نمایش دولتی برای ادامه مضحکه اینترنتی
علیرضا کیانپور– رییسجمهور نظر به ضرورت فوری استقرار حکمرانی یکپارچه، منسجم و کارآمد در فضای مجازی محمدرضا عارف را با حفظ سمت بهعنوان رییس ستاد ویژه ساماندهی و راهبری فضای مجازی کشور منصوب کرد. مسعود پزشکیان در حکم انتصاب محمدرضا عارف معاون اول رییسجمهور بهسمت رییس ستاد ویژه ساماندهی و راهبری فضای مجازی خواستار «ایجاد انسجام نهادی و همراستاسازی سیاستها، برنامهها و اقدامات دستگاههای ذیربط»، «طراحی و استقرار سازوکارهای موثر، هماهنگی و تصمیمگیری یکپارچه در رفع تداخل وظایف، جلوگیری از موازیکاریها و پایانبخشی به چندصدایی در مدیریت فضای مجازی کشور» شده است. رییسجمهور همچنین بر لزوم «تدوین و اجرای نقشه راه جامع تحول در حکمرانی فضای مجازی»، «بازآرایی ساختارهای تصمیمسازی و تصمیمگیری از جمله ساماندهی و ارتقای کارآمدی دبیرخانه شورایعالی و مرکز ملی فضای مجازی» و نیز «استقرار نظام نظارت راهبردی و پایش مستمر عملکرد دستگاهها در این حوزه» بهعنوان برخی ماموریتهای محوله به عارف در این سمت تاکید کرده است.
معنای امضای حکم تازه پزشکیان برای عارف
فارغ از متن حکم اخیر مسعود پزشکیان برای محمدرضا عارف، یکی از نکاتی که در بررسی این حکم حائز اهمیت بود، امضای آن بود؛ حکمی که مسعود پزشکیان آن را نه صرفا از جایگاه ریاستجمهوری بلکه درعینحال بهعنوان رییس شورایعالی امنیت ملی صادر کرده تا احتمالا به جریانهای مخالف دسترسی شهروندان به حق استفاده آزاد از اینترنت این پیام را مخابره کند که در این راستا، به ابعاد امنیتی مساله نیز توجه شده است آنهم در حالی که رییسجمهور ساعاتی پیش از صدور این حکم در نخستین ساعات صبح روز چهارشنبه سعی کرد با نگارش و انتشار یک پیام توئیتری، فضا را برای صدور حکم مهیا کند. رییسجمهور حوالی غروب سهشنبه در پیامی که از طریق حساب کاربری شخصی خود در شبکه اجتماعی ایکس(توئیتر) منتشر کرد، در حالی از «اینترنت» بهعنوان بخشی جداییناپذیر از زندگی مردم سخن گفت که در ادامه تاکید کرد «دولت تحقق انتظارات عمومی را پیگیری میکند.» پزشکیان در این پیام توئیتری با تاکید بر اینکه «ارتباطات مبتنی بر فناوری اطلاعات و اینترنت به بخش جدانشدنی زندگی مردم تبدیل شده»، نوشت: «به برادر عزیزم آقای دکتر عارف ماموریت دادم با لحاظ حساسیتهای حکمرانی، نظر رهبری و وعدهای که به مردم داده بودم، در قالب ساختاری چابک موجبات خدمترسانی بهتر دولت و تحقق انتظارات عمومی را فراهم کنند.» توئیتی که شبکه خبر نیز ناگزیر آن را بازتاب داد و تا پاسی از شب نیز این پیام توئیتری مهم را در بخشهای مختلف خبری شبکه خبر زیرنویس کرد.
