فرسایش منابع زخمی عمیقتر از تحریم
جهان صنعت- بحران هدررفت منابع در ایران از یکچالش اقتصادی فراتر رفته و بهتهدیدی برای امنیت اقتصادی و آینده توسعه کشور تبدیل شده تاجاییکه نماینده مردم چناران و طرقبه در مجلس نیز با اشاره بهابعاد گسترده اتلاف آب، انرژی و محصولات کشاورزی نسبتبه آن هشدار میدهد.
حسین امامیراد، نماینده مردم چناران و طرقبه در مجلس شورای اسلامی با هشدار نسبتبه ابعاد گسترده اینبحران میگوید ایران باوجود برخورداری از ذخایر عظیم نفت، گاز، مواد معدنی و منابع طبیعی بهدلیل ضعف در حکمرانی و نبود مدیریت اصولی با یکی از بالاترین سطوح هدررفت منابع در جهان روبهرو شده؛ وضعیتی که بهگفته او نهتنها توسعه کشور را کند کرده بلکه آینده نسلهای بعدی را نیز تهدید میکند. بهاعتقاد او مساله اصلی تنها بهرفتار مصرفی مردم مربوط نمیشود بلکه بخش بزرگی از اتلاف منابع در بالادست و در ساختارهای ناکارآمد رخ میدهد؛ جایی که آب در شبکههای فرسوده از بین میرود، خاک بهدلیل الگوهای نادرست کشاورزی فرسوده شده، گاز در مشعلها میسوزد و برق با راندمان پایین تولید و در شبکه توزیع تلف میشود. ایننماینده مجلس با استناد بهدادههای نهادهای بینالمللی ازجمله بانک جهانی و آژانس بینالمللی انرژی تاکید میکند که ایران در سال۲۰۲۴ پس از روسیه دومینکشور جهان در مشعلسوزی گاز بوده است؛ آماری که نشان میدهد بخشی از ثروت انرژی کشور عملا پیش از ورود بهچرخه مصرف از بین میرود. همزمان سرانه مصرف گاز، برق و بنزین در ایران نیز فاصله قابلتوجهی با میانگین جهانی دارد؛ مسالهای که از نگاه کارشناسان بیش از آنکه ناشی از «مصرفگرایی مردم» باشد نتیجه قیمتگذاری غیرواقعی، یارانههای گسترده و فناوریهای فرسوده است. در بخش برق نیز بخشی از بحران بهراندمان پایین نیروگاهها و تلفات شبکه بازمیگردد. طبق آمار مطرحشده از سوی امامیراد، حدود ۱۰درصد برق تولیدی کشور در شبکه انتقال و توزیع از بین میرود آنهم درشرایطیکه بخش عمده برق ایران با مصرف گاز طبیعی تولید میشود. او نسبتبه مصرف برق ارزان برای استخراج رمزارز نیز هشدار داده و معتقد است ضعف نظارت و مدیریت باعث شده بخشی از منابع انرژی کشور عملا در اختیار فعالیتهای غیرمولد قرار گیرد. بحران هدررفت اما تنها بهانرژی محدود نمیشود. در بخش کشاورزی نیز اتلاف گسترده آب و مواد غذایی بهیکی از نگرانیهای اصلی تبدیل شده است. طبق اظهارات ایننماینده مجلس حدود یکچهارم محصولات کشاورزی کشور پیش از رسیدن بهمصرفکننده از چرخه مصرف خارج میشود؛ موضوعی که بهمعنای هدررفت همزمان آب، خاک، انرژی و سرمایه است.
ایران در حالی حدود ۹۲درصد منابع آب خود را در بخش کشاورزی مصرف میکند که همچنان بخش بزرگی از اینحوزه با روشهای سنتی و کمبازده اداره میشود. از سوی دیگر فرسودگی شبکههای آبرسانی نیز باعث میشود بخشی از آب پیش از رسیدن بهمشترکان از دست برود؛ مسالهای که در کنار بحران افت منابع زیرزمینی آینده امنیت آبی کشور را با ابهام روبهرو کرده است.
امامیراد معتقد است تقلیل اینبحران بهتوصیههای تکراری درباره صرفهجویی، نوعی پاککردن صورتمساله است. بهگفته او، راهحل اصلی در اصلاح حکمرانی تنظیمگری موثر، شفافیت آماری و تعریف شاخصهای الزامآور برای سنجش اتلاف منابع نهفته است. او تاکید میکند همانطورکه شاخصهایی مانند تورم و رشد اقتصادی بهصورت رسمی منتشر میشود باید میزان فلرسوزی، تلفات برق، آب بدون درآمد و شدت مصرف انرژی نیز بهشاخصهای ملی تبدیل شوند تا امکان ارزیابی و نظارت واقعی فراهم شود.
ایننماینده مجلس با اشاره بهتجربه کشورهای توسعهیافته در حوزه انرژیهای تجدیدپذیر میگوید درحالیکه کشورهایی مانند آلمان بخش بزرگی از برق خود را از منابع پاک تامین میکنند ایران با وجود قرارگرفتن در کمربند خورشیدی جهان همچنان سهم ناچیزی از انرژی خورشیدی دارد؛ هرچند بهگفته او، اقدامات اخیر دولت برای توسعه نیروگاههای خورشیدی میتواند آغاز مسیری متفاوت باشد.
منبع: ایلنا
