قمار ارزی فدرالرزرو
جهان صنعت – زمانی که واشنگتن روز جمعه گذشته در نخستین مداخله مشترک با توکیو برای تقویت ارزش ین ژاپن طی نزدیک بهسهدهه گذشته مشارکت کرد فردی که هدایت تلاش آمریکا را برعهده داشت برای ورود بهمعاملات پرریسک ارزی کاملا غریبه نبود.
رهبری این اقدام را اسکات بسنت، معاملهگر سابق بازارهای مالی برعهده داشت؛ فردی که شهرت خود را با شرطبندی علیه پوند انگلیس در سال۱۹۹۲ و علیه ین ژاپن در سال۲۰۱۳ یعنی زمانی که در شرکت سرمایهگذاری جورج سوروس فعالیت میکرد بهدست آورد. او اکنون در مقام وزیر خزانهداری دولت دونالد ترامپ رویکردی هرچه فعالتر و مداخلهجویانهتر در بازارهای مالی در پیش گرفته است.
مداخله تاریخی واشنگتن برای حمایت از ارزش پول ملی یک کشور دیگر سرمایهگذاران را شگفتزده کرد زیرا برخلاف شرایط معمول ارزش ین بهتدریج و بهصورت مستمر کاهش یافته بود و نه درنتیجه نوسانات شدید و آشوبناک که معمولا زمینهساز مداخلات هماهنگ بینالمللی میشود. نکته غیرمعمول دیگر این بود که آمریکا برای خرید ین یورو فروخت و از دلار استفاده نکرد.
درهمینرابطه طبق گزارش روزنامه فایننشالتایمز این معامله نشاندهنده تمایل وزارت خزانهداری تحت مدیریت بسنت بهورود عمیقتر بهبازار ارز بود؛ همان نهادی که سال گذشته نیز برای حمایت از پزوی آرژانتین وارد عمل شده بود.
یکی از سرمایهگذاران بزرگ بازار اوراق قرضه آمریکا در این زمینه معتقد است: این اقدام نه برای افزایش قدرت نرم آمریکا انجام شده و نه برای خیر عمومی بنابراین سوال این است که آمریکا دقیقا چه هدفی را دنبال میکند؟
اقتصاددانان از این موضوع شگفتزده شدند که بسنت هدایت تلاشی رسمی برای حمایت از یک ارز را برعهده گرفته که برخلاف واقعیتهای بنیادین نرخ بهره حرکت میکند. نگرانی اصلی این است که نرخ بهره یکدرصدی بانک مرکزی ژاپن با سرعت کافی افزایش نمییابد تا فشارهای تورمی را مهار کند و همین مساله باتوجهبه نرخهای بهره بسیار بالاتر در سایر اقتصادهای بزرگ همچنان موجب تضعیف ین خواهد شد.
بسنت نیز چندان تلاشی برای پنهانکردن این معاملات نکرد. در جریان نشست کابینه روز جمعه عکاسی از فهرست یادداشتهای او تصویری ثبت کرد که در آن نوشته شده بود: خرید ۵تا۱۰میلیارد دلار ین ژاپن. مداخلات مشترک آمریکا و ژاپن باعث شد ارزش ین که در اوایل ماه جاری تا نزدیک ۱۶۴ین دربرابر هر دلار(ضعیفترین سطح آن از سال۱۹۸۶) سقوط کرده بود، بهحدود ۱۵۷ین در برابر دلار تقویت شود. با این حال معاملهگران و تحلیلگران هشدار دادند که آثار این اقدام ممکن است بهسرعت از بین برود.
سطح جدید عدم اطمینان بهبازارهای بزرگ
در همین رابطه آدام پوزن، رییس موسسه پترسون و از کارشناسان اقتصاد ژاپن در گفتوگو با فایننشالتایمز میگوید: طنز ماجرا این است که فردی که برای سوروس و استنلی دراکنمیلر کار میکرد و در سال۱۹۹۲ بانک انگلستان را بهزانو درآورد، اکنون وانمود میکند که میتوان تنها با مداخله ارزی آنهم بهصورت پایدار از یک ارز دفاع کرد. این واقعا حیرتآور است.
سرمایهگذاران معتقدند این اقدام سطح جدیدی از عدم اطمینان را وارد بازارهای بزرگ ارز کرده و آغازگر دورهای تازه از مداخلهگری دولتهاست؛ دورهای که در آن آمریکا آماده بوده برای جلوگیری از شکلگیری معاملاتی که با منافعش در تضاد است مستقیما وارد عمل شود. کریس ترنر، مدیر جهانی بازارها در بانک INGدر این رابطه معتقد است: ورود وزارت خزانهداری آمریکا بهاین عرصه بهمنزله ورود کلانتر جدید بهشهر است؛ پیامی بهسفتهبازان که از فروش ین دست بکشند. او افزود: این اقدام نشاندهنده بازگشت بهعصر مداخلات فعال در بازار ارز است.
البته برخی از ناظران معتقدند هردو کشور دلایل محکمی برای این مداخله داشتند. سیاستگذاران ژاپنی نگران بودند که سقوط ارزش ین همزمان با افت شدید اوراق قرضه دولتی ژاپن از حد قابل قبول فراتر رفته است. در آمریکا نیز نشانههای فزایندهای وجود داشت که ضعف ین فشار فروش بر بازار اوراق خزانهداری آمریکا را تشدید میکند.
اگرچه ترامپ اعلام کرد که آمریکا همیشه درکنار ژاپن خواهد بود اما بسیاری از سرمایهگذاران معتقد بودند هدف اصلی واشنگتن جلوگیری از فروش گسترده اوراق خزانه آمریکا توسط ژاپن بهعنوان بزرگترین دارنده رسمی این اوراق در جهان برای حمایت از ارزش ین بوده است. مقامهای آمریکایی پیشتر نیز نسبتبه آثار منفی تقویت بیش از حد دلار بر صادرات ایالات متحده هشدار داده بودند.
