چالش آمریکا برای مهار اسرائیل
جهان صنعت – تنشهای تازه میان ایران و اسرائیل بار دیگر شکنندگی آتشبسهای تحمیلشده ازسوی دولت دونالد ترامپ را آشکار کرده است. درحالیکه رییسجمهور آمریکا تلاش میکند از بازگشت بهجنگی گسترده در خاورمیانه جلوگیری کند تحولات اخیر نشان میدهد نه ایران حاضر است از متحدان منطقهای خود دست بکشد و نه اسرائیل قصد دارد فشار نظامی بر نیروهای نزدیک بهتهران را کاهش دهد. در این میان چالش اصلی برای ترامپ نه فقط مهار ایران بلکه کنترل متحدی است که بارها خواستههای واشنگتن را نادیده گرفته است. نتیجه این وضعیت افزایش تردیدها درباره میزان نفوذ آمریکا بر اسرائیل و دشوارترشدن تلاشها برای دستیابی بهتوافقی پایدار با ایران است.
تنها چندساعت طول کشید تا آتشبس میان ایران و اسرائیل بار دیگر با تبادل حملات نظامی زیر سوال برود. در شرایطی که دونالد ترامپ از تمایل دوطرف برای برقراری فوری آتشبس سخن میگفت تحولات میدانی روایت دیگری را نشان داد. آمریکا که همراه با اسرائیل در جنگ ۴۰روزه علیه ایران مشارکت داشت اکنون تمایلی بهازسرگیری درگیریها ندارد بهویژه آنکه جنگ قبلی نهتنها بهحلوفصل بحران منجر نشد بلکه محاصره تنگههرمز را نیز همچنان پابرجا گذاشت و قیمت جهانی انرژی را افزایش داد.
رخدادهای اخیر اما نشان دادند که رییسجمهور آمریکا در تحقق دوهدف اصلی خود ناکام مانده است: ازیکسو نتوانسته اسرائیل را بهرعایت کامل آتشبسها وادار کند و ازسویدیگر موفق نشده ایران را بهپذیرش یک توافق پایدار ترغیب کند.
نخستین چالش زمانی آشکار شد که اسرائیل بیروت را هدف حمله قرار داد. اینحمله درحالی صورت گرفت که چندروز قبل آمریکا آتشبسی محدود میان اسرائیل و حزبالله برقرار کرده بود که بر اساس آن حمله بهپایتخت لبنان ممنوع بود. اسرائیل این عملیات را پاسخی بهحملات موشکی حزبالله عنوان کرد.
در واکنش ایران برای حمایت از حزبالله مجموعهای از موشکها را بهسمت شمال سرزمینهای اشغالی شلیک کرد و بهسرعت زمینهساز دور جدیدی از تنش شد.
نتانیاهو و نادیدهگرفتن خواستههای واشنگتن
پساز حمله ایران ترامپ اعلام کرد قصد دارد شخصا با بنیامین نتانیاهو تماس بگیرد و او را از پاسخ نظامی بازدارد. با این حال نخستوزیر اسرائیل برای دومینبار در فاصلهای کوتاه خواسته رییسجمهور آمریکا را نادیده گرفت.
جنگندههای اسرائیلی اهدافی را در خاک ایران هدف قرار دادند و ایران نیز با شلیک موشکهای جدید پاسخ داد.
از نگاه مجله اکونومیست هردوطرف تلاش کردند نشان دهند از مواضع راهبردی خود عقبنشینی نخواهند کرد. ایران همچنان حزبالله را یکی از مهمترین متحدان منطقهای خود میداند و حاضر نیست این سرمایه چند دههای را کنار بگذارد. درمقابل اسرائیل مصمم است فشار نظامی بر حزبالله را ادامه دهد حتی اگر این مساله خطر گسترش دوباره جنگ را افزایش دهد.
معضل ترامپ؛ متحدی که فرمان نمیبرد
تحولات اخیر رییسجمهور آمریکا را در موقعیت دشواری قرار داده است. او پیش از این نیز تلاش کرده بود آتشبسهایی را میان اسرائیل و حزبالله یا میان اسرائیل و ایران برقرار کرده اما نتوانسته آنها را تثبیت کند.
واشنگتن اسرائیل را از روند مذاکرات با ایران که با میانجیگری پاکستان و برخی بازیگران دیگر درجریان بوده کنار گذاشته است. هدف این سیاست آن بود که از تاثیرگذاری اسرائیل بر روند مذاکرات کاسته شود اما نتیجه مطلوبی حاصل نشده است.
