نگاه جهان به آبهای جنوب ایران
جهان صنعت – دونالد ترامپ از بامداد دوشنبه به بهانه حمایت عبور آزاد کشتیهای تجاری از تنگه هرمز و صیانت از دریانوردی آزاد به نیروهای مسلح ایالاتمتحده که در آبهای جنوب ایران مستقرند، دستور داد با آغاز طرحی با عنوان «پروژه آزادی»، به کشتیهای تجاری برای عبور از این آبراه راهبردی کمک کنند؛ اقدامی که مطابق انتظار ظرف تنها چند ساعت سطح تنش در منطقه را بهشدت بالا برد و کار به جایی رسید که نیروهای مسلح جمهوری اسلامی در یک عملیات موشکی، نقاطی از امارات متحده عربی را هدف قرار گرفتند. بر این اساس وزارت دفاع امارات ادعا کرد که روز دوشنبه به این کشور حمله موشکی و پهپادی صورت گرفته و همزمان با اجرای آنچه آمریکا «پروژه آزادی» در تنگه هرمز مینامد، سنتکام (فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا در منطقه خاورمیانه) به فرماندهی برد کوپر نیز مدعی شد که شش فروند قایق ایرانی در منطقه تنگه هرمز هدف قرار گرفته و منهدم شدهاند.
با این همه اما یک منبع ارشد امنیتی- سیاسی ایران به المیادین گفته است: «مدیریت تنگه هرمز بهطور کامل در اختیار ایران است.» این مقام ارشد امنیتی ایرانی که نخواست نامش فاش شود، با تاکید بر اینکه وضعیت کنونی تنگه هرمز تحت مدیریت کامل ایران است و این «پیامی روشن ازسوی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی به آمریکاست»، تاکید کرد: «پیام ما به آمریکاییها این است که در صورت پیشروی، هدف قرار خواهند گرفت.» او همچنین هشدار داد که «ادامه اقدامات خصمانه آمریکا احتمالا به گسترش تجربه مدیریت تنگه هرمز و تکرار آن در موارد مشابه بینجامد.» همچنین بهدنبال انفجار و آتشسوزی گسترده در تاسیسات نفتی بندر فُجیره و انتساب آن به نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران ازسوی وزارت دفاع امارات، یک مقام آگاه نظامی گفت: «جمهوری اسلامی هیچ برنامه از پیش طراحیشدهای برای حمله به تاسیسات نفتی مذکور نداشته و آنچه اتفاق افتاده محصول ماجراجویی ارتش آمریکا برای ایجاد یک معبر، برای عبور غیرقانونی کشتیها از معابر ممنوع تنگه هرمز بوده و ارتش آمریکا باید جوابگوی آن باشد.» این منبع آگاه نظامی به خبرگزاری فارس گفته «دولتمردان آمریکا باید به رفتار زشت استفاده از زور در روند دیپلماسی پایان دهند و در این منطقه حساس نفتی که اقتصاد کل کشورهای جهان را تحتتاثیر قرار میدهد، دست از ماجراجویی نظامی بردارند.»
در سوی مقابل اما والاستریت ژورنال در گزارشی از احتمال دستور ترامپ برای حمله نظامی مجدد به خاک ایران خبر داده است. این نشریه که به نقل از یک سخنگوی کاخ سفید، تحولات پس از آغاز طرح گشایش تنگه هرمز را بررسی میکرد، گزارش داد: «ترامپ احتمالا ظرف چند روز مجوز اقدام نظامی علیه ایران را صادر خواهد کرد.» این منابع که نامشان فاش نشده، همچنین تاکید کردند که «ترامپ میخواهد از آغاز بمباران جدید ایران خودداری کند و یک راهحل مذاکرهشده را ترجیح میدهد.»
این در حالی بود که دونالد ترامپ در سخنان بامداد سهشنبه خود در این رابطه نیز اظهارنظر کرد و گفت: «شاید برای اتمام کار با ایران به دو یا سه هفته زمان نیاز داشته باشیم و زمان برای ما مساله فشار نیست.» او که در گفتوگویی با مجری برنامه تلویزیونی «سِیلم نیوز» حاضر شده بود، ادعا کرد: «ما در حال پیروزی هستیم و به توافق درست با ایران خواهیم رسید. ما از نظر نظامی هماکنون پیروز شدهایم.» همزمان شبکه الجزیره نیز به نقل از رییسجمهور ایالاتمتحده نوشت: «کنار گذاشتن جاهطلبیهای هستهای و بازیابی اورانیوم غنیشده با خلوص بالا از ایران، خطوط قرمزی هستند که نمیتوان از آنها عبور کرد.» ترامپ در ادامه ادعاهای خود گفت: «تیمی که در حال حاضر ایران را رهبری میکند، بسیار بهتر از تیم اول است اما آنها چیزی متفاوت از آنچه به ما میگویند، به رسانهها میگویند.» او مدعی شد: «ایرانیها اکنون به توافق نیاز دارند و به دلیل تحریمها، ظرفیت ذخیرهسازی نفت آنها تمام شده است.»
