جذابیت ازدستهرفته واردات گندم
جهان صنعت– گندم در شرایطی اصولا بهعنوان یک محصول کشاورزی استراتژیک در دنیا مطرح بوده که بازار دادوستد آن همواره پویا و پررونق است. بهنحوی که دادههای آماری سایت تحقیقی worldtopexports حاکی از این است که در سال۲۰۲۴ حجم صادرات گندم بهوزن کل محمولهها به۲۰۲میلیونتن رسیده که اگرچه نسبتبه سال۲۰۲۰ افزایشی ۲/۲درصدی داشته اما در مقایسه با سال۲۰۲۳ که میزان صادرات ۲۰۱میلیونتن بوده کاهشی ۱/۱درصدی بهثبت رسیده است.
در بخشی از این گزارش آمده است: صادرکنندگان برتر گندم در جهان از نظر وزنی روسیه، کانادا، ایالاتمتحدهآمریکا، استرالیا، اوکراین و فرانسه هستند. درمجموع این ششتامینکننده پیشرو گندم در بازارهای بینالمللی ۴/۱۳۷میلیونتن گندم در طول سال۲۰۲۴ یا بیش از دوسوم(۸/۶۸درصد) از وزن گندم صادرشده در سطح جهان را فروختند. کشورهای فرانسه، رومانی، آلمان، آرژآنتین، قزاقستان، لهستان، بلغارستان، لیتوانی، جمهوری چک و برزیل در جایگاههای بعدی قرار دارند.
این در حالی است که در بین ۵۰صادرکننده برتر از نظر حجم صادراتی سریعترین رشد در میان صادرکنندگان گندم بهترتیب مربوط بهلبنان با ۶۰۶درصد افزایش نسبتبه سال۲۰۲۳، مالت با ۷/۳۲۵درصد افزایش، آرژانتین با ۶/۱۶۹درصد افزایش، پاراگوئه با ۱۲۱درصد افزایش و صربستان با ۳/۹۶درصد افزایش است. بیشتریندرصد کاهش در تن گندم صادراتی نسبتبه سال گذشته مربوط بهتامینکنندگان بریتانیا با کاهش ۳/۸۵درصدی نسبتبه سال۲۰۲۳، پرتغال با کاهش ۳/۶۳درصدی، هند با کاهش ۳/۵۴درصدی، ازبکستان با کاهش ۱/۵۰درصدی و کنیا با کاهش ۷/۳۰درصدی است.
میانگین قیمت واحد گندم صادراتی
طبق این گزارش میانگین قیمت واحد جهانی برای هرتن گندم صادراتی در سال۲۰۲۴ ۲۶۳دلار بود که نسبتبه ۴۴۴دلار در هرتن در سال۲۰۲۰ ۸/۴۰درصد کاهش و درمقایسه با قیمت واحد ۷۶۹دلار محاسبه شده برای سال۲۰۲۳ نیز ۸/۶۵درصد کاهش یافته است. پایینترین میانگین قیمت واحد در هرتن در بین ۵۰صادرکننده برتر گندم متعلق بهاوکراین، قزاقستان و مولداوی است. سایر تامینکنندگان گندم کم هزینه بهبازارهای جهانی شامل صربستان و مقدونیه شمالی هستند. سریعترین رشدها در میانگین قیمت واحد از سال۲۰۲۳تا۲۰۲۴ مربوط بهعراق(۲۵۵۲درصد افزایش) و کنیا(۲/۴۱درصد افزایش) بود.
کشورهای عمده واردکننده
این گزارش همچنین حاکی از این است که با توجه بهکشورهایی که گندم را از بازارهای بینالمللی خریداری میکنند ۱۰واردکننده برتر گندم از نظر وزن محموله تقریبا نیمی از گندم وارداتی جهان(۱/۴۸درصد) را در طول سال۲۰۲۴ خریداری کردند. بهعبارت دیگر اندونزی در مدت نامبرده وارداتی بهمیزان ۱/۱۲میلیونتن رقم زد که ۷درصد از گندم وارداتی جهان محسوب میشود و پس از آن کشورهای چین با ۱۱میلیونتن، ایتالیا با ۴/۹میلیونتن، الجزایر با حدود ۷میلیونتن و فیلیپین با حدود ۷میلیونتن در رتبههای دوم تا پنجم قرار دارند. پس از آن برزیل، مراکش، آلمان، ترکیه، ژاپن، در جایگاههای بعدی قرار دارد.