پافشاری چندماه دولتیها بر القای مخالفت با انسداد اینترنت
اما پزشکیان در حالی با این پیام توئیتری بر ارتباط جدانشدنی اینترنت و زندگی میلیونها شهروند جنگزده تاکید کرد و ساعاتی بعد نیز با صدور حکمی تازه برای محمدرضا عارف، او را بهعنوان رییس ستاد راهبری فضای مجازی منصوب کرد که چندی پیش، مهدی طباطبایی معاون ارتباطات و اطلاعرسانی دفتر رییسجمهور نیز در گفتوگویی با ایسنا از ماموریت ویژه پزشکیان به معاون اول رییسجمهور برای مدیریت وضعیت جاری اینترنت خبر داده و گفته بود: «با بازگشت کشور به شرایط عادی -که انشاالله دور هم نخواهد بود و بهزودی محقق خواهد شد- وضعیت اینترنت حتما به حالت پیشین باز خواهد گشت و وعدههای رییسجمهور در دوران انتخابات با جدیت دنبال خواهد شد.» همچنین کمتر از ۲۴ساعت پیش از صدور این حکم، فاطمه مهاجرانی سخنگوی دولت در جریان نشست مطبوعاتی صبح روز سهشنبه خود به پرسشهای مکرر خبرنگاران درباره ادامه انسداد اینترنت، آغاز فروش اینترنت طبقاتی تحت عناوینی همچون «خط سفید» و «اینترنت پرو»، بار دیگر مدعی شد که دولت مخالف این اقدامها و تصمیمهاست و گفت: «نگاه دولت بر مخالفت با هرگونه تبعیض است و برخورداری از اینترنت را حق همه مردم میداند.» سخنگوی دولت با تاکید بر اینکه «رییسجمهور پیگیر حقوق مردم است»، بار دیگر طبقاتیسازی اینترنت را توجیه کرد و گفت: «هدف اینترنت پرو این بود که کسبوکارها دسترسی به اینترنت داشته باشند و بعد از برگشتن وضعیت به حالت عادی، این موضوع نیز برطرف میشود.» مهاجرانی با تاکید بر وجود نهادهای ناظر برای برخورد با تخلفات در زمینه اینترنت پرو، ادامه داد: «پس از دور شدن سایه جنگ از کشور، وضعیت به حالت عادی بازمیگردد. اینترنت پرو برای کسبوکارهاست و وضعیت فعلی هم موقتی است.»
تحلیل جعفرزادهایمنآبادی درباره ۷۶روز انسداد اینترنت
فارغ از تمامی آنچه در این ماهها درباره حق دسترسی آزاد شهروندان به اینترنت وعده داده شده و عمل نشده، احتمالا اولین و شاید مهمترین پرسشی که درپی انتشار متن حکم جدید رییسجمهور برای معاون اولش مطرح شد، این بود که اساسا این جملات و تعابیر چه معنایی دارد و ثانیا محمدرضا عارف قرار است دقیقا در سمت جدید خود چه کاری انجام دهد. پرسشی که آن را با غلامعلی جعفرزادهایمنآبادی، نماینده ادوار مجلس در میان گذاشتیم و دریافتیم که ظاهرا این تنها ما روزنامهنگاران و احتمالا عموم شهروندان نیستیم که از این ادبیات بیسروته سر درنمیآوریم بلکه همزمان حتی برخی مسوولان کارکشته نظام و افرادی که دههها در سمتهای کلیدی و مهمی همچون نمایندگی مجلس در همین ساختار سیاسی و فضای بوروکراتیک و اداری کار کردهاند هم درک دقیقی از این تعابیری که در حکم اخیر رییسجمهور کنار هم ردیف شده، ندارند. غلامعلی جعفرزادهایمنآبادی که معتقد است نهتنها اقدامهایی همچون فروش اینترنت طبقاتی با عنوان «اینترنت پرو» یا توزیع رانتی اینترنت معمولی بهعنوان «خط سفید» مصداق «تبعیض علیه شهروندان» است بلکه حتی به انسداد اینترنت در شرایط جنگی نیز از جهاتی گوناگون انتقاد دارد، در پاسخ به پرسش «جهانصنعت» درخصوص معنای متن حکم پزشکیان برای عارف گفت: «واقعیت این است که من هم مثل شما، سالها و دهههاست که این حرفها را شنیدهام اما معتقدم با این کارها، نه این مشکل ساده حل میشود و نه مردم به این مطالبه برحق و اولیه خود دست پیدا میکنند.» او میگوید: «موضوع خیلی ساده است؛ مردم اینترنت میخواهند و دولتی که با همین وعده روی کار آمده، موظف است این حق ابتدایی را به رسمیت بشناسد و شرایط استفاده آزاد شهروندان از اینترنت را بهطور کامل فراهم کند.»