ترامپ اخیرا مدعی شد که نتانیاهو درنهایت ناچار خواهد بود هر توافقی را که آمریکا با ایران امضا کند بپذیرد. او حتی تاکید کرد که تصمیمگیرنده اصلی خودش است و نه نخستوزیر اسرائیل. با این حال وقایع میدانی تصویری متفاوت ارائه میکنند؛ تصویری که نشان میدهد نتانیاهو همچنان آزادی عمل قابل توجهی در تصمیمات نظامی خود دارد.
ابهام درباره وضعیت روابط دوطرف نیز افزایش یافته است. گزارشهایی از مکالمات تند میان ترامپ و نتانیاهو منتشر شده اما درعینحال مقامهای اسرائیلی همچنان از نزدیکی روابط میان دوطرف سخن میگویند. همین تناقض ارزیابی دقیق میزان اختلاف میان واشنگتن و تلآویو را دشوار کرده است.
کاهش حمایت از اسرائیل در آمریکا
نکته مهم اینجاست که محدودیتهای ترامپ در برخورد با اسرائیل بیش از آنکه ناشی از فشارهای داخلی باشد ریشه در محاسبات سیاسی و راهبردی او دارد. برخلاف گذشته حمایت افکار عمومی آمریکا از اسرائیل درحال کاهش است.
بر اساس نظرسنجیها برای نخستین بار طی دودهه اخیر میزان همدلی آمریکاییها با فلسطینیان از همدلی با اسرائیلیها پیشی گرفته است. این تغییر تنها محدود بهدموکراتها نیست و بخشی از جمهوریخواهان جوان نیز نگاه انتقادیتری نسبتبه اسرائیل پیدا کردند.
در چنین فضایی ترامپ از نظر سیاسی دست بازتری برای اعمال فشار بر اسرائیل دارد. با این حال هنوز تمایلی بهرویارویی جدی با این متحد نشان نداده است. سطح همکاری نظامی میان دوکشور بهاندازهای بالاست که آمریکا درصورت تمایل میتوانست مانع برخی عملیاتهای اسرائیل علیه ایران شود.
جنگی بدون دستاورد روشن
در داخل اسرائیل نیز فشارها بر نتانیاهو رو بهافزایش است. او تا ماه اکتبر باید خود را برای انتخابات آماده کند و ازسوی مخالفان و حتی بخشی از حامیانش بهدلیل نبود دستاوردهای قاطع در جنگهای چندسال اخیر مورد انتقاد قرار گرفته است.
باوجود عملیاتهای گسترده نظامی برنامه موشکی و هستهای ایران همچنان پابرجاست. حماس هنوز بخشهایی از غزه را در کنترل دارد و حزبالله نیز باوجود خسارتها توانایی انجام حملات موشکی و پهپادی را حفظ کرده است.
درنتیجه پرسش مهمی در اسرائیل مطرح شده است: آیا برتری نظامی و توانایی حمله بهاهداف دوردست بهتنهایی میتواند بهدستاوردهای راهبردی منجر شود؟
خطر ازدسترفتن مهمترین متحد
از زمان اعلام آتشبس میان ایران و اسرائیل در ماه آوریل دولت اسرائیل تلاش کرده جبهه لبنان را از پرونده ایران جدا کند و فشار بر حزبالله را ادامه دهد اما اولویت ترامپ در شرایط کنونی دستیابی بهتوافقی با ایران است و بهنظر میرسد هرچه زمان میگذرد او بیشتر بهاین جمعبندی میرسد که برای تحقق این هدف باید محدودیتهایی برای اسرائیل ایجاد کند.
اسرائیل بار دیگر توانایی خود برای حمله بهاهدافی از بیروت تا تهران را بهنمایش گذاشته اما هنوز نتوانسته این توان نظامی را بهدستاوردهای راهبردی پایدار تبدیل کند. در عین حال ادامه این مسیر خطر دیگری نیز بههمراه دارد: فرسایش تدریجی روابط با مهمترین حامی بینالمللی خود یعنی آمریکا. این وضعیت میتواند در بلندمدت هزینهای بهمراتب سنگینتر از دستاوردهای نظامی کوتاهمدت برای اسرائیل بههمراه داشته باشد.
جهان صنعت نیوز
