عقبنشینی بورس در سایه ریسکهای سیاسی
جهان صنعت – بازارسهام در پایان معاملات روز گذشته باوجود آنکه ۵۹درصد از نمادها در محدوده مثبت قرار گرفتند نتوانست از فشار عرضهها عبور کند و شاخص کل با افت بیش از ۳۳هزارواحدی بهکار خود پایان داد. همزمان خروج بیش از ۲هزارمیلیاردتومان پول حقیقی افزایش قیمت دلار، رشد بهای نفت و تشدید ریسکهای سیاسی فضای محتاطانهای را بر معاملات بورس تهران حاکم کرد.
برتری عرضه بر تقاضا
معاملات بورس تهران روز گذشته در شرایطی بهپایان رسید که اگرچه بخش قابلتوجهی از نمادها در محدوده مثبت معامله شدند اما برتری عرضهها بهویژه در نیمه نخست بازار اجازه نداد شاخص کل مسیر صعودی در پیش بگیرد. همزمان افزایش ریسکهای سیاسی، رشد نرخ ارز و حرکت بخشی از نقدینگی بهسمت بازارهای موازی بر رفتار معاملهگران اثر گذاشت و موجب شد فضای احتیاط همچنان بر بازارسهام حاکم بماند.
واگرایی شاخصهای کل و هموزن
دادوستدهای روز گذشته با برتری فروشندگان آغاز شد و از همان دقایق ابتدایی فشار عرضه در بسیاری از نمادها مشهود بود. هرچند در ادامه معاملات از شدت فروش کاسته شد و بخشی از بازار بهتعادل رسید اما این تغییر نتوانست شاخص کل را بهمحدوده مثبت بازگرداند. در پایان معاملات شاخص کل بورس با کاهش ۳۳هزارو۹۰۳واحدی معادل ۶۶/۰درصد در سطح ۵میلیونو۷۵هزارواحد ایستاد. درمقابل شاخص کل هموزن عملکرد متفاوتی از خود نشان داد و با رشد ۶هزارو۲۵۴ واحدی معادل ۴۴/۰درصد بهیکمیلیونو۴۳۲هزارواحد رسید؛ موضوعی که بیانگر عملکرد بهتر نمادهای کوچکتر نسبتبه شرکتهای بزرگ بازار است.
خروج ۱/۲همت پول حقیقی از بازار
آمار معاملات نشان میدهد حجم دادوستد سهام، حقتقدم و صندوقهای سهامی به۷/۶۷میلیاردبرگه سهم رسید و ارزش معاملات نیز ۲۷هزارو۱۴۵میلیاردتومان ثبت شد. در این بین خروج پول حقیقی به۲هزارو۱۴۳میلیاردتومان رسید؛ رقمی که ادامه روند خروج نقدینگی از بازارسهام را تایید میکند.
فشار بر صندوقهای اهرمی
یکی از مهمترین اتفاقات معاملات روز گذشته افزایش فشار فروش در صندوقهای اهرمی بود بهطوری که بسیاری از این صندوقها با صفهای فروش مواجه شدند و همین موضوع بر فضای روانی بازار تاثیر گذاشت.
در سوی دیگر بازارهای موازی سیگنال متفاوتی بهسرمایهگذاران ارسال کردند. رشد قیمت دلار و آغاز مثبت معاملات صندوقهای طلا بخشی از نقدینگی را بهسمت این بازارها هدایت کرد. افزایش قیمت نفت که تحت تاثیر بالا رفتن تنشهای سیاسی رخ داد نگاه معاملهگران را بیش از گذشته متوجه ریسکهای بیرونی بازار کرد.
اثر اخبار سیاسی
در جریان معاملات روز گذشته انتشار گزارشی از سوی رویترز درباره رد پیشنهاد عمان از سوی ایران برای مدیریت مشترک تنگه هرمز بهعنوان یکی از عوامل افزایش ریسکهای سیستماتیک مورد توجه فعالان بازار قرار گرفت. این خبر موجب شد فضای احتیاط درمیان سرمایهگذاران تقویت شود و فشار فروش در برخی نمادها افزایش یابد.
درمجموع اگرچه از نظر تعداد نمادهای مثبت بازار چهره نسبتا متعادلی داشت اما بررسی جریان نقدینگی، سرانه معاملات و رفتار سرمایهگذاران نشان میدهد که احتیاط همچنان مهمترین ویژگی معاملات بورس تهران است و بازار بیش از هر زمان دیگری بهتحولات سیاسی و تغییرات بازارهای موازی واکنش نشان میدهد.
