ نیازمند بازسازی ساختاری است
جهان صنعت- اقتصاد کشور پس از پشتسر گذاشتن یک دوره تنش نظامی و جنگ کوتاهمدت، اکنون در آستانه یک بازتعریف جدی قرار گرفته است. تبعات جنگ، از فشار بر منابع مالی دولت تا افزایش نااطمینانی در فضای کسبوکار، ضرورت انجام اصلاحات ساختاری را دوچندان کرده است. در همین راستا، دولت با هدف بازسازی اقتصادی و بازگرداندن ثبات، سیاستهایی نظیر یکسانسازی نرخ ارز و واقعیسازی قیمت انرژی را با جدیت بیشتری در دستور کار قرار داده است.
این تحولات در کنار پیامدهای جنگ، فرصتها و چالشهای همزمانی را برای صنایع و بازار سرمایه ایجاد کرده است. از یک سو افزایش نرخ ارز و شفافتر شدن قیمتها میتواند به تقویت صنایع صادراتمحور کمک کند و از سوی دیگر هزینه تولید در بسیاری از صنایع افزایش یافته و فشار بیشتری بر مصرفکنندگان وارد شده است.
در همین زمینه با سیدبابک ابراهیمی، مدیرعامل گروه مدیریت سرمایهگذاری امید، درباره چشمانداز اقتصاد پساجنگ و برنامههای توسعهای این هلدینگ به گفتوگو نشستیم.
با توجه به شرایط پس از جنگ، ارزیابی شما از سیاست یکسانسازی نرخ ارز چیست؟
ببینید، اگر بخواهیم واقعبینانه نگاه کنیم، شاید زمان اجرای این سیاستها ایدهآل نبود، بهویژه اینکه کشور بهتازگی یک جنگ پرهزینه را پشت سر گذاشته و با فشارهای مالی و روانی متعددی مواجه است. اما در عین حال، این تصمیمات اجتنابناپذیر بودند.
اقتصاد ایران سالها با عدم تعادلهای جدی مواجه بوده و جنگ این ناترازیها را عیانتر کرد. در چنین شرایطی، اصلاحاتی مانند واقعیسازی نرخ ارز، بخشی از مسیر بازسازی اقتصادی است. البته این اصلاحات زمانی موفق خواهند بود که بهصورت کامل و مستمر اجرا شوند، نه مقطعی.
جنگ چه تاثیری بر بازار سرمایه و تامین مالی گذاشته است؟
جنگ پیش از هر چیز نااطمینانی را افزایش میدهد. این نااطمینانی بر تصمیم سرمایهگذاران اثر مستقیم دارد و میتواند باعث کاهش سرعت سرمایهگذاری شود. اما از سوی دیگر پس از پایان درگیری معمولا یک دوره بازسازی اقتصادی آغاز میشود که میتواند فرصتهای جدیدی ایجاد کند. در این مرحله بازار سرمایه نقش بسیار مهمی در تامین مالی پروژهها و هدایت نقدینگی به سمت تولید ایفا میکند. اگر بتوانیم شفافیت را افزایش دهیم و اصلاحات را ادامه دهیم، بازار سرمایه میتواند به یکی از موتورهای اصلی خروج از رکود پساجنگ تبدیل شود.
یکسانسازی نرخ ارز در این شرایط به نفع صنایع بوده یا به ضرر آنها؟
این موضوع کاملا دو وجهی است. برای صنایع صادراتمحور بهویژه در شرایطی که کشور نیاز به ارز دارد، این سیاست مثبت بوده اما برای صنایعی که وابستگی به واردات دارند، فشار هزینهای افزایش یافته است. از طرف دیگر باید به این نکته هم توجه کنیم که جنگ، هزینههای تولید و لجستیک را نیز بالا برده و همین موضوع اثرات تورمی را تشدید کرده است. بنابراین ترکیب «اصلاحات اقتصادی + تبعات جنگ» باعث شده فشار مضاعفی بر برخی بخشها وارد شود.
