شکست رویای F35 اردوغان
جهان صنعت – تلاش ترکیه برای بازگشت بهبرنامه جنگنده اف۳۵ با نامه جدید وزارت خارجه آمریکا بهکنگره عملا بهشکست انجامید. واشنگتن تاکید کرده تا زمانی که سامانه اس۴۰۰ روسی در اختیار آنکارا باقی است، انتقال این جنگندهها غیرممکن خواهد بود و وعدههای شخصی ترامپ نمیتواند بر محدودیتهای قانونی کنگره غلبه کند.
شبکه خبری راشاتودی در گزارشی نوشت: بازگشت بهنقطه صفر درباره جنگندههای اف-۳۵ درحالی صورت گرفته که واشنگتن باب مذاکره را نبسته و این بهآمریکا و ترکیه اجازه داده که ظاهر پیشرفت را حفظ کنند حتی اگر شرایط قانونی از زمان اخراج ترکیه از برنامه تقریبا هیچ تغییری نکرده باشد.
این نامه اندکی پس از نشست ناتو در آنکارا منتشر شد؛ جایی که دونالد ترامپ رییسجمهور آمریکا در دیدار با رجب طیب اردوغان، همتای ترکیهای خود گفت که تحریمهای آنکارا را میشود لغو کرد و نشان داد که مساله اف۳۵ بهصورت مثبت حل خواهد شد. البته ترامپ نه از امضای قراردادی خبر داد و نه تاریخ تحویل مشخصی اعلام کرد اما حرفهایش این تصور را ایجاد کرد که کاخ سفید بهیک تصمیم سیاسی رسیده و فقط موانع فنی باقی ماندند.
اردوغان نیز بهجنگندههایی اشاره کرد که قبلا برای ترکیه تولید شده بودند و ابراز اطمینان کرد که ترامپ بهقول خود عمل خواهد کرد. این تبادل نظر هم برای افکار عمومی ترکیه بود و هم برای واشنگتن زیرا آنکارا میخواست نشان دهد که اختلاف طولانیمدت در حال نزدیکشدن بهحلوفصل است و رابطه شخصی دورییسجمهور میتواند بار دیگر روابط دوجانبه را شکل دهد.
بااینحال بنبست فعلی محدودیتهای چنین دیپلماسی شخصی را نشان میدهد. ترامپ ممکن است اردوغان را متحدی مفید بداند و از بازگشت ترکیه بهخرید تسلیحات آمریکایی حمایت کند اما تایید رییسجمهور آمریکا بهاین مساله بهتنهایی کافی نیست. تا زمانی ترکیه اس۴۰۰ روسی را حفظ کند انتقال اف۳۵ را ممنوع میکنند و این محدودیتها توسط گروهی دوحزبی در کنگره تقویت میشوند که مخالفتهایشان از خود سامانه روسی گرفته تا سیاستهای داخلی اردوغان روابط آنکارا با حماس، اختلافاتش با اسرائیل، یونان و قبرس و تصویر کلی ترکیه بهعنوان متحدی غیرقابلپیشبینی طیف گستردهای را در بر میگیرد.
ازسویدیگر مخالفت اسرائیل بهمانعی مضاعف و سختتر برای اف-۳۵ها تبدیل شده بهویژه که روابط ترکیه و اسرائیل از بحرانهای دورهای بهبیاعتمادی راهبردی پایدار تغییر یافته است. بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل آشکارا با انتقال اف۳۵ بهترکیه مخالفت و استدلال میکند که این کار موازنه قدرت منطقهای را برهم میزند. او آنکارا را بهجاهطلبیهای تهاجمی متهم کرده است. ازطرفدیگر نفوذ لابی طرفدار اسرائیل در کنگره آمریکا را نیز نباید در عدم تایید حضور ترکیه در پروژه اف-۳۵ نادیده گرفت. قدرت اینلابی در تبدیل نگرانیهای اسرائیل بهنامههای دوحزبی، جلسات استماع کمیتهها، اصلاحیههای بودجه و محدودیتهای قانونی است که بدون توجه بهموضع شخصی رییسجمهور آمریکا همچنان موثر باقی میمانند. برای آنکارا ایناختلاف آزمون دیگری برای مدل سیاست خارجی ترکیه بهشمار میرود است. ترکیه میتواند بهتنوعبخشی روابط، توسعه صنعت دفاعی و جستوجوی سازش با مسکو و واشنگتن ادامه دهد یا ممکن است مجبور شود بپذیرد که دسترسی بهحساسترین فناوریهای غرب مستلزم کنارگذاشتن برخی انتخابهای قبلیاش است. باتوجهبه فشارهای اقتصادی داخلی، هزینه سرسامآور برنامههای دفاعی ملی، تنشهای بیشمار منطقهای و عزم اردوغان برای حفظ تصویر رهبری مستقل تصمیم واقعا دشوار است. امتیازدادن بر سر اس۴۰۰ عقبنشینی بهنظر میرسد؛ کنارگذاشتن اف۳۵ محدودیتهای غربی را برای سالها حفظ میکند و تلاش برای حفظ سامانه روسی و دسترسی بهجنگنده آمریکایی بهاحتمال زیاد ترکیه را در همان بنبستی که از سال۲۰۱۹ با آن مواجه بوده باقی میگذارد.
ایسنا
