شکاف در روایت محاصره دریایی

جهان صنعت– در حالی که آمریکا اعلام کرده معافیت نفتی ایران را تمدید نخواهد کرد و محاصره دریایی را وارد فاز اجرایی کرده است، گزارش‌ها نشان می‌دهد در نخستین روز اجرای این محاصره، ۹نفتکش از تنگه هرمز عبور کرده‌اند؛ رخدادی که به آرام شدن نسبی قیمت نفت در بازارهای جهانی انجامیده و لفاظی‌های رییس‌جمهوری آمریکا درباره تشدید فشار بر ایران را تا حدی زیر سوال برده است.

شبکه سی‌ان‌ان به نقل از داده‌های شرکت ردیابی کشتی -کپلر گزارش داد که طی ۲۴ساعت نخست اجرای محاصره دریایی ایران، دست‌کم ۹ کشتی تجاری موفق به عبور از تنگه هرمز شده‌اند؛ تحولی که در شرایط اصرار واشنگتن بر اعمال محدودیت‌های دریایی علیه ایران، اهمیت قابل توجهی دارد.

براساس این گزارش، در میان شناورهای عبوری، دو فروند نفتکش تحریمی نیز دیده می‌شود؛ موضوعی که نشان می‌دهد تحریم‌های واشنگتن نتوانسته است تردد دریایی در این آبراه استراتژیک را به‌طور کامل متوقف کند.

نفتکش «ریچ استاری» با پرچم مالاوی، متعلق به چین، حدود ۳۱‌هزار و ۵۰۰‌تن متانول حمل می‌کرد. داده‌های کپلر مقصد نهایی این محموله را بندر سُحر عمان نشان می‌دهد. کارشناسان این حرکت را تلاشی برای سنجش میزان اثربخشی محدودیت‌های تازه آمریکا ارزیابی کرده‌اند.

نفتکش الپیس با پرچم کومور نیز که نام آن در فهرست تحریم‌های سال۲۰۲۵ آمریکا قرار دارد، حدود ۳۱‌هزار تن متانول را از بندر بوشهر بارگیری و راهی آب‌های آزاد کرده است.

در مقابل، ارتش آمریکا مدعی شده است که در همین بازه زمانی، شش‌کشتی تجاری دیگر پس از دریافت هشدار مجبور به توقف یا تغییر مسیر شده‌اند. با این حال عبور موفق ۹شناور، از جمله دو نفتکش تحریمی، نشان‌دهنده تداوم جریان حمل‌ونقل دریایی در یکی از حساس‌ترین گلوگاه‌های انرژی جهان است.

همزمان یکی از مقامات آمریکایی تاکید کرد واشنگتن در صورت ادامه خرید نفت ایران، از ابزارهای تحریمی گسترده، از جمله تحریم‌های ثانویه علیه نهادها و شرکت‌های مرتبط استفاده خواهد کرد.به گفته این مقام، با توجه به احتمال بازگشت خودکار تحریم‌های سازمان ملل علیه ایران و آنچه سابقه تهران در دور زدن محدودیت‌ها عنوان شد، هرگونه همکاری اقتصادی با ایران می‌تواند مشمول تحریم‌های جدید شود.

در همین حال اسکات بسنِت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، پیشتر اعلام کرده بود معافیتی که در ۲۰‌مارس صادر شده، حدود ۱۴۰‌میلیون بشکه نفت ایران را وارد بازارهای جهانی کرده و به کاهش فشار بر عرضه انرژی در دوره تنش‌های منطقه‌ای کمک کرده است.

این تصمیم در شرایطی اتخاذ شده که برخی نمایندگان جمهوریخواه و دموکرات در کنگره آمریکا از رویکرد دولت در کاهش موقت بخشی از فشارهای تحریمی علیه ایران و روسیه انتقاد کرده‌اند.

نفت زیر مرز روانی ۱۰۰‌دلار

امیدها به ازسرگیری مسیر دیپلماسی میان تهران و واشنگتن، بازارهای جهانی نفت را تا حدی آرام کرد و باعث شد قیمت‌های پایه نفت در معاملات روز سه‌شنبه بار دیگر به زیر مرز ۱۰۰دلار بازگردد آن‌هم در شرایطی که محاصره بنادر و آب‌های ساحلی ایران همچنان ادامه دارد و ابهام درباره آینده آتش‌بس افزایش یافته است.