آیا در شرایط پساجنگ، واقعیسازی قیمت انرژی ضروریتر شده است؟
قطعا همینطور است. جنگ نشان داد که زیرساختهای انرژی و میزان بهرهوری ما تا چه حد اهمیت دارد. ما با ناترازی جدی در حوزه انرژی مواجه هستیم و ادامه این روند بهویژه در شرایطی که منابع کشور تحت فشار قرار گرفته، امکانپذیر نیست. واقعیسازی قیمت انرژی، علاوه بر اصلاح رفتار مصرف باعث میشود سرمایهگذاری در این حوزه توجیهپذیر شود. بدون این اصلاح، نه توسعه زیرساختها اتفاق میافتد و نه سرمایهگذار انگیزه ورود خواهد داشت.
برنامههای گروه امید در بازار سرمایه با توجه به این شرایط چیست؟
ما همچنان به برنامههای خود پایبند هستیم، حتی با وجود شرایط خاص پس از جنگ. دو پروژه مهم در آستانه عرضه اولیه قرار دارند؛ نیروگاه بادی منجیل و پروژه پترو امید آسیا. همچنین برنامه داریم پروژه بردسیر را همزمان با افتتاح، وارد بازار سرمایه کنیم که اگر محقق شود، اتفاقی نوآورانه در بازار سرمایه کشور خواهد بود. در شرایط پساجنگ، یکی از مهمترین اقدامات، جلب اعتماد عمومی و مشارکت مردم در پروژههای اقتصادی است و عرضههای اولیه میتواند در این مسیر نقش مهمی ایفا کند.
درباره پروژههای در دست افتتاح توضیح میدهید؟
با وجود همه محدودیتها، پروژههای ما متوقف نشدهاند. پروژه اتومال تهران، بهعنوان یکی از بزرگترین مراکز تخصصی فروش خودرو، آماده افتتاح است. پروژه بردسیر نیز در مراحل نهایی قرار دارد و بهزودی به بهرهبرداری میرسد. همچنین پروژههای حوزه انرژی و نفت، از جمله پترو امید، با وجود شرایط پیچیده اخیر پیشرفت قابلتوجهی داشتهاند. این موضوع نشان میدهد که حتی در شرایط جنگ و پس از آن میتوان مسیر توسعه را ادامه داد.
برنامهای برای جذب سرمایهگذاری خارجی در این شرایط دارید؟
بله، اگرچه شرایط پیچیدهتر شده اما متوقف نشدهایم. ما موفق شدیم تامین مالی خارجی برای یک نیروگاه سیکل ترکیبی را نهایی کنیم که در شرایط فعلی اتفاق مهمی محسوب میشود. همچنین مذاکراتی با سرمایهگذاران خارجی در حال انجام است. واقعیت این است که پس از جنگ ریسکها افزایش مییابد اما در عین حال، اگر چشمانداز روشنی از اصلاحات ارائه شود، میتوان سرمایهگذار را متقاعد کرد.
بهعنوان جمعبندی، چشمانداز اقتصاد ایران پس از جنگ را چگونه میبینید؟
اقتصاد ایران اکنون در یک نقطه عطف قرار دارد. جنگ هزینههایی به کشور تحمیل کرد، اما در عین حال، میتواند بهعنوان یک نقطه شروع برای اصلاحات جدی نیز تلقی شود. اگر این اصلاحات با تداوم، شفافیت و سیاستگذاری درست همراه باشد، میتوان امیدوار بود که اقتصاد کشور وارد مسیر پایدارتری شود.
پیام شما به مردم؟
شاید امروز بیش از هر زمان دیگری به «امید» نیاز داریم. کشور ما دورههای سختی را پشت سر گذاشته و این بار هم میتواند از این مرحله عبور کند، به شرط آنکه همدلی، عقلانیت و تلاش جمعی را در کنار هم داشته باشیم. وظیفه ما این است که در این مسیر، اعتمادسازی کنیم و آیندهای قابل اتکا برای مردم بسازیم.
