تناقض عیان بازار مرغ
جهان صنعت– تناقض عیان بازار مرغبازار مرغ این روزها با یک تناقض آشکار روبهرو است. تولید بهاندازهای است که بخشی از محصول روی دست مرغداران مانده اما این فراوانی بهمعنای تعادل بازار نیست. مرغی که امروز زیر قیمت تمامشده فروخته میشود با جوجه و نهادههای گرانقیمت هفتههای قبل تولید شده و ادامه این روند میتواند تولیدکنندگان را بهکاهش جوجهریزی و بازار را در ماههای بعد بهسمت کمبود و افزایش دوباره قیمت سوق دهد.
این درحالی است که همانطورکه قیمت تمامشده برای مرغدار بالاست و با قیمتی کمتر از نرخ واقعی بهبازار تزریق میشود هزینههای بستهبندی، کارگر، نگهداری و… فاصله زیادی میان قیمت تمام شده برای مرغدار و قیمت نهایی که بهدست مصرفکننده میرسد ایجاد میکند.
همانطورکه براساس مشاهدات میدانی خبرنگار ایسنا میانگین قیمت یککیلو مرغ در تهران ۳۵۰هزارتومان است و با قیمت تمامشده برای مرغداران تفاوت دارد اما برای ایجاد تعادل در شرایط نیاز است تا یک بازنگری و برنامهریزی دقیقتر وجود داشته باشد.
اختلال سامانه قرنطینه سازمان دامپزشکی
اتحادیه سراسری مرغداران گوشتی کشور در تازهترین اطلاعیه خود اعلام کرد که آمار صحیح جوجهریزی خردادماه ۱۳۷میلیونقطعه و تیرماه ۱۳۸میلیونقطعه بوده است. بهدلیل اختلال سامانه قرنطینه سازمان دامپزشکی در روزهای پایانی خرداد بخشی از مجوزهای حمل جوجه با تاخیر در تیر ثبت شده بود و همین مساله در آمارهای اولیه تصور افزایش ناگهانی جوجهریزی تیرماه را ایجاد کرد.
با این حال اصلاح آمار بهمعنای رفع خطر مازاد نیست. مدیرعامل اتحادیه پیشتر میزان جوجهریزی متناسب با بازار فعلی را حداکثر حدود ۱۲۰میلیونقطعه در ماه برآورد کرده بود. بر این اساس تولید خرداد و تیر همچنان ۱۷تا۱۸میلیونقطعه بیش از سطح مورد نیاز برآوردی بازار بوده است. اتحادیه تولید جوجه یکروزه در مرداد را نیز ۱۳۳میلیونقطعه پیشبینی کرده؛ رقمی که اگرچه کمتر از تیر است اما همچنان از برآورد نیاز بازار بالاتر قرار دارد. آمار تولید گوشت نیز همین ناترازی را نشان میدهد. سال گذشته ۲میلیونو۶۴۸هزارتن گوشت مرغ در کشتارگاههای رسمی کشور تولید و عرضه شد. برای سال جاری نیز تولید ماهانه حدود ۲۲۰تا۲۳۰هزارتن برآورد میشود درحالیکه حجم عرضه و جذب بازار در یکی از تازهترین برآوردها حدود ۲۰۰تا۲۱۰هزارتن در ماه اعلام شده است. مقایسه این ارقام هرچند مربوط بهدومقطع زمانی متفاوت است از فاصله میان تولید و قدرت جذب بازار حکایت دارد.
کاهش قدرت خرید خانوارها
مازاد فعلی فقط نتیجه افزایش جوجهریزی نیست بلکه کاهش قدرت خرید خانوارها نیز سمت تقاضا را تضعیف کرده است. دبیرکل فدراسیون طیور ایران میزان افت تقاضای مرغ را نسبتبه مدت مشابه سال قبل حدود ۲۵تا۳۰درصد برآورد کرده است. با این حال آمار دقیق و بهروزی از سرانه مصرف مرغ در سال۱۴۰۵ وجود ندارد و خود اتحادیه نیز نبود آماربرداری منسجم در این زمینه را تایید کرده است.
بههمیندلیل بازار حتی با جوجهریزی حدود ۱۲۰میلیونقطعهای نیز نتوانسته بهتعادل کامل برسد. کاهش مصرف در کنار تولید بالاتر مرغ را در واحدهای تولیدی انباشته و مرغداران را ناچار کرده برای جلوگیری از افزایش وزن، تلفات و هزینه خوراک محصول خود را با قیمت پایینتر وارد بازار کنند.
