رقابت قدرتهای بزرگ بر سر مغولستان
جهان صنعت _ مغولستان، کشور محصور در خشکی میان چین و روسیه با برخورداری از ذخایر عظیم عناصر نادر خاکی، اورانیوم، مس و زغالسنگ و قرارگرفتن در مسیر کریدورهای نوظهور اوراسیا بهیکی از کانونهای رقابت ژئوپلیتیکی و ژئواکونومیک قدرتهای بزرگ تبدیل شده؛ رقابتی که در آن پکن، مسکو و کشورهای غربی هر یک در تلاشند جایگاه خود را در معادلات معدنی، انرژی و ترانزیتی این کشور تثبیت کنند و همزمان کریدورهای جنوب ازجمله مسیرهای متصل بهایران نیز اهمیت فزایندهای یافتند.
برای اژدهای زرد مغولستان همزمان یک انبار مواداولیه ارزان و یک سپر امنیتی در مرزهای شمالی است.
چین بهعنوان قطب جهانی باطریها و خودروهای برقی ذخایر عناصر خاکی سبک خود را دارد اما برای عناصر خاکی سنگین(مانند دیسپروزیوم) که در آهنرباهای پیشرفته کاربرد دارند نیاز مبرمی بهمعادن مغولستان دارد و بههمین امر پکن با سرمایهگذاری سنگین در زیرساختهای ریلی مرزی تلاش میکند کل این مواد خام را پیش از آنکه دست غربیها بهآن برسد بهکارخانههای خود در داخل چین هدایت کند.
چین بزرگترین خریدار زغالسنگ کُکشو و مس مغولستان است و باتوجهبه مرزهای زمینی با این کشور بسیار ایمنتر و ارزانتر از واردات دریایی از استرالیا یا شیلی است. درصورت بروز درگیری نظامی در دریای جنوبی چین ممکن است توسط ناوگان آمریکا مسدود شوند.
علاوهبر آن نیز پکن بههیچ عنوان تمایل ندارد که مغولستان بهپایگاه سیاسی یا نظامی غرب در همسایگیاش تبدیل شود و برای همین از وابستگی این کشور محصور بهخشکی بهبنادر چین(مانند بندر تیانجین) برای دسترسی بهآبهای آزاد بهعنوان اهرم فشار برای مهار دیپلماسی همسایه سوم استفاده میکند.
مسیر ریلی مغولستان هم(که با ریلهای پهن استاندارد روسی ساخته شده) یکی از معدود راههای زمینی امن برای روسیه است تا کالاهای خود را بهبازارهای آسیای شرقی برساند و در مقابل کالاهای مورد نیاز خود را وارد کند.
به گزارش ایرنا، درکنار این موارد روسیه همچنان از ابزار قدرت نرم(استفاده از خط سیریلیک در مغولستان، وابستگی تسلیحاتی ارتش مغولستان بهمسکو و آموزش نخبگان قدیمی) استفاده میکند و ترجیح میدهد که این کشور یک منطقه حائل امن باقی بماند تا مرزهایش مستقیم با چین مماس نشود.
درواقع چین و روسیه در مورد مغولستان بهیک توافق نانوشته رسیدند و این دوکشور تمایل دارند که این کشور محصور در خشکی از نظر اقتصادی با چین چفت شود و از نظر استراتژیک و انرژی با روسیه هماهنگ بماند.
این درحالی است که برای واشنگتن و کشورهای اروپایی مغولستان یک موقعیت حیاتی در دکترین امنیت ملی و صنایع
پیشرفته است.
درواقع آمریکا و اروپا برای ساخت هر تجهیزات پیشرفته دفاعی از جنگندههای ۳۵-F و رادارهای گریز از مرکز تا آهنرباهای بهکاررفته در توربینهای بادی و موتور خودروهای برقی بهعناصر نادر خاکی سنگین(مثل دیسپروزیوم و تربیوم) نیاز مبرم دارند و مغولستان هم با داشتن یکی از بزرگترین ذخایر بالقوه جهان کلیدیترین گزینه غرب برای کاهش وابستگی مطلق بهچین است.
درهمین راستا غربیها در چارچوب مشارکت امنیت معدنی (MSP) بهدنبال ایجاد یک خط تجاری امن با اولانباتور هستند.
علاوه بر آن نیز اروپا برای رهایی از گاز روسیه و حرکت بهسمت انرژیهای پاک روی ذخایر اورانیوم مغولستان حساب ویژهای باز کرده بهطوریکه طرح بزرگ سرمایهگذاری شرکت فرانسوی اورانو (Orano) در صحرای گوبی نماد تلاش بروکسل برای تضمین امنیت سوخت هستهای خود در خارج از حوزههای نفوذ سنتی مسکو است. کشورهای آسیای شرقی نیز همسو با غرب ازجمله ژاپن و کرهجنوبی اهمیت خاصی دارند.
یک جنبه کمتردیدهشده اما بسیار مهم در روابط محور واشنگتن-توکیو-سئول با مغولستان نقش اولانباتور بهعنوان پل دیپلماتیک با کرهشمالی است.