طبق این گزارش در میان واردکنندگان گندم فهرستشده هفتکشور خرید گندم خود را از بازارهای بینالمللی از سال۲۰۲۳تا۲۰۲۴ افزایش دادند. بیشتریندرصد افزایش هزینهها نسبتبه سال گذشته مربوط بهخریداران برزیلی با ۵۹درصد افزایش نسبتبه سال ۲۰۲۳، فیلیپین ۲۲درصد افزایش، آلمانی ۵/۱۷درصد افزایش و اندونزیایی ۷/۱۱درصد افزایش بود. یک کشور با کاهش دو رقمی بهویژه واردکنندگان گندم در ترکیه(۳/۵۲درصد کاهش نسبتبه سال۲۰۲۳) وجود دارد که بسیار جلوتر از دیگر خریدار رو بهکاهش یعنی چین(۳/۷درصد کاهش) بود.
نیاز کشور بهواردات ۴تا۵/۴میلیونتن گندم
از سوی دیگر در ایران نیز سالانه بخش قابلتوجهی از نیاز از طریق تولید داخل تامین میشود بهنحوی که سال گذشته نیازی بهواردات نبود و کل نیاز مصرفی صنف و صنعت از طریق تولیدات داخلی تامین شد. بااین وجود بهگفته عطالله هاشمی، رییس بنیاد ملی گندمکاران امسال نیاز بهواردات گندم بوده است.هاشمی در گفتوگو با خبرنگار بازار گفت: امسال به۴تا۵/۴میلیون تن واردات گندم نیاز بوده چراکه باتوجه بهخرید ۵/۷میلیون تنی که امسال محقق شد اصولا به۵/۱۲میلیون تن گندم برای صنف و صنعت نیاز داریم و امسال حدود ۵میلیون تن کاهش خرید داشتیم.
وی در پاسخ بهاین سوال که چرا امسال خودکفایی گندم محقق نشد، گفت: باید بپذیریم که بخشی از این کشتها بهسمت کشتهای جایگزین رفتند که عمدتا بهدلیل پایین بودن قیمت گندم بود. از سوی دیگر بهدلیل کم بودن بارشهای بهار و پاییز و خشکسالی کاهش تولید را داشتیم.
نرخ وارداتی گندم ایران ۳۵۰دلار در هر تن
هاشمی در پاسخ بهاین سوال که از نظر قیمتی گندم وارداتی با چه قیمتهایی وارد میشود، گفت: بخش دولتی مسوول واردات بوده و اصولا نرخها و مبدا را بهصورت شفاف اعلام نمیکنند. با این وجود تا جایی که اطلاع داریم درخصوص وارداتی که ۴-۳ماه اخیر رقم خورده بهازای هر تن ۳۵۰ دلار خریداری کردند که مسلما هزینههای جانبی در بندر، دموراژ، ترخیص و … نیز بهآن افزوده میشود. بنابراین اگر با ارز آزاد محاسبه شود میبینیم که بهقیمت ۵۹الی۶۰هزارتومان بابت واردات گندم هزینه میشود.
وی تاکید کرد: البته الان با حذف ارز ترجیحی واردات دیگر جذابیت خود را از دست داده است چون تا بهحال بخش دولتی این امر را چماقی بر سر تولید کرده بود که ارزانتر وارد میکنیم. در صورتی که ارزانتر نبوده و قیمت دلار ۱۵۰هزارتومان بود. دولت دلار را دلار ۲۸۵۰۰تومانی نامگذاری میکرد و مدعی میشد ارزانتر از تولید داخلی واردات رقم میخورد.
این مقام صنفی خاطرنشان کرد: امسال که ارز ترجیحی حذف شده قیمتهای واقعی خود را نشان میدهند و حقانیت گندمکاران ثابت میشود.
رییس بنیاد ملی گندمکاران درخصوص قیمت گندم در سال زراعی پیش رو نیز گفت: شهریورماه نرخ گندم برای سال زراعی ۱۴۰۵-۱۴۰۴ بهازای هرکیلو ۲۹هزارو۵۰۰تومان توسط شورای قیمتگذاری تصویب و اعلام شد آنهم در شرایطی که روی بخش کشاورزی یارانه داده میشد اما با توجه بهاینکه تمام مخارج آزاد محاسبه میشود قیمتگذاری باید بالای ۵۲هزارتومان باشد.وی ادامه داد: البته امسال چون مرحله کاشت قبل از آزادسازی نرخ ارز انجام شده نباید کمتر از ۵۰هزارتومان باشد درغیراینصورت تولیدکننده ورشکست خواهد شد اما سال آینده باید هر سهمرحله با قیمت آزاد حساب شود که بین ۵۳تا۵۴هزارتومان است.
