سقوط ذخایر استراتژیک جهان بهکف ۳۶ساله
جهان صنعت– تازهترین دادههای ماهانه نشان میدهد که باوجود افت قیمتها درپی تفاهم واشنگتن و تهران موجودی انبارهای دولتی باسرعتی بیسابقه تخلیه شده اما پیشبینی یک مازاد عرضه عظیم در سال۲۰۲۷ میتواند اقتصاد جهانی را نجات دهد.
تازهترین گزارش ماهانه آژانس بینالمللی انرژی (IEA) در ماه ژوئن پرده از واقعیتی نگرانکننده در پسِ پرده کاهش اخیر قیمت نفت برداشته است. درحالیکه اخبار مربوط بهتوافق موقت میان ایالاتمتحده و ایران برای پایاندادن بهجنگ خاورمیانه قیمت نفت خام را بهکانال ۸۱دلار رسانده و از قلههای پیشین پایین کشیده سیستم انرژی جهان درحال تجربه یکیاز شدیدترین دورههای تحلیلرفتگی ذخایر در تاریخ معاصر است.
دادههای ایننهاد بینالمللی نشان میدهد که موجودی انبارهای دولتی کشورهای عضو سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD) با سرعتی بیسابقه تخلیه شده و بهپایینترین سطح خود از دسامبر۱۹۹۰ یعنی دوران پیشاز جنگ خلیجفارس سقوط کرده است.
این فرسایش تاریخی مخازن نتیجه مستقیم تلاش دولتها برای جبران شوک عرضه ناشی از مسدودشدن خلیجفارس است. براساس این گزارش تولید جهانی نفت در ماهمی با افتی معادل ۶۰۰هزاربشکه نسبتبه ماه قبل به۵/۹۴میلیونبشکه در روز رسید که ۶/۱۳میلیونبشکه پایینتر از سطح پیش از آغاز درگیریهاست. برای پرکردن این شکاف عظیم جهان ناچار شد باسرعتی بیرحمانه بهذخایر خود چنگ بزند؛ روندی که در ماهمی شدت گرفت و افت موجودی مخازن جهانی را بهرقم خیرهکننده ۱۴۳میلیونبشکه (معادل ۶/۴میلیونبشکه در روز) رساند.
آژانس بینالمللی انرژی بهصراحت هشدار داده که ضربهگیرهای سیستم باسرعتی رکوردشکن درحال فرسایش هستند و تداوم این روند میتواند در ماههای آینده پیشاز آنکه تراز بازار بهسمت مازاد متمایل شود ذخایر جهانی را بهپایینترین سطوح تاریخی خود برساند.
بااینوجود آنچه تاکنون مانع از یک انفجار قیمتی مهارگسیخته شده نه وفور عرضه بلکه یک سقوط بیسابقه در تقاضای جهانی بوده است. آژانس بینالمللی انرژی پیشبینی رشد تقاضای سال۲۰۲۶ را با ۷۰۰هزاربشکه کاهش، بهافت ۱/۱میلیونبشکهای در سال اصلاح کرده است.
این بازنگری عمیق ریشه در کاهش شدید مصرف در سهماهه دوم سال دارد؛ جایی که تحویل فرآوردههای نفتی بهدلیل قیمتهای بالا و کمبود در دسترسبودن محصولات روزانه ۵میلیونبشکه سقوط کرد. دراینمیان کاهش چشمگیر واردات چین و ژاپن نقشی حیاتی ایفا کرده و واردات این دوغول اقتصادی آسیا با افتی ۴۰درصدی در مجموع نزدیک به۶میلیونبشکه در روز کاهش یافته است. این تخریب تقاضا درکنار آزادسازی ذخایر استراتژیک آمریکا و افزایش صادرات از قاره آمریکا توانست تاحدودی اثرات قطع جریان نفت شرق سوئز را خنثی کرده و بهسقوط ۴۰دلاری قیمت نفت خام برنت از ماهمی تا اواسط ژوئن کمک کند.
در بخش دیپلماسی و لجستیک توافق موقت واشنگتن و تهران روزنه امیدی برای بازار ترسیم کرده اما آژانس تاکید میکند که بازگشت بهشرایط عادی زمانبر خواهد بود. اگرچه انتقالهای کشتیبهکشتی در خلیج عمان توانسته جریان نفت را از کف ۶/۹میلیونبشکهای در ماهمی بهحدود ۱۲میلیونبشکه در روز در اوایل ژوئن ارتقا دهد اما محدودیتهای عملیاتی و سیاسی همچنان پابرجاست.
عملیات طولانیمدت مینروبی از خطوط اصلی کشتیرانی و ترتیبات حلنشده ترانزیتی خطرات نزولی قابلتوجهی را بر چشمانداز بازار تحمیل میکند و نشان میدهد که زنجیرههای تامین بهزمان قابلتوجهی برای عادیسازی نیاز دارند.
با تمام این تنگناهای فیزیکی در سال جاری چشمانداز سال۲۰۲۷ تصویری کاملا متفاوت و امیدوارکننده را ارائه میدهد. بررسیهای اولیه آژانس برای سال آینده حاکی از ظهور یک مازاد عرضه چشمگیر است.