مرغ زنده در هفتههای اخیر در برخی استانها با قیمت حدود ۱۹۰تا۲۲۰هزارتومان در هر کیلوگرم فروخته شده درحالیکه اتحادیه هزینه تمامشده تولید را حدود ۲۷۰تا۲۹۰هزارتومان برآورد کرده است. مرغهای فعلی با جوجه یکروزهای تولید شدند که قیمت آن در مقاطعی به۱۳۰هزارتومان برای هر قطعه و قیمت کنجاله سویا به۱۱۰هزارتومان در هر کیلوگرم رسیده بود.
از اینرو کاهش اخیر قیمت جوجه و نهاده را نمیتوان علت اصلی افت قیمت مرغ دانست زیرا حداقل حدود ۵۰روز میان جوجهریزی و عرضه مرغ بهکشتارگاه فاصله وجود دارد. قیمت فعلی مرغ در درب مرغداری بیش از هر چیز نتیجه غلبه عرضه بر تقاضاست. اتحادیه مرغداران زیان تولیدکنندگان در یکدوره ۲۵روزه را بیش از ۱۴هزارمیلیاردتومان برآورد کرده و گفته مرغداران در آن مقطع بهازای هر کیلوگرم مرغ بین ۶۰تا۸۰هزارتومان زیان متحمل شدند. این ارقام برآورد صنفی است اما شکاف محسوس میان قیمت فروش و هزینه تولید را نشان میدهد.
موافقت با صادرات محدود و کنترلشده مرغ
در واکنش بهافزایش مازاد کارگروه امنیت غذایی و تنظیم بازار کالاهای اساسی در ۲۰تیر با صادرات محدود و کنترلشده مرغ موافقت کرد. فعالان صنعت میزان این مجوز را ۱۰هزارتن در ماه اعلام کردند؛ رقمی که با توجه بهتولید ماهانه ۲۲۰تا۲۳۰هزارتنی حدود ۵درصد تولید کشور را شامل میشود. با وجود این مدیرعامل اتحادیه مرغداران در اول مرداد بهایسنا گفت هنوز هیچ محمولهای صادر نشده و تولیدکنندگان امیدوارند صادرات از هفته آینده آغاز شود. بهگفته او، حتی صادرات ۱۰هزارتن نیز با توجه بهحجم جوجهریزی خرداد و تیر برای جمعآوری تمام مازاد بازار کافی نیست. مساله فقط صدور یک مجوز کوتاهمدت نیست.
صادرات مرغ بهبازارهایی مانند عراق و افغانستان نیازمند سیاستی مستمر و قابل پیشبینی است زیرا خریدار خارجی نمیتواند براساس مجوزهایی که هر لحظه احتمال توقف آنها وجود دارد قرارداد بلندمدت منعقد کند. از سوی دیگر صادرات نباید جایگزین مدیریت تولید شود زیرا بخش بزرگی از نهادههای صنعت طیور وارداتی است و تولید دائمی بیش از نیاز داخلی بدون بازار صادراتی پایدار، هزینه ارزی و ریسک تولید را افزایش میدهد.
ناهماهنگی میان جوجهریزی، مصرف، خرید حمایتی و صادرات
بازار مرغ اکنون با کمبود تولید مواجه نیست بلکه مشکل اصلی ناهماهنگی میان جوجهریزی، مصرف، خرید حمایتی و صادرات است. اگر مازاد فعلی جمعآوری نشود زیان تولیدکنندگان میتواند بهکاهش شدید جوجهریزی منجر شود و حدود ۵۰روز بعد همین فراوانی جای خود را بهکمبود و افزایش قیمت بدهد.
تازهترین هشدار اتحادیه نیز ناظر بر همین چرخه است. مرغداران نباید کاهش مقطعی قیمت جوجه یا نهاده را مبنای افزایش دوباره تولید قرار دهند بهویژه آنکه ثبات بازار نهادهها شکننده توصیف شده است. تداوم صادرات، خرید موثر مرغ مازاد و تنظیم جوجهریزی براساس مصرف واقعی سهاقدامی است که میتواند بازار را از تکرار چرخه مازاد، زیان، کاهش تولید و گرانی خارج کند. در این میان نیاز است تا با آغاز صادرات و جمعآوری مازاد تولید، وزارت جهاد کشاورزی و سازمانهای متولی تدابیر لازم را داشته باشند که علاوه بر افزایش قیمت مرغ در روزهای جاری که فاصله زیادی از تولید تا مصرف دارد و تا بهدست مصرفکننده برسد از قیمتهای اعلامی بسیار دور میشود یک افزایش قیمت دیگر ناشی از صادرات این محصول هم بر دوش مردم وارد نشده و تعادلی میان معیشت مردم و بازار و نفع و ضرر تولیدکننده ایجاد شود.
منبع: ایسنا