اظهارات تازه دونالد ترامپ، رییس‌جمهور آمریکا درباره احتمال ازسرگیری مذاکرات با ایران نیز نقش مهمی در تغییر فضای روانی بازار انرژی ایفا کرده و به کاهش قیمت نفت انجامیده است.

قیمت نفت WTI در لحظه تنظیم این گزارش به ۹۱/۹۰‌دلار در هر بشکه رسید و کاهش ۴۱/۰‌درصدی را ثبت کرد. قیمت نفت برنت نیز تا سطح ۰۴/۹۵‌دلار پایین آمد و اگرچه در همان محدوده نوسان دارد اما همچنان در مسیر کاهشی حرکت می‌کند. نفت موربان ابوظبی نیز با افت ۴۰/۲‌درصدی به ۸۵/۱۰۰دلار رسید.

در مقابل، قیمت نفت عمان با رشد ۲۲/۴‌درصدی به ۱۹/۱۰۳دلار افزایش یافت. سبد نفتی اوپک نیز با رشد ۲۷/۰‌درصدی به ۲۹/۱۰۷‌دلار رسید. قیمت نفت ایران نیز روندی صعودی داشته است. گزارش‌ها نشان می دهد که نفت سبک ایران بین ۹۸ تا ۱۲/۱۰۰دلار و نفت سنگین ایران در بازه ۹۶ تا ۹۸دلار معامله شده است.

سناریوی بدبینانه وود مکنزی

در حالی که بازارها نسبت به دستیابی به توافقی پایدار میان تهران و واشنگتن امیدوار شده‌اند، موسسه تحقیقاتی و مشاوره‌ای وود مکنزی ضمن پیش‌بینی احتمال رسیدن قیمت نفت به ۱۵۰‌دلار در هر بشکه در صورت تداوم تنش‌ها در خاورمیانه و بسته ماندن تنگه هرمز، رسیدن قیمت‌ها به سطح ۲۰۰‌دلار را نیز دور از ذهن ندانسته است.

این موسسه اعلام کرده است که جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران و اختلال در عبور محموله‌های نفتی از تنگه هرمز می‌تواند عرضه نفت و فرآورده‌های نفتی خلیج فارس به بازار جهانی را روزانه حدود ۱۵‌میلیون بشکه کاهش دهد؛ شرایطی که ظرفیت جهش قیمت نفت خام تا سطح ۱۵۰‌دلار را فراهم می‌کند.

ایران نیز اعلام کرده است تا زمانی که حملات آمریکا و رژیم صهیونیستی متوقف نشود، اجازه خروج حتی یک لیتر نفت از خاورمیانه داده نخواهد شد.

کشورهای خلیج فارس در مجموع روزانه حدود ۲۰‌میلیون بشکه مایعات نفتی تولید می‌کنند که در شرایط فعلی نزدیک به ۱۵‌میلیون بشکه از صادرات آنها از بازار جهانی خارج شده است.

به گزارش موسسه وود مکنزی، برای متعادل شدن بازار نفت، تقاضای جهانی روزانه ۱۰۵‌میلیون بشکه‌ای باید کاهش یابد. به باور این موسسه، تحقق این هدف مستلزم آن است که قیمت نفت برنت در هفته‌های آینده حداقل به ۱۵۰‌دلار در هر بشکه برسد.

وود مکنزی همچنین تاکید کرده است که حتی قیمت ۲۰۰‌دلار برای هر بشکه نفت نیز سناریویی دور از ذهن نیست. اروپا در چنین شرایطی با چالش‌های جدی مواجه خواهد شد زیرا پالایشگاه‌های خلیج فارس حدود ۶۰‌درصد سوخت جت و ۳۰‌درصد گازوئیل مورد نیاز کشورهای این قاره را تامین می‌کنند.

براساس این گزارش، بسیاری از این متغیرها به مدت زمان جنگ، تداوم انسداد تنگه هرمز و توانایی نیروی دریایی آمریکا برای تضمین عبور ایمن کشتی‌ها از طریق اسکورت دریایی بستگی دارد.

برآورد وود مکنزی نشان می‌دهد حتی پس از پایان درگیری‌های نظامی نیز روند افزایش عرضه به‌سرعت به وضعیت پیشین بازنخواهد گشت و بازار جهانی نفت برای مدتی همچنان تحت‌تاثیر پیامدهای این بحران باقی خواهد ماند.