تعلیق تصمیمگیری، تعویق اطلاعرسانی
علیرضا کیانپور– مردادماه آغاز شده و وارد پنجمینماه۱۴۰۵ شدیم اما هنوز روشن نیست آیا در سال جاری شاهد افزایش قیمت بنزین خواهیم بود یا نه؛ شرایطی که سرنوشت قیمت بنزین درهالهای از ابهام قرار داده؛ ابهامی که حتی اگر فقط اخباری را که در این رابطه از ابتدای همین هفته در فضای رسانهای منتشر شده مرور کنیم و این خبرها را کنار یکدیگر قرار دهیم بهروشنی آشکار میشود!
مواضع دوگانه بنزینی در دولت و مجلس
بهباور بسیاری از ناظران این ابهام عمدتا ناشی از نحوه اظهارنظر مقامهای مسوول در نهادهای مختلف بوده اما واقعیت این است که حتی مسوولان مختلف در هریک از نهادهای تصمیمگیر نیز چندان با یکدیگر همنظر نیستند و نهتنها مواضع دولت و مجلس در این رابطه یکسان و مشابه نیست بلکه این تناقضها حتی با مقایسه مواضع برخی از اعضای هریک از دونهاد تصمیمگیر با دیگر اعضای همان نهادها نیز دیده میشود؛ شرایطی که باعث شده صداهای گوناگونی، هم از درون دولت و هم درون مجلس درباره تصمیمهای احتمالی درمورد قیمت بنزین و احتمال افزایش آن یا کاستن از سهمیهها بهگوش میرسد. تاجاییکه بخشی از بدنه دولت از قطعیبودن افزایش قیمت بنزین و افزایش نرخ سوم از۵ به۱۰هزارتومان و کاهش ۲۰لیتر از سهمیه دوم(۳۰۰۰تومانی) و اعمال آن از اوایل مردادماه خبر داده و همزمان بخش دیگر دولت این موضوع را درحد پیشنهادهایی غیرقطعی و درحال بررسی اعلام کرده و اصرار دارد که زمان دقیق اجراییشدن این پیشنهادها مشخص نیست. این دوگانگی در مواضع را همزمان در مجلس نیز میبینیم چنانکه برخی نمایندگان همزمان از دست باز دولت بهلحاظ قانونی برای افزایش قیمت بنزین در سال جاری سخن گفته و تاکید دارند مجلس این مجوز را در بودجه سال جاری بهدولت داده که هر زمان که تشخیص داد در این راستا گام بردارد و در عین حال تاکید دارند چنین تصمیمی را بههیچ عنوان بهصلاح مملکت نمیدانند؛ رویکردی که بهنظر میرسد نهتنها مسوولانه نیست بلکه آشکارا مصداق فرار از مسوولیت بهنظر میرسد.
تکرار پاسخهای کلیشهای و تکراری بهجای پاسخگویی
فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت که در میانه هفته جاری راهی استان هرمزگان شده بود در نشست مطبوعاتی روز دوشنبه خود با خبرنگاران این استان در واکنش بهپرسشی درخصوص آنچه درخصوص احتمال افزایش نرخ سوم بنزین به۱۰هزار تومان مطرح شده، گفت: دولت هنوز برای افزایش قیمت سوم بنزین برنامهای ندارد و درصورتیکه برنامهای وجود داشته باشد بهصورت شفاف اطلاعرسانی خواهد شد؛ پاسخی که نهتنها منجربهکاهش نگرانی افکار عمومی نشد بلکه عملا بهگمانهزنیها در روزهای بعد دامن زد. تاجاییکه روزنامه اطلاعات در یادداشتی با انتقاد از دولت بهخاطر عدم پایبندی و بیتوجهی این نهاد بهاهمیت اطلاعرسانی یکپارچه، صادقانه و شفاف و بدون ابهام در مسائل مهم کشور ازجمله ماجرای اخیر قیمت بنزین مشخصا سخنگوی دولت را هدف قرار داد و تاکید کرد که بهدلیل اینکه اطلاعرسانی شفافی درمورد افزایش احتمالی قیمت بنزین صورت نگرفته بازار شایعه داغ شده است.
