سامانه پاتریوت چیست و چرا ذخایر آن در جهان روبهاتمام است؟
جهان صنعت _ سامانه موشکی پاتریوت از پیشرفتهترین سامانههای پدافند هوایی جهان بوده که برای مقابله با موشکهای بالستیک و کروز بهکار میرود اما استفاده گسترده از آن در جنگ اوکراین و درگیریهای خاورمیانه ذخایر موشکهای رهگیر این سامانه را کاهش داده است.
سامانه پاتریوت چیست؟
به گزارش رویترز، پاتریوت که نام آن از عبارت سامانه ردیابی راداری ارائه فازی برای رهگیری اهداف گرفته شده یک سامانه متحرک دفاع موشکی زمین بههواست که توسط شرکت تسلیحاتی آمریکایی ریتیان تکنولوژیز ساخته شده و میتواند در شرایط مختلف جوی و در بردهای طولانی مورد استفاده قرار گیرد. این سامانه که در دهه۱۹۸۰ توسعه یافت طی چند دهه گذشته بارها بهروزرسانی شده و قابلیتها و برد عملیاتی آن افزایش یافته است. قرار است پاتریوت تا سال۲۰۴۸ همچنان در خدمت باقی بماند. یکآتشبار معمولی پاتریوت شامل رادار و سامانههای کنترل، واحد تامین برق، پرتابگرها و خودروهای پشتیبانی است. این سامانه بسته بهنوع موشک رهگیر مورد استفاده میتواند هواپیما، موشکهای بالستیک تاکتیکی و موشکهای کروز را منهدم کند.
سامانه پاتریوت چه قابلیتهایی دارد؟
به گزارش ایرنا، رویترز نوشت: قابلیتهای این سامانه بسته بهنوع موشک رهگیر مورد استفاده متفاوت است. موشک رهگیر قدیمیتر پک-۲ از کلاهک انفجاری ترکشزا استفاده میکند که در نزدیکی هدف منفجر میشود در حالی که خانواده موشکهای پک-۳ از فناوری دقیقتر اصابت برای انهدام بهره میبرند و با برخورد مستقیم بههدف آن را منهدم میکنند. شرکت ریتیان موشک رهگیر پک-۲ جیایام-تی را تولید میکند که قادر است موشکهای بالستیک کوچک و کوتاهبرد، موشکهای کروز و هواپیماهای دشمن را منهدم کند. شرکت لاکهید مارتین، بزرگترین شرکت تسلیحاتی جهان نیز مدل پیشرفتهتر پک-۳ اماسای را تولید میکند که میتواند موشکهای بالستیک دوربردتر، موشکهای کروز، هواپیماها و موشکهای مافوق صوت را هدف قرار دهد. لاکهید مارتین در ماه گذشته میلادی موشک رهگیر جدیدی با نام پک-۳ ایس معرفی کرد و اعلام کرد هزینه تولید آن نصف مدلهای قبلی خواهد بود و در عین حال میتواند موشکهای بالستیک کوتاهبرد، هواپیماها و موشکهای کروز را هدف قرار دهد. به گفته سازمان پیمان آتلانتیک شمالی(ناتو) در سال۲۰۱۵(۱۳۹۴ خورشیدی) رادار این سامانه بیش از ۱۵۰کیلومتر برد دارد و میتواند بهطور همزمان حداکثر ۱۰۰هدف احتمالی را رهگیری کند. اگرچه پاتریوت در ابتدا برای رهگیری سلاحهای مافوق صوت طراحی نشده بود اما آمریکا در ماه مه۲۰۲۳(اردیبهشت ۱۴۰۲) تایید کرد که اوکراین از این سامانه برای سرنگونی یک موشک کینژال روسیه استفاده کرده؛ موشکی که مسکو مدعی بوده مافوق صوت است. این خبرگزاری مدعی شد: کشورها معمولا جزئیات مربوط بهتعداد اهداف منهدمشده توسط سامانههای پاتریوت را با دقت زیادی محرمانه نگه میدارند. با این حال اوکراین در ماه ژانویه(دیماه) اعلام کرد که ۲۵۰هدف ازجمله ۱۴۰موشک بالستیک را با این سامانه منهدم کرده است.
