سازمان بهینهسازی هم دردی از ناترازی کم نکرد
جهان صنعت- یک کارشناس انرژی و استاد دانشکده برق دانشگاه شریف میگوید: آنچه امروز در فضای انرژی ایران بهعنوان «ناترازی» شناخته میشود، نه محصول فقدان ساختار اداری بلکه نتیجه تفکری است که انرژی را از یک کالای اقتصادی به یک ابزار سیاسی تبدیل کرده است؛ روندی که دههها ادامه داشته و اکنون به شرایط ناپایدار فعلی رسیده است.
هاشم اورعی با اشاره به وضعیت ناترازی انرژی در سال جاری اظهارداشت: پیشبینی من این است که ناترازی برق در امسال معادل سال گذشته یعنی بین ۱۵ الی ۲۰هزار مگاوات باشد. اما باید توجه داشت که ثابت ماندن ناترازی در امسال حاصل اقدامات انجام شده توسط وزارت نیرو و توانیر نیست بلکه نتیجه رکود اقتصادی و تعطیلی صنعت بوده است.
او با بیان اینکه وزارت نیرو در دستاوردهای خود مدعی شده که سال گذشته تقاضا را ۳درصد کاهش داده است، گفت: سوال اینجاست که آیا این کاهش مصرف ناشی از بهینهسازی مصرف بوده یا اینکه کاهش تولیدات و رکود صنعتی باعث این افت مصرف شده است؟
رییس دانشکده برق دانشگاه صنعتی شریف با بیان اینکه مسوولان باید به صورت صریح و شفاف واقعیتهای حوزه انرژی و بحران موجود در این بخش را به مردم اعلام کنند، گفت: متاسفانه ما در زمینه بهینهسازی موفق نبوده و حتی میتوان ادعا کرد که در این حوزه شکست خوردهایم طوری که امروز شدت مصرف انرژی در ایران ۲/۲برابر متوسط جهانی است. البته در مقایسه با کشورهای پیشرفته دنیا وضعیتمان خیلی بدتر است.
او درباره چرایی عدم موفقیت در حوزه بهینهسازی گفت: دلیل ناکامی ما در این حوزه نبود متولی و ساختمان و میز و مسوول نبوده، مشکل نبود عزم لازم برای مدیریت مصرف و البته مافیای قدرتمندی است که در این حوزه شکل گرفتهاند. ما همین حالا هم ساختارهای عریض و طویلی برای بهینهسازی داریم. بخشهایی که وظایف مشابه دارند و کارهای موازی انجام میدهند. در چنین وضعیتی افزودن یک سازمان تازه نه تنها گرهای را باز نمیکند بلکه بر میزان آشفتگی و سردرگمی میافزاید.
او در بخش دیگری از سخنان خود به مساله ناترازی گاز اشاره کرد و با بیان اینکه بیشترین ناترازی مربوط به این حوزه است، گفت: متوسط تولیدات گاز کشور چیزی حدود ۷۵۰میلیون مترمکعب است که احتمال میرود حدود ۲۰درصد این ظرفیت تولید یعنی حدود ۱۵۰میلیون مترمکعب آن را در حملات جنایتکارانه از دست دادهباشیم.
رییس دانشکده برق دانشگاه صنعتی شریف با اشاره به اینکه در زمستان بخش خانگی حدود ۷۰درصد مصرف را به خود اختصاص میدهد، ادامه داد: در صورتی که این ظرفیت از دست رفته تا فصل سرما به مدار بازنگردد، ناترازی گاز در امسال از سالهای گذشته بیشتر شده و حتی ممکن است محدودیتها به بخش خانگی نیز برسد. در چنین شرایطی چارهای جز مدیریت مصرف و بهینهسازی در کشور باقی نمیماند. اما بهینهسازی مصرف پیششرطهایی چون اصلاح سیاستگذاری، فرهنگسازی و اصلاح اقتصاد انرژی دارد.این کارشناس حوزه انرژی در پاسح به این سوال که آیا در چنین شرایطی دولت میتواند به سراغ افزایش قیمت حاملهای انرژی برود، گفت: چارهای جز این کار برای اقتصاد ایران نمانده است. اصلاح سیاستهای قیمتی همچون داروی تلخی است که بیمار برای درمان ناچار است به آن تن دهد. اگر طبق برنامه هفتم توسعه سالانه ۵/۸درصد رشد اقتصادی را تجربه میکردیم، ناترازی برق امروز به بیش از ۵۰هزار مگاوات میرسید.
به باور استاد دانشگاه صنعتی شریف، بهرهوری زمانی معنی دارد که یک کالا برای مصرفکننده ارزش داشته باشد. وقتی در زمستان ۸۰درصد گاز کشور در بخش خانگی مصرف میشود و قیمت آن در عمل نزدیک به صفر است، چگونه میتوان از مردم توقع داشت مصرف خود را اصلاح کنند؟ مردم حتی نمیدانند ماهانه چقدر برای گاز پرداخت میکنند. وقتی پیام قیمت این است که انرژی بیارزش است، درخواست بهینهسازی تبدیل به حرفی بیمعنا میشود.
او ادامه داد: البته برای اصلاح قیمتها ابتدا باید دولتزدایی در کشور اتفاق افتد. اینکه هزینه تولید انرژی از بنزین گرفته تا برق در ایران گران تمام میشود، ربطی به مردم ندارد. قرار نیست که مردم هزینه ناکارآمدی دولتها را بپردازند. بر همین اساس باید طبق یک برنامه پنج ساله به سمت خصوصیسازی در بخشهای تولید انرژی و البته مصرف انرژی برویم. نباید فراموش کرد که عامل اصلی شدت بالای مصرف انرژی در کشور ما نبود تکنولوژی روز، تجهیزات قدیمی و بیتوجهی به استانداردهای جهانی در این حوزههاست. به عنوان مثال خودروهایی که در کشور ما تولید میشوند، مصرف بالایی دارند. نمیشود که انتظار افزایش قیمت سوخت را داشته باشیم اما همچنان انحصار در تولید خودرو ادامه یافته و مردم را به استفاده از خودروهای با تکنولوژی قدیمی و مصرف بالا تشویق کنیم.
منبع: بازار
