جشنواره بدون آثار زنان تکبعدی است
جهان صنعت _ مدیر جشنواره ونیز بهدلیل کمبود حضور کارگردانهای زن در بخش رقابتی ۲۰۲۶ با انتقاد سینمای این کشور مواجه شد و فهرست امسال بهعنوان انتخابی تکبعدی زیر سوال رفت. در بیانیهای که از سوی سازمانهای سینمایی ایتالیا منتشر شد، به جشنواره ونیز امسال و انتخابش برای بخش رقابتی اعتراض شد. دلیل این امر، کافی نبودن حضور کارگردانهای زن در این بخش است.
در این فراخوان؛ آلبرتو باربرا بهدلیل کاهش شدید حضور کارگردانهای زن که تنها شامل یک فیلم ساختهشده توسط یک زن در بخش رقابتی از میان ۲۰ عنوان حاضر است، چندین سازمان سینمایی ایتالیایی؛ از جمله زنان در سینما، تلویزیون و رسانه ایتالیا، به اعتراض برخاستهاند.
درباره حضور ایتالیاییها، آنها عنوان کردند که ۷کارگردان مرد بهعنوان نماینده سینمای ایتالیا در بخش رقابتی و خارج از مسابقه جشنواره فیلم ونیز جای گرفتهاند، در حالی که حتی یک سینماگر زن ایتالیایی در این میان جای ندارد. آنها چنین نتیجه گرفتهاند، این یک انتخاب تکبعدی است؛ کاملا مردانه!
در بیانیه این سازمانها که دوشنبه در روزنامه ایتالیایی «لا رپوبلیکا» منتشر شد و در رسانههای اجتماعی هم بازتاب وسیعی یافت، اعلام شد کیفیت یک مقوله خنثی و عینی معلق در بالای تاریخ نیست، بلکه مفهومی است که حرکت میکند و تکامل مییابد و هنر میدان نبردی است که از بدنها، اشکها، خون و قدرت ساخته شده است. این یک چیز آسمانی نیست که فرشتگان کیفیت بدون جنسیت در آن بال بزنند!
در ادامه این بیانیه آمده است؛ هر انتخاب نتیجه یک نگاه، یک فرهنگ و یک باور است؛ آنچه ترجیح دارد، حساسیتها، محدودیتها، اشتباهها و یک خط تحریریه دقیق … اینکه فکر کنیم کیفیت را میتوان از همه اینها جدا کرد، نادیده گرفتن چگونگی ساخت آثار فرهنگی و خاستگاه هنر است.
در این بیانیه همچنین آمده است: دقیقا بههمیندلیل، معیارهایی که ما کیفیت را با آنها میسنجیم باید همواره مورد سوال قرار بگیرد. وقتی هر سال به چنین نتیجه نامتعادلی میرسیم، نمیتوانیم بهسادگی نتیجه بگیریم که کارگردانهای زن «بهاندازه کافی خوب نیستند». باید بپرسیم آیا ابزارهایی که از طریق آنها به سینما نگاه میکنیم، هنوز برای امروز مناسب هستند یا خیر.
امضاکنندگان این بیانیه همچنین شامل انجمن کارگردانهای سینمای ایتالیایی، ۱۰۰تن از چهرههایی که بخش جنبی «روزهای ونیز» جشنواره را اداره میکنند، شبکه سمعی و بصری زنان اروپا و سازمان کارگردانهای مستند ایتالیایی میشود.
امسال تنها یک فیلم به کارگردانی یک زن که درامی با عنوان «زن ناشناس» ساخته یعنی میالتوحی، کارگردان دانمارکی ـ مصری است، به بخش رقابتی ونیز راه یافته تا تفاوت فاحش ششفیلم از ۲۱فیلم سال پیش در بخش رقابتی را عیان کند. بخش افقهای ونیز که به صداهای نوظهور و آثار پیشرو اختصاص دارد، هشتفیلم از ۱۹فیلم خود را به کارگردانهای زنان اختصاص داده که تقریبا ۴۲درصد از این بخش را تشکیل میدهد.
باربرا هفته پیش در مصاحبهای گفت: فکر نمیکنم بتوان ما را به تعصب علیه کارگردانهای زن متهم کرد، زیرا از سال ۲۰۰۰، ونیز جوایز برتر را به کارگردانهای زن بیشتری در مقایسه با کن، برلین یا سایر جشنوارهها اهدا کرده است. در واقع در پنجسال اخیر، سه فیلمساز زن شیر طلایی ونیز را از آن خود کردهاند؛ کلوئی ژائو برای فیلم «سرزمین کوچنشینان» در سال ۲۰۲۰، آدری دیوان برای فیلم «اتفاق» و لورا پویتراس برای مستند «تمام زیبایی و خونریزی» در سال ۲۰۲۲.
سال پیش مائورا دلپرو، کارگردان زن ایتالیایی، جایزه شیر نقرهای هیاتداوران را برای فیلم «ورمیلیو» از آن خود کرد. باربرا در این مصاحبه همچنین یادآوری کرد که « سهرییس هیاتداوران بخشهای اصلی امسال زن هستند» یعنی مگی جیلنهال، ریاست هیاتداوران بخش مسابقه را برعهده دارد و والری دونزلی، کارگردان، بازیگر و فیلمنامهنویس فرانسوی، ریاست هیات داوران بخش «افقها» و کارولینا کاوالی، فیلمنامهنویس و کارگردان ایتالیایی ریاست هیاتداوران جایزه ونیز لوئیجی د لورنتیس برای اولین فیلم را برعهده دارد. باربرا گفت: ما امیدوار بودیم فیلمهای بیشتری به کارگردانی زنان برای بخش مسابقه پیدا کنیم اما امسال تعداد کمتری ارسال شد. فیلمهای کارگردانهای زن امسال، تنها ۲۴درصد از فیلمهای ارسالی را تشکیل میدادند، در حالی که سال گذشته ۳۰درصد بود.
باربرا بر کیفیت آنها نیز تاکید کرد و افزود: متاسفانه آنها از کیفیت پایینتری برخوردار بودند بنابراین نتوانستیم فیلمهای بیشتری را در بخش مسابقه بگنجانیم. این یک ناامیدی بزرگ است اما نباید هیچ سوءظنی به احتمال جانبداری از سوی ما وجود داشته باشد. تنها معیاری که ما دنبال میکنیم، کیفیت فیلمها است. وی در ادامه گفت: ما کاملا با انتخاب فیلمها براساس جنسیت مخالفیم و اگر تصور شود زنان بهدلیل زن بودنشان انتخاب شدهاند، نه بهدلیل اینکه فیلم خوبی ساختهاند، تحقیرآمیز است.
بخش مستقل «روزهای ونیز» که توسط گایا فورر مدیریت میشود، ۱۴فیلم از ۲۵عنوان فیلم منتخب اصلی را به کارگردانهای زن اختصاص داده است. در بخش «هفته منتقدان» که به اولین آثار از سراسر جهان اختصاص دارد نیز دوکارگردان زن در میان هفتفیلم منتخب در بخش رقابتی جای دارند.
احتمال میرود انتخاب فیلمهای بخش رقابتی به موضوع بحث داغی در ونیز امسال بدل شود. این جشنواره امسال از ۲ تا ۱۲سپتامبر (۱۱تا ۲۱شهریور) برگزار خواهد شد.