پاتریوت تا چهاندازه در جهان استفاده میشود؟
رویترز افزود: شرکت ریتیان اعلام کرده که بیش از ۲۴۰واحد آتشبار پاتریوت را تولید و تحویل داده است. شرکتهای ریتیان و لاکهید مارتین در مجموعهزاران موشک رهگیر تولید کردند.
بهگفته ریتیان، اکنون ۱۹کشور از سامانه پاتریوت استفاده میکنند که آمریکا، آلمان، لهستان، اوکراین، ژاپن، قطر، عربستان سعودی و مصر ازجمله آنها هستند. ۱۶کشور بهجدیدترین موشکهای پک-۳ اماسای مجهز هستند. ششتاهشتکشور نیز درخواست خرید موشکهای بیشتر برای جایگزینی ذخایر کاهشیافته خود را ارائه کردند.
هزینه سامانه پاتریوت چقدر است؟
این خبرگزاری نوشت: براساس برآورد مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی هزینه یک آتشبار جدید پاتریوت که بهتازگی تولید شده بیش از یکمیلیارد دلار است. از این مبلغ حدود ۴۰۰میلیوندلار مربوط بهخود سامانه و حدود ۶۹۰میلیوندلار مربوط بهموشکهای یک آتشبار است. هزینه هر فروند موشک رهگیر پک-۳ پاتریوت حدود ۴تا۵میلیوندلار برآورد میشود.
چرا ذخایر پاتریوت در حال کاهش است؟
رویترز درپایان گزارش بهچرایی کاهش ذخایر این سامانه پرداخت و نوشت: آمار دقیق ذخایر محرمانه است اما مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی برآورد کرده که حدود ۶۵درصد از موشکهای رهگیر پاتریوت آمریکا بین فوریه و جولای(بهمن۱۴۰۴ تا تیرماه۱۴۰۵) مصرف شدند و کمتر از ۸۵۰فروند از این موشکها در اختیار آمریکا باقی مانده است. این رقم پیش از آغاز جنگ عیله ایران حدود ۲هزارو۳۳۰فروند بود. بهگفته کارشناسان، ذخایر فعلی کشورهای حاشیه خلیجفارس نیز بهشدت کاهش یافته و چند کشور اروپایی نیز بخشی از ذخایر خود را بهاوکراین منتقل کردند. براساس گزارش مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی، عربستان سعودی در ۳۸روز نخست درگیریها حدود ۸۶درصد از ۲۸۰۰موشک رهگیر پک-۳ خود را مصرف کرد و در ماه آوریل تنها ۴۰۰فروند موشک برای این کشور باقی مانده بود. سایر کشورهای حاشیه خلیجفارس نیز مقادیر مشابهی از ذخایر خود را مصرف کردند.
آیا کشورها برای افزایش ذخایر خود پاتریوت بیشتری خریداری میکنند؟
در این گزارش آمده که آمریکا فروش ۵هزارو۲۵۰موشک رهگیر را بهبحرین، کویت، قطر و امارات متحده عربی برای جایگزینی ذخایر مصرفشده آنها تایید کرده است. آمریکا مذاکرات خود درباره امکان تولید موشکهای رهگیر پاتریوت توسط اوکراین را ادامه میدهد. منابع آگاه از این مذاکرات گفتند این اقدام حتی پس از آن ادامه یافته که دونالد ترامپ رییسجمهوری آمریکا درباره چنینتوافقی ابراز تردید کرده بود. در این مذاکرات گزینهای نیز برای تولید برخی قطعات توسط اوکراین و مونتاژ نهایی آنها در نقطه دیگری از اروپا مطرح شده است.
ارتش آمریکا نیز ماه گذشته میلادی قراردادی بهارزش حداکثر ۶/۵۸میلیارد دلار با شرکت لاکهید مارتین برای تولید موشکهای رهگیر پاتریوت منعقد کرد.