رفتار روز گذشته بورس تهران نشان داد که بازارسهام همچنان درگیر دوگانگی میان عوامل بنیادی و ریسکهای بیرونی است. ازیکسو رشد شاخص هموزن و مثبتبودن ۵۹درصد نمادها نشان میدهد که در بدنه بازار هنوز تقاضا وجود دارد و سرمایهگذاران نسبتبه برخی صنایع و شرکتهای کوچکتر خوشبین هستند.
از سوی دیگر افت شاخص کل و خروج قابلتوجه پول حقیقی بیانگر آن است که سرمایههای بزرگ هنوز حاضر بهپذیرش ریسک نیستند و ترجیح میدهند تا روشنترشدن شرایط در موقعیت محافظهکارانه باقی بمانند. اختلاف عملکرد شاخص کل و شاخص هموزن نیز نکته مهمی است. این واگرایی معمولا زمانی رخ میدهد که فشار فروش بیشتر متوجه شرکتهای بزرگ و شاخصساز باشد درحالیکه نمادهای کوچکتر بهدلیل ارزش بازار پایینتر یا وجود تقاضای سفتهبازانه وضعیت بهتری را تجربه میکنند. بنابراین رشد شاخص هموزن را نمیتوان بهتنهایی نشانه بازگشت کامل رونق بهبازار دانست.
در سوی دیگر خروج پول حقیقی پیام مهمی برای بازار دارد. خروج سرمایه نشان میدهد که بخشی از فعالان حقیقی همچنان چشمانداز کوتاهمدت بورس را با تردید ارزیابی میکنند. تازمانیکه روند ورود پول حقیقی بهبازار از سر گرفته نشود انتظار شکلگیری یک روند صعودی پایدار چندان واقعبینانه نخواهد بود.
افزایش نرخ دلار نیز اگرچه در بلندمدت میتواند بهسود شرکتهای صادراتمحور تمام شود اما در شرایط فعلی بیشتر بهعنوان نشانهای از افزایش نااطمینانی اقتصادی و سیاسی تلقی شده است. بههمین دلیل بخشی از سرمایهگذاران ترجیح دادهاند بهجای سهام منابع خود را بهبازار ارز یا صندوقهای طلا منتقل کنند؛ موضوعی که در معاملات روز گذشته نیز ازطریق عملکرد مثبت صندوقهای طلا قابل مشاهده بود.
رشد قیمت نفت نیز دواثر متفاوت بر بورس دارد. از یکسو، افزایش قیمت نفت میتواند درآمد شرکتهای مرتبط با صنایع انرژی، پالایشی و پتروشیمی را در میانمدت تقویت کند. ازسویدیگر اگر این افزایش ناشی از تشدید تنشهای ژئوپلیتیک باشد ریسک سیستماتیک بازارسرمایه نیز افزایش مییابد و در کوتاهمدت اثر منفی آن بر رفتار معاملهگران پررنگتر خواهد بود. فشار فروش در صندوقهای اهرمی نیز از منظر روانی اهمیت زیادی دارد. این صندوقها معمولا بهدلیل ماهیت پرریسک خود در زمان افزایش نگرانیها با شدت بیشتری تحت فشار قرار میگیرند. بنابراین صفهای فروش در این صندوقها را میتوان نشانهای از افزایش احتیاط در میان معاملهگران دانست.
در روزهای آینده مسیر بورس بیش از هر چیز بهتحولات سیاسی، روند نرخ ارز و جریان نقدینگی وابسته خواهد بود. اگر فضای سیاسی آرامتر شده و از شدت ریسکهای منطقهای کاسته شود احتمال بازگشت بخشی از سرمایههای خارجشده بهبازارسهام افزایش خواهد یافت. تثبیت نرخ ارز و کاهش نوسانات بازارهای موازی میتواند بخشی از نقدینگی را دوباره بهسمت بورس هدایت کند.
درمقابل اگر اخبار سیاسی منفی ادامه پیدا کند یا خروج پول حقیقی با همین شدت تداوم یابد بازار احتمالا همچنان در وضعیت نوسانی و محتاطانه باقی خواهد ماند. با این حال عملکرد متفاوت شاخص هموزن نشان میدهد که حتی در چنین شرایطی نیز بخشی از نمادها و صنایع میتوانند مورد توجه سرمایهگذاران قرار گیرند و از جریان نقدینگی موجود در بازار بهرهمند شوند. درنتیجه تا زمان کاهش ابهامات انتظار میرود بورس تهران همچنان بهاخبار سیاسی، نرخ ارز، قیمت نفت و رفتار سرمایهگذاران حقیقی حساسیت بالایی داشته باشد.