فرار از مسوولیت بهجای مسوولیتپذیری
البته چنانکه اشاره شد آنچه درخصوص احتمال افزایش قیمت بنزین در فضای رسانهای مطرح شده چندان با تعریف شایعه همخوانی ندارد؛ چه آنکه حتی برخی از اعضای دولت و مجلس نیز در روزها و هفتههای گذشته در این رابطه اظهارنظر کرده و بعضا در یک گفتوگوی مطبوعاتی بهنحوی متناقض و دوگانه موضع گرفتند. سهشنبه همین هفته رضا سپهوند، سخنگوی کمیسیون انرژی مجلس در گفتوگوی مختصر با ایلنا، از این سخن گفت که دولت بنابر قوانین مجلس ازجمله قانون هدفمندی یارانهها مصوب سال۱۳۸۸ طبق ماده یک این قانون مجوز افزایش قیمت حاملهای انرژی را دارد و در برنامه هفتم و برنامه بودجه سنوانی ازجمله بودجه سال۱۴۰۵ مانعی برای تغییر قیمت حاملهای انرژی ازجمله بنزین وجود ندارد و دولت متناسب با شرایط میتواند این تغییرات را انجام دهد و نیز تاکید کرد که افزایش قیمت بنزین بههیچوجه بهصلاح نیست چراکه هم شرایط جنگی را پیشرو داریم و هم تورم افسارگسیختهای که زندگی مردم را با چالشهای جدی مواجه کرده است. این نماینده مجلس تصریح کرد: در چنین وضعیتی هرگونه افزایش قیمت بنزین میتواند بهموج تازهای از گرانی در حملونقل، کالاها و خدمات دامن بزند و فشار مضاعفی بر معیشت مردم وارد کند. از این رو بهتر است دولت در شرایط فعلی از هرگونه تصمیم برای افزایش قیمت بنزین خودداری کند. او البته چند سطر بالاتر با تاکید بر اینکه مجلس و کمیسیون انرژی هنوز نمیداند که آیا دولت تصمیم بهاین کار دارد یا خیر، گفت: البته زمزمههایی در داخل دولت و سازمان برنامه شنیده میشود که قیمت بنزین را افزایش دهند.
تعلیق تصمیمگیری، تعویق اطلاعرسانی
سپهوند تاکید کرده بود در انتهای همین هفته نشستی در کمیسیون انرژی مجلس با حضور مسوولان دولت در این زمینه تشکیل خواهد شد و آن زمان میتواند با قطعیت بیشتری اظهارنظر کند. با این همه موعد مورداشاره سخنگوی کمیسیون انرژی نیز فرارسید و هنوز سرنوشت قیمت بنزین روشن نیست و ظاهرا نشست مورداشاره نیز برگزار نشده است. چه آنکه عباس گودرزی، سخنگوی هیاترییسه مجلس با اشاره بهبرگزاری نشست روز گذشته این هیات درحالی گفته مجلس با هرگونه اصلاح قیمت بنزین مخالف است و دولت هم پذیرفته که فعلا هیچگونه اصلاح قیمتی در حوزه بنزین انجام نشود که بلافاصله تاکید کرده پذیرش دولت صرفا مربوط بههمین دوسهروز آینده و تا زمان بررسی این موضوع در نشست مشترکی است که قرار بوده در هفته آینده با حضور اعضای هیاترییسه مجلس، کمیسیون تخصصی و مسوولان ذیربط برگزار شود. این نماینده مجلس در بخشی از توضیحات روز سهشنبه خود درخصوص نشست وبیناری و آزمایشی مجلس نیز بهمساله افزایش قیمت بنزین اشاره کرده و گفته بود: موضوع قیمتگذاری بنزین ازجمله موضوعاتی بود که در این جلسه مطرح شد و مقرر شد هفته آینده با حضور مسوولان مرتبط جلسهای در کمیسیون تخصصی و با حضور هیات رییسه مجلس برگزار شود تا شاهد بهینهسازی امور و اولویت اجرای ماده۴۶ برنامه هفتم پیشرفت باشیم.