روشاب امین، مدیر پرتفوی چنددارایی در شرکت Allspring Global Investmentsنیز دراینخصوص معتقد است: دولت آمریکا خواهان دلار ضعیفتر است و درعینحال نمیخواهد سرمایهگذاران برای دفاع از ارزهای خود اوراق خزانه آمریکا را بفروشند. بهگفته او، معاملهگرانی که قصد فروش سایر ارزها دربرابر دلار را دارند اکنون بیش از گذشته از آنچه پیشنهاد بسنت نامیده میشود هراس دارند.
ابهام در سیاست دلار قوی
بسنت پیشتر نیز تاکید کرده بود که آمریکا همچنان از سیاست دلار قوی حمایت میکند؛ موضعی که سالها سیاست رسمی واشنگتن بوده است.
ژاپن روز دوشنبه اعلام کرد قصد دارد از سازوکار ریپو(بازخرید) فدرالرزرو استفاده کند؛ ابزاری که بهگفته تحلیلگران بهتوکیو اجازه میدهد بدون فروش اوراق خزانه آمریکا دلار مورد نیاز خود را تامین کند.
در یادداشتی که مقابل اسکات بسنت در جلسه کابینه قرار داشت جملهای با دست نوشته شده بود: کارهای امروز: خرید ۵تا۱۰میلیارد دلار ین ژاپن.
اوراق خزانه آمریکا همواره یکیاز نقدشوندهترین داراییهایی بودند که بانکهای مرکزی برای حمایت از ارزهای خود از آن استفاده میکنند اما اکنون واشنگتن نسبتبه هرگونه نشانه کاهش تقاضا برای بدهیهای دولتی خود بسیار حساس شده بهویژه درشرایطیکه هزینه استقراض بلندمدت آمریکا بهبالاترین سطح خود از سال۲۰۰۷ رسیده است. در آغاز جنگ علیه ایران نیز بانکهای مرکزی خارجی میزان نگهداری اوراق خزانه نزد فدرالرزرو را بهپایینترین سطح از سال۲۰۱۲ کاهش دادند.
نگرانی دیگر این است که افزایش بازده اوراق قرضه دولتی ژاپن در نتیجه ادامه افت قیمت این اوراق سرمایهگذاران داخلی ژاپنی را ترغیب کند تا اوراق خزانه آمریکا را بفروشند و سرمایههای خود را بهداخل کشور بازگردانند.
بریج خورانا، مدیر پرتفوی در شرکت Wellington در این باره توضیح میدهد: از دیدگاه بسنت یکی از دلایل بالابودن بازده اوراق خزانه آمریکا افزایش بازده اوراق ژاپن است. بنابراین اگر ارزش ین تقویت شود بازده اوراق ژاپنی کاهش مییابد و درنتیجه بازده اوراق خزانه آمریکا نیز پایین خواهد آمد. مارک داودینگ، مدیر ارشد سرمایهگذاری در بخش درآمد ثابت شرکت RBC BlueBay Asset Management نیز معتقد است: ادامه سقوط ین این خطر را داشت که بازار اوراق قرضه ژاپن را بیثبات کرده و موجب افزایش بازده اوراق بلندمدت در سراسر جهان شود؛ موضوعی که آمریکا نسبتبه آن بسیار حساس است.
درکنار این اهداف امکان کسب سود مالی نیز وجود داشت. ترامپ در گفتوگو با خبرنگاران تصریح کرد که منافع مالی یکی از انگیزههای این اقدام بوده است.
کنت راگوف، استاد دانشگاههاروارد و اقتصاددان ارشد پیشین صندوق بینالمللی پول در این رابطه توضیح میدهد: این اقدام بسیارهوشمندانه بود و یادآور کمک بسنت بهآرژانتین است که موفقیت بزرگی بهشمار میرفت. با این حال او افزود: مگر اینکه وزارت خزانهداری آمریکا حاضر باشد حجم عظیمی از ین را برای مدت طولانی نگهداری کند که دراینصورت با تغییری کاملا رادیکال در سیاستهای گذشته روبهرو خواهیم بود. درواقع این اقدام صرفا مُسکنی موقت است تا بانک مرکزی ژاپن زمان بیشتری بهدست آورد.
تحلیلگران معتقدند این مداخله بهتنهایی قادر نیست عوامل بنیادینی را که موجب تضعیف ین شدند برطرف کند؛ عواملی مانند افزایش قیمت نفت، ابهام درباره برنامههای گسترده هزینهکرد دولت ژاپن و نگرانیها نسبتبه کندبودن روند افزایش نرخ بهره توسط بانک مرکزی اینکشور.
ماساهیکو لو، استراتژیست ارشد بازار اوراق قرضه در شرکت State Street در توکیو در این خصوص میگوید: همه ما میدانیم که این مداخلات فقط زمان میخرند. بار اصلی اصلاح اوضاع درنهایت بر دوش بانک مرکزی ژاپن و سیاستهای مالی دولت این کشور خواهد بود. برای آمریکا نیز این خطر وجود دارد که اگر مداخله مشترک شکست بخورد سفتهبازان بار دیگر ین و حتی بازار اوراق خزانه آمریکا را هدف قرار دهند. بههمیندلیل است که دالیپ سینگ، اقتصاددان ارشد جهانی شرکت مدیریت دارایی PGIM هشدار میدهد: اگر این مداخله موفق نشود پیامدهای سرریز آن برای بازار اوراق خزانه بلندمدت آمریکا بسیار قابلتوجه خواهد بود بنابراین باید خود را برای شرایط دشوار آماده کرد.