درحالیکه انتظار میرود تقاضای جهانی با رشدی ملایم به۳/۱۰۵میلیونبشکه در روز برسد تولید جهانی نفت با جهشی عظیم معادل ۸میلیونبشکه بهرقم ۳/۱۱۰میلیونبشکه در روز صعود خواهد کرد. این شکاف عمیق میان عرضهوتقاضا در سال آینده همان نقطه نجاتی است که اقتصاد جهانی بهآن نیاز دارد؛ فرصتی طلایی و تنفسی حیاتی برای کشورها تا پساز عبور از این بحران تاریخی، مخازن تخلیهشده تجاری و ذخایر استراتژیک ملی خود را باردیگر پر کنند.
آیا آمریکا دربرابر تداوم انسداد آسیبپذیر بود؟
براساس تازهترین ارزیابی آژانس اطلاعات انرژی آمریکا اختلال در جریان نفت خاورمیانه اشتهای جهانی برای انرژی آمریکا را بهشدت تحریک کرده است. این تقاضای فزاینده باعث شد تا خالص صادرات نفت خام و فرآوردههای نفتی ایالاتمتحده در ماهآوریل بهرکورد خیرهکننده ۵/۸میلیونبشکه در روز برسد و این روند قدرتمند در ماهمی نیز تداوم یابد.
تقاضای جهانی بهویژه برای گازوئیل و سوخت جت آمریکایی بهشدت افزایش یافته و انتظار میرود میانگین خالص صادرات انرژی آمریکا در سال جاری به۲/۴میلیونبشکه در روز برسد که نشاندهنده یکجهش عظیم ۴/۱میلیونبشکهای نسبتبه سال۲۰۲۵ است.
این اشتهای سیریناپذیر جهانی و قیمتهای بالای نفت خام، موتور محرک قدرتمندی برای افزایش تولید در داخل خاک آمریکا شده است. با بالارفتن قیمتها شرکتهای نفتی آمریکایی حفاری و استخراج نفت خام را بهمیزان قابلتوجهی افزایش دادند.
این تب استخراج نفت بهطور همزمان باعث رشد تولید گاز طبیعی همراه نیز شده است. اگرچه افزایش تولید قیمت گاز طبیعی در آمریکا را در سال۲۰۲۶ نسبتا ثابت نگه میدارد اما رشد تقاضای برق و تداوم افزایش صادرات گاز قیمتهایهاب هنری (Henry Hub) را از میانگین ۳۴/۳دلار در نیمهدوم سال۲۰۲۶ به۵۵/۳دلار در هرمیلیونواحد حرارتی بریتانیا در نیمهدوم سال۲۰۲۷ افزایش خواهد داد.
اما اینرونق بیسابقه برای تولیدکنندگان صورتحساب بسیار سنگینی برای مصرفکنندگان داخلی و شبکه حملونقل ایالاتمتحده بههمراه دارد. افزایش قیمت جهانی نفت خام قیمتهای عمدهفروشی فرآوردههای نفتی در آمریکا را بهسطوحی بحرانی رسانده است.
درمقایسه با پیشبینیهای پیش از آغاز درگیریها در ماه فوریه انتظار میرود قیمت عمدهفروشی گازوئیل و سوخت جت در سال۲۰۲۶ بیش از ۶۰درصد و در سال۲۰۲۷ بیش از ۴۰درصد جهش کند. در همین حال قیمت عمدهفروشی بنزین نیز در سال جاری با افزایشی ۵۰درصدی و در سال آینده با رشد ۴۰درصدی روبهرو خواهد شد؛ ارقامی که فشار تورمی بیسابقهای را بر رانندگان، خطوط هوایی و زنجیره تامین کالا در سراسر آمریکا وارد خواهد کرد.
پایان این فشار فلجکننده بر مصرفکنندگان آمریکایی کاملا بهتحولات خاورمیانه گره خورده است. برآوردها حاکی از آن است که تنگههرمز در کوتاهمدت مسدود باقی میماند و همین امر قیمت نفت خام برنت را در ماههای ژوئن و جولای در میانگین تنبیهی ۱۰۵دلار در هربشکه نگه خواهد داشت.
درحالیکه ذخایر جهانی در سهماهه دوم و سوم سال۲۰۲۶ با سرعت ۳/۶ و ۶/۷میلیونبشکه در روز درحال تخلیه هستند پیشبینی میشود که ازسرگیری تردد دریایی در هرمز در سهماهه سوم امسال آغاز شود. با این وجود بازگشت بهحجم ترافیک پیشاز جنگ ماهها بهطول خواهد انجامید و تا اوایل سال۲۰۲۷ محقق نخواهد شد. تنها در آن زمان است که با بازگشت کامل جریانهای نفتی و احیای چاههای خاموش خاورمیانه قیمت جهانی نفت بهمیانگین ۷۹دلار در هر بشکه سقوط خواهد کرد و اقتصاد داخلی آمریکا سرانجام میتواند نفس راحتی بکشد.
هرچند ایالاتمتحده با تورم و افزایش قیمت مواجه شد اما اقتصاد آمریکا ظرفیت این را داشت که با توقف کامل صادرات، و واردات نفت از کشورهایی نظیر کانادا نیاز داخلی خود را بهطور کامل تامین کند. سابقه ترامپ هم نشان میدهد که چشمپوشی از منافع جهانی برای حفظ منافع ایالاتمتحده و متحدانش امکانپذیر است.
منبع: نفت خبر