تحلیل غلامعلی جعفرزاده ایمنآبادی درباره سرنوشت مبهم قیمت بنزین
درشرایطیکه نحوه اطلاعرسانی درباره مساله قیمت بنزین حالا خود بهمعضلی تبدیل شده که اگر نگوییم بزرگتر از اصل موضوع قیمتگذاری بنزین است اما بیتردید چندان هم کوچکتر و بیاهمیتتر از آن نیست یکی از نمایندگان ادوار مجلس این وضعیت اطلاعرسانی را زمینهساز مشکلاتی اساسی میداند و تاکید دارد که این وضعیت نهتنها کمکی بهوضعیت مردم در این شرایط ناگوار اقتصادی نمیکند بلکه بهنگرانی و اضطراب بیشتر و تشویش بیشتر در جامعه میانجامد. غلامعلی جعفرزاده ایمنآباد که در این رابطه با «جهانصنعت» بهگفتوگو نشسته با اشاره بهاخباری که بهطور روزانه درباره احتمال افزایش قیمت بنزین منتشر میشود، میگوید: فارغ از بحث قیمتگذاری بنزین که بههر حال یک بحث کارشناسی است و نمیتوان بدون دسترسی بهدادهها و بررسیهای دقیق کارشناسانه از بیرون گود بگوییم که باید قیمت بنزین افزایش یابد یا نه نکتهای که بهنظرم عملا بهیک مشکل مضاعف تبدیل شده همین وضعیت اطلاعرسانی در این رابطه و موضعگیریهای گاهوبیگاه مسوولان در دولت و بهویژه مجلس است. او میگوید: نکتهای که بهعنوان یک ناظر بیرونی میتوان گفت صرفا این است که بحث افزایش قیمت بنزین بهاین دلیل که بر قیمت بسیاری از دیگر اقلام و کالاهای اساسی و تورم تاثیر میگذرد باید با دقت و حساسیتی بهمراتب بیش از آنچه هماکنون شاهد هستیم مدیریت شود. تصمیمگیری درباره نرخ قیمت بنزین بهویژه در این شرایط خاص جنگی و وضعیت ناگوار اقتصادی و معیشتی نیازمند یک کار کارشناسی دقیق و حسابشده برای رسیدن بهبهترین تصمیم است و در عین حال این تصمیم هرچه بوده حتما باید با یک پیوست رسانهای همراه باشد. او در واکنش بهپرسشی درخصوص نحوه پاسخگویی سخنگوی دولت درباره مساله قیمت بنزین و تکرار این موضع که هنوز تصمیمی در این رابطه اتخاذ نشده و هر زمان تصمیمگیری کنیم حتما اطلاعرسانی خواهیم کرد، گفت: متاسفانه بعضی اوقات بهنظر میرسد سخنگوی دولت پیشاپیش پاسخها را در ذهن دارد و گاهی انگار بیتوجه بهمحتوای سوال صرفا همان جملات کلیشهای و همیشگی را تکرار میکند. البته این خیلی خوب است که سخنگوی دولت سعی کند بهطور اصولی موضعگیری کند اما درعینحال میزانی شجاعت و خلاقیت هم لازم است تا افکار عمومی بهواقع قانع شود. رییس فراکسیون مستقلین مجلس دهم با ابراز خرسندی از نرخ بسیار بالای سواد در ایران گفت: فضای حاکم بر جامعه با گذشته متفاوت است. مردم امروز آشنایی بسیار خوبی با مسائل و مفاهیم اقتصادی دارند و این ظلم بزرگی است که با این مردمی که پای همه مشکلات این مملکت ایستادند اینطور رفتار شود و اینچنین آنان را در خلأ اطلاعاتی قرار دهیم.