اگر دولت اختیار ندارد، چرا وعده داده است؟!
رییس فراکسیون مستقلین مجلس دهم البته سخنانش را از جایی دیگر آغاز کرد؛ او که سالها در مجلس و دانشگاه خدمت کرده و بخش مهمی از زندگی خود را نیز در جنگ هشتساله گذرانده، به «جهانصنعت» میگوید: «باور کنید من شرایط جنگی را درک میکنم ولی معتقدم که مساله به هیچ عنوان ارتباطی به خطرات امنیتی ناشی از شرایط جنگی ندارد.» او با تاکید بر اینکه «حدود نیمی از عمر دولت سپری شده اما هنوز نتوانسته سادهترین و البته مهمترین وعده انتخاباتی خود را که همان «رفع فیلترینگ» باشد، عملی کند»، گفت: «در این شرایط که آن مطالبه «رفع فیلترینگ» برطرف نشده، مردم میبینند که حالا حقوقی بهمراتب ابتداییتر ازجمله همین حق دسترسی به اینترنت نیز از آنان سلب شده است.» جعفرزادهایمنآبادی که چندان نگاه مثبتی به اقدام اخیر رییسجمهور و حکمی که در این راستا برای معاون اول ریاستجمهور صادر کرده، خوشبین نیست، میگوید: «متاسفانه به نظر میرسد این اقدام دولت نیز صرفا جنبه نمایشی دارد و آقایان فکر میکنند میشود با این شیوههای نخنما، کماکان افکار عمومی را بهنحوی که میپسندند، مدیریت کنند.» او با اشاره به اظهارات وزیر ارتباطات دولت پزشکیان درباره رفع انسداد اینترنت که طی همین چندماه گذشته مطرح شد و البته پیش از آن نیز همین مواضع با تمرکز بر مساله «رفع فیلترینگ» مطرح میشد، گفت: «وزیر ارتباطات میگوید این مسائل دست ما نیست و اختیاری نداریم؛ خب اگر اختیار نداشتید، پس چرا قول رفع فیلترینگ و وعده ارتقای سطح دسترسی شهروندان به اینترنت را دادید.»
انسداد اینترنت تصمیمی ضدملی و ضدامنیتی است
این نماینده ادوار مجلس همچنین با انتقاد از توجیهات امنیتی که در تمام این ۷۶روزی که ایرانیان از حق دسترسی آزاد به اینترنت محروم شدهاند، تکرار شده، گفت: «شخصا نهتنها بستن اینترنت را تصمیمی ضدملی و نادرست و علیه خواست مردم میدانم بلکه همچنین معتقدم این تصمیم، کاملا ضدامنیتی بوده است و اتفاقا امنیت کشور را بهشدت به خطر انداخته است.» او با اشاره به آنچه درخصوص آمار پوشش «جانفدا» تبلیغ میشود، گفت: «مگر نمیگویید که ظرف این مدت بیش از ۳۰ و چند میلیون تن از ایرانیان در پویش جانفدا نامنویسی کرده و از نظام حمایت کردهاند؛ درواقع اگر ملاک را برفرض افراد واجد شرایط در انتخابات درنظر بگیریم، این عدد یعنی اکثریت قاطع جامعه فعال کشور از این پویش حمایت کردهاند. خب با این حساب، چرا با بستن اینترنت، مانع از آن شدید که این جمعیت پویا از کشورشان در فضای مجازی دفاع کنند؟!» او تصریح کرد: «اصولا وقتی یک مسیر را مسدود میکنند که تصور میکنند قادر نیستند از آن مسیر استفاده کنند. در این بحث نیز وقتی اینترنت بسته میشود یعنی تصور بر این است که درصورت گشایش اینترنت، اکثریت کاربران مخالف روایت رسمی اعلام موضع میکنند؛ حال آنکه بهواقع نیز چنین نیست و با این حساب، روشن نیست چرا اینچنین بر ادامه این سیاست بستن اینترنت پافشاری میشود!»