همچنین عصر روز گذشته به وقت تهران پیت هگست وزیر جنگ آمریکا به همراه دن کین، رییس ستاد ارتش در کنفرانس مطبوعاتی هفتگی خود در پنتاگون حاضر شد و در بخشی از سخنانش با تاکید بر اینکه آتشبس با ایران پایان نیافته ابراز امیدواری کرد که واشنگتن موفق شود با تهران به یک توافق دست پیدا کند. هگست همچنین گفت که «عملیات آزادی» که ما در تنگه هرمز آغاز کردیم، موقتی است و جهان باید مداخله کند. او با اعتراض به طرح ایران برای دریافت عوارض از کشتیهای عبوری از تنگه هرمز تاکید کرد که «پنتاگون آماده اقدام علیه ایران است.» هرچند او در ادامه ابراز امیدواری کرد که اوضاع به این سمت پیش نرود و بر این اساس از ایران خواست که جانب احتیاط را در تنگه هرمز نگه دارد تا اوضاع به سمت آنچه «زیر نقض آتشبس» خواند، نرود.
همزمان اما محمدباقر قالیباف که ریاست هیات مذاکرهکنندگان جمهوری اسلامی را برعهده دارد، به تحولات اخیر در تنگه هرمز واکنش نشان داد و در توئیتی در این رابطه نوشت: «معادله جدید تنگه هرمز در حال تثبیت است. امنیت کشتیرانی و ترانزیت انرژی به دست آمریکا و متحدانش با نقض آتشبس و اعمال محاصره به خطر افتاده است؛ البته شرّشان کم خواهد شد. خوب میدانیم که استمرار وضع موجود برای آمریکا غیرقابل تحمل است در حالی که ما هنوز حتی شروع هم نکردهایم.» همچنین عباس عراقچی با تاکید بر اینکه «پروژه آزادی» آمریکا در تنگه هرمز، در حقیقت «پروژه بنبست» است، نوشت: «تحولات تنگه هرمز بهروشنی نشان میدهد که یک بحران سیاسی، راهحل نظامی ندارد. در حالی که به لطف تلاشهای پاکستان مذاکرات در حال پیشرفت است، آمریکا باید هوشیار باشد که توسط بدخواهان دوباره به یک باتلاق کشیده نشود؛ امارات متحده عربی نیز همینطور.» از دیگرسو سردار علیاکبر احمدیان نماینده رهبری در شورایعالی دفاع نیز خاطرنشان کرد: «جمهوری اسلامی ایران حرم است و امنیت آن اصل غیرقابل مذاکره، دزدان دریایی آمریکایی که امنیت کشتیرانی و انرژی دنیا را به اسارت گرفتهاند، بدانند عملیاتهای پیچیده ترکیبی نامتقارن در عمق میدان، معادلات را بهگونهای تغییر خواهد داد که هزینه تصمیم برایشان از آستانه تحمل فراتر خواهد رفت این نه هشدار بلکه بخشی از واقعیتی است که به اذن الله عینیت خواهد یافت.» همزمان در شرایطی که شاهد تشدید تنشها در تنگه هرمز هستیم و مقامهای ایرانی و آمریکایی نیز به این تحولات واکنش نشان دادهاند، جامعه جهانی نیز بهدقت این تحولات را زیرنظر دارد. چنانکه ظرف ۲۴ساعت گذشته، بسیاری از رهبران و کشورهای جهان در این رابطه اظهارنظر کردهاند. بنابر این گزارش، استفان دوجاریک سخنگوی سازمان ملل متحد تنشها در تنگه هرمز را «نگرانکننده» ارزیابی کرد و سرویس اقدام خارجی اتحادیه اروپا نیز در واکنش به ادعای حمله پهپادی و موشکی ایران به امارات، خواستار کاهش تنشها در منطقه شد. همچنین آنتونیو کاستا رییس شورای اروپا اعلام کرد که این اتحادیه به همکاری با متحدان خود در منطقه «برای کاهش تنش، بازگشایی تنگه هرمز و یک راهحل دیپلماتیک پایدار برای امنیت منطقهای» ادامه خواهد داد. همزمان وزارت امور خارجه عربستان سعودی نیز با صدور بیانیهای، نگرانی این کشور را نسبتبه تشدید تنشهای نظامی در منطقه اعلام و با تاکید بر ضرورت کاهش تنش، عدم تشدید درگیریها و خویشتنداری، خواستار بازگشت آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز به وضعیت عادی شد.