نوع موضعگیری بعضی نمایندگان مصداق اقدام مجرمانه است
جعفرزادهایمنآبادی اما معتقد است آنچه بیش از نحوه اطلاعرسانی دولت باعث سردرگمی و ابهام در سرنوشت قیمت بنزین شده مواضعی بوده که بعضا ازسوی برخی از نمایندگان مجلس اتخاذ میشود. او میگوید: اولا مجلس جای توصیههای اخلاقی نبوده بلکه مجلس محل قانونگذاری، نظارت و صدور حکم است. بنابراین اینکه نماینده مجلس بگوید فلان تصمیم بهصلاح نیست یا بهصلاح است مشکلی را حل نمیکند. واقعیت این است که این حرفها و اصولا این نوع موضعگیریها مواضع پوپولیستی است تا بهقول معروف نه سیخ بسوزد و نه کباب آنهم درحالیکه مردم بسیار آگاهند و خوب میدانند وقتی یک نماینده مجلس هم از احتمال افزایش قیمت بنزین سخن میگوید و هم تاکید دارد که این تصمیم بهصلاح نیست و صرفا سعی دارد وجهه و چهره خود را از این تصمیمها تبرئه کند. حال آنکه این نوع موضعگیری بار روانی جامعه را بالا میبرد. این نماینده ادوار مجلس با انتقاد از برخی از دیگر نمایندگانی که بهنحوی سعی دارند خود را آگاه از پشتپردهها نشان دهند، گفت: اینکه کسی بخواهد خودشیرینی کند و بگوید من از تمامی اطلاعات کشور باخبر هستم هم درست نیست.
بههرحال برای این تصمیمگیریها دههاسناریو نوشته میشود و ماهها بحث و بررسی صورت میگیرد تا تصمیمی اتخاذ شود. اینکه یک نماینده مجلس با قصد و نیت جناحی، یکی از این دهها سناریو را در فضای رسانهای مطرح کند، بهنظرم نهتنها پسندیده نیست بلکه شخصا معتقدم مصداق اقدام مجرمانه است چراکه در بدو امر منجر بهایجاد تشویش در جامعه شده و درنهایت هم مردم را سردرگم میکند.» او با اشاره بهشرایط خطیر جنگی که از ماهها پیش، زندگی شهروندان را با چالشهای گوناگون مواجه ساخته، گفت: «ما که از این شرایط جنگی باخبریم و میدانیم مردم با چه بحرانهایی مواجه هستند، چرا باید با این اظهارات، بحرانهای روحی و روانی مردمی را که از شب تا صبح با صدای پدافند میخوابند، دوچندان کنیم.»
مجلس عصاره فضائل ملت نیست
رییس فراکسیون مستقلین مجلس دهم همچنین با تاکید بر اینکه «کار مجلس، کار کارشناسی است»، تصریح کرد: «متاسفانه نمایندگان عمدتا بهدنبال حاشیهسازی هستند. وقتی یک نماینده میگوید اولین کارمان بعد از بازگشایی مجلس، رسیدگی بهمساله حجاب است، دیگر نمیتوان انتظار دیگری از این مجلس داشت.» او با اشاره بهوضعیت ناگوار اقتصادی و معیشتی و تشدید بحرانها از زمان آغاز حملات آمریکا و اسرائیل بهخاک ایران گفت: «جامعه با مشکلات بسیاری مواجه است و بخش بزرگی از شهروندان، سالی یک بار میتوانند گوشت بخرند. خط فقر بهبالای ۷۰درصد رسیده و دیگر نگران خط فقر نیستیم بلکه باید نگران گرسنگی باشیم. در چنین شرایطی اینکه نمایندگان، با مواضع سخنان خود عملا اقدام بهتشویش افکار عمومی میکنند، مطمئنا یک جای کار میلنگد. متاسفانه بهجز اقلیت بسیار کمشمار که شاید حدود ۱۰درصد از نمایندگان را دربربگیرد، اغلب نمایندگان درگیر همین مسائل حاشیهای و سطحی شدهاند. البته آن اقلیت بسیار قابلاحترامند اما درمجموع نمیتوان این مجلس را عصاره فضائل ملت دانست.»
