معامله در تاریکی!
احسان کاظمی– با گذشت بیش از ۲۰روز از قطعی و ناپایداری اینترنت در ایران، یکی از مهمترین گروههایی که بهطور مستقیم و جدی از این وضعیت آسیب دیدهاند، کاربران و فعالان بازار رمزارزها هستند. بازاری که ذات آن برپایه دسترسی لحظهای، شفافیت اطلاعات، ارتباط دائمی با پلتفرمهای بینالمللی و تصمیمگیری در زمان بسیار کوتاه بنا شده، اکنون در شرایطی قرار گرفته است که بخش بزرگی از فعالان آن عملا با چشمان بسته در حال حرکت هستند. در چنین وضعیتی، نهتنها امکان رصد صحیح بازار از کاربران گرفته شده بلکه امنیت سرمایه، سلامت تصمیمگیری و حتی اعتماد روانی تریدرها نیز بهشدت تحتتاثیر قرار گرفته است. بازار رمزارزها بازاری ۲۴ساعته و بدون توقف است؛ برخلاف بازارهای سنتی که ساعات کاری مشخص دارند، در این بازار حتی چند دقیقه قطعی یا اختلال میتواند منجر به ضررهای سنگین شود. حال تصور کنید بیش از سه هفته است که اینترنت مطمئن، پایدار و قابل اتکا در دسترس نیست. تریدرها قادر نیستند نمودارها را بهصورت زنده دنبال کنند، سفارشهای خود را بهموقع ثبت یا لغو کنند، حد ضررهایشان را تنظیم کنند یا حتی از اخبار فوری و تاثیرگذار بازار مطلع شوند. این ناآگاهی اجباری، کاربران را در موقعیتی قرار داده که عملا کنترلی بر سرمایه خود ندارند و تنها نظارهگر اتفاقاتی هستند که امکان واکنش به آنها را از دست دادهاند.
یکی از مهمترین چالشهایی که در این دوره بهوجود آمده، افزایش شدید ریسک معاملات است. تریدرها معمولا براساس تحلیل تکنیکال، فاندامنتال و اخبار لحظهای تصمیمگیری میکنند. قطع یا کندی اینترنت باعث شده دسترسی به منابع تحلیلی معتبر، صرافیهای خارجی، پلتفرمهای دادهمحور و حتی شبکههای اجتماعی تخصصی بهشدت محدود شود. در نتیجه تصمیمها یا با تاخیر گرفته میشوند یا براساس اطلاعات ناقص و بعضا نادرست شکل میگیرند. این مساله نهتنها احتمال ضرر را بالا میبرد بلکه استراتژیهای معاملاتی کاربران را نیز عملا بیاثر میکند.
از سوی دیگر بسیاری از تریدرهای ایرانی به دلیل محدودیتهای بینالمللی، تحریمها و مشکلات بانکی ناچارند از روشهای خاصی برای اتصال به صرافیها و مدیریت حسابهای خود استفاده کنند. ناپایداری اینترنت در این شرایط این مسیرهای محدود را نیز ناامنتر کرده است. قطع ناگهانی اتصال در زمان ورود به حسابهای کاربری، انجام معاملات یا انتقال دارایی میتواند منجر به مسدود شدن حسابها، شناسایی آیپی، یا حتی از دست رفتن کامل داراییها شود. این خطر دائمی، فشار روانی سنگینی را بر کاربران تحمیل کرده و حس ناامنی را در میان فعالان این حوزه بهطور جدی افزایش داده است.
نکته مهم دیگر مساله زمان است. در بازار رمزارزها، زمان یکی از باارزشترین داراییها محسوب میشود. فرصتهای معاملاتی گاهی در عرض چند دقیقه شکل میگیرند و از بین میروند. در شرایط فعلی، بسیاری از کاربران حتی اگر تحلیل درستی هم داشته باشند، به دلیل تاخیر در اتصال یا قطعی کامل اینترنت، عملا فرصت ورود یا خروج بهموقع از بازار را از دست میدهند. این مساله بهویژه در زمان نوسانات شدید بازار که نیاز به واکنش سریع دارد، خسارات جبرانناپذیری به همراه داشته است.
این وضعیت زمانی نگرانکنندهتر میشود که آن را در بستر کلی اقتصاد کشور بررسی کنیم. در شرایطی که اقتصاد ایران با تورم بالا، کاهش ارزش پول ملی، محدودیت فرصتهای شغلی و نااطمینانی گسترده مواجه است بازار رمزارزها برای بسیاری از افراد نهصرفا یک فعالیت جانبی بلکه راهی برای حفظ ارزش دارایی، کسب درآمد دلاری یا حداقل مقابله با فشارهای اقتصادی بوده است. قطع اینترنت در چنین فضایی، عملا یکی از معدود مسیرهای تنفس اقتصادی بخشی از جامعه را نیز مسدود کرده و فشار معیشتی را افزایش داده است. آسیبهای این وضعیت تنها محدود به ضررهای مالی مستقیم نیست. فرسایش روانی کاربران، استرس دائمی، بیخوابی، اضطراب ناشی از بیخبری از وضعیت سرمایه و احساس ناتوانی در مدیریت داراییها ازجمله پیامدهای جدی این شرایط است. بسیاری از تریدرها گزارش میدهند که حتی زمانی که بهطور موقت به اینترنت دسترسی پیدا میکنند، بهدلیل ناپایداری اتصال، تمرکز لازم برای تحلیل و تصمیمگیری را ندارند. این کاهش کیفیت تصمیمگیری خود به عاملی برای افزایش خطا و ضرر تبدیل شده است.
از منظر کلانتر، تداوم این وضعیت میتواند به کاهش اعتماد عمومی به زیرساختهای دیجیتال کشور منجر شود. بازار رمزارزها بخشی از اقتصاد دیجیتال است و اختلال طولانیمدت در اینترنت، این پیام را به فعالان داخلی و حتی خارجی منتقل میکند که امکان فعالیت پایدار و قابل پیشبینی در این فضا وجود ندارد. این مساله میتواند موجب خروج سرمایه، مهاجرت نیروی انسانی متخصص و کاهش انگیزه برای توسعه کسبوکارهای مرتبط با فناوریهای نوین شود؛ آسیبی که اثرات آن در بلندمدت بسیار عمیقتر و گستردهتر از ضررهای کوتاهمدت خواهد بود. ۲۲روز قطعی و ناپایداری اینترنت نشانه بحرانی چندلایه است که پیامدهای اقتصادی، روانی و اجتماعی قابلتوجهی به همراه داشته است. برای کاربران بازار رمزارزها، این وضعیت به معنای از دست رفتن آگاهی، کنترل و امنیت سرمایه است و در مقیاسی وسیعتر نشانهای از شکنندگی زیرساختهایی که قرار است ستون فقرات اقتصاد دیجیتال کشور باشند. ادامه این روند، بدون توجه به نیاز حیاتی فعالان این حوزه به اینترنتی پایدار و مطمئن میتواند آسیبهایی بهبار آورد که جبران آنها زمانبر و پرهزینه خواهد بود.