مردم اینترنت میخواهند، نه نمایش!
جعفرزادهایمنآبادی همچنین با اشاره به مسوولیتهای متعددی که محمدرضا عارف علاوه بر مسوولیت اصلی خود بهعنوان معاون اول ریاستجمهور برعهده دارد، گفت: «آقای عارف مسوولیتهای فراوانی دارد و بعید است بتواند برای وظایفی که در مسوولیت تازه برعهده دارد، وقت زیادی اختصاص دهد. آنهم در حالی که چنانکه اشاره شد، اعضای دولت از وزیر ارتباطات تا سخنگوی دولت و حتی خود آقای عارف به دفعات گفتهاند که تصمیمگیری درباره گشایش اینترنت خارج از حیطه اختیارات آنان است. در نتیجه باید گفت ما دم خروس را باور کنیم یا قسم حضرت عباس را؟!» او با انتقاد از این «اقدامهای نمایشی» گفت: «خواست مردم ساده است؛ مردم اینترنت میخواهند چراکه بهواقع در دنیای امروز نمیشود بدون اینترنت زندگی کرد. امروز کاسبان به خاک سیاه نشستهاند. نه فقط صنعت و اقتصاد بلکه فرهنگ، ورزش و دانشگاهها و مدارس نیز بلاتکلیفند؛ همان مدارس و دانشگاههایی که در دوران جنگ هشتساله باز و فعال بودند. اما امروز کماکان در حالی که در وضعیت آتشبس قرار داریم هم شاهد گشایش مراکز آموزشی نیستیم. آن هم در حالی که نرمافزار شاد اشک مادران دانشآموزان را درآورده و همه را عاصی کرده است!»
انسداد اینترنت؛ مصداق ظلم فاحش و توهین به شعور ملت
جعفرزادهایمنآبادی بخش پایانی صحبتهایش را به نقد اظهارات اخیر یکی از دیگر مجریان صداوسیما اختصاص داد که بهتازگی صراحتا خطاب به میلیونها ایرانی ناراضی از وضعیت اینترنت گفته «اگر اینترنت نسل پنج دوست دارید، بروید افغانستان و اگر میخواهید با مسترکارت به بازارهای جهانی وصل شوید، بروید سوریه!» او گفت: «اینکه نمیشود ما حق طبیعی و غیرقابلانکار مردم را از آنان بگیریم، بعد با هزینههای هنگفت همان حق را بهعنوان امتیازی ویژه به خودشان بفروشیم، وقتی هم کسی ابراز نارضایتی کرد، بگوییم اگر دوست نداری برو افغانستان و سوریه!» این نماینده ادوار مجلس با تاکید بر اینکه مشکل مردمی که احتمالا اغلب حتی نام این مجری خاص را نمیدانند، به هیچ عنوان طرح این مواضع نامربوط نیست، گفت: «مساله این است که اساسا چرا باید به خودمان اجازه بدهیم که اینچنین توهینآمیز با مردم برخورد کنیم؟! این مردم چه گناهی کردهاند که دار و ندارشان را برای دفاع از وطنشان تقدیم کردهاند، فقر و نداری و بیکاری را هم تحمل میکنند و باید توهین هم بشنوند؟!» جعفرزادهایمنآبادی در پایان تصریح کرد: «ادامه این وضعیت نهتنها مصداق تبعیض آشکار است بلکه فراتر از آن، بهمعنای تمسخر مردم و توهین به شعور آنان است؛ این وضع ظلم فاحش به مردم است.»
