با خسارات واحدهای صنعتی در اثر جنگ رمضان چه کنیم؟
لطفعلی عاقلی، پژوهشگر اقتصاد و عضو هیات علمی دانشگاه تربیت مدرس
واحدهای صنعتی در خطوط تولید نیازمند خوراک یا مواد اولیه هستند و با تخریب این خطوط تولیدی، تقاضای خوراک و مواد اولیه کاهش یافته یا ممکن است انباشته شوند و بسته به حجم و میزان خسارات وارد شده بر واحدهای صنعتی، نیاز به تدوین و اجرای برنامههای کوتاهمدت و میانمدت است.طراحی سوله و تکمیل کارگاهها براساس تجربه و دانش تخصصی شرکتهای مرتبط چندان پیچیده به نظر نمیرسد. نهادههایی چون برق، آب و گاز طبیعی نیز مشکل اساسی ندارد اما اتصالات و لولهها و واحدهای جانبی و تنظیم و استقرار مجدد آنها نیاز به برنامهریزی دقیق دارد، ضمن اینکه باید این واحدها مستحکمتر بنا شوند و پدافند هوایی در کنار این واحدها و پدافند غیرعامل در خود مجتمعهای صنعتی تقویت شود.
بعید به نظر میرسد واحدهای صنعتی مورد هدف دشمن، هماکنون دچار آتشسوزی باشند اما برای احیای این واحدها لازم است با روشهای فنی- مهندسی اجزای اساسی از جمله کورهها، دیگهای بخار، واحدهای ریختهگری، فرآوری و تغلیظ و واحدهای مشابه از طریق اخذ تسهیلات بانکی کمبهره و کمکهای دولتی- که در شرایط اضطراری جزء وظایف ذاتی دولتهاست- ترمیم شود. در اعطای تسهیلات بانکی نیز بازدیدهای میدانی و گزارشات کارشناسی تایید شده، بهمنظور جلوگیری از سوءاستفاده و فساد مالی ضروری هستند.
نقش دانشگاهها و پارکهای علم و فناوری در زمینه احیای واحدهای آسیبدیده باید برجسته باشد. مهم این است که بدنه کارکنان و توانمندی انسانی خوشبختانه آسیب فراوانی ندیده است و در صورت سفارش و تحویل به موقع اقلام و تجهیزات مرتبط و آمادهسازی خطوط تولید و پشتیبانی، ادامه کار و فرآیند تولید کارخانجات صدمهدیده سریعتر رخ خواهد داد.
گفتنی است سفارش یک قطعه/ ماده اولیه و تحویل آن زمانبر است و برای جبران عقبافتادگیها احتمالا لازم است تولید در دو یا سه نوبت کاری صورت گیرد. در دوره بازسازی، فشارکاری برای احیای زیرساختها، فونداسیون و… را میتوان با مشوقهای مالی و کالایی جبران کرد تا رشد اقتصادی انتهای سال از رقم قابل قبول کمتر نباشد. همه این موارد به هماهنگی ارکان تصمیمگیری در قوه مجریه، مقننه، نظام بانکی و حتی اتاقهای تخصصی(صنعت، معدن، بازرگانی، کشاورزی و تعاون) نیاز دارد. گاهی ممکن است قطعاتی از خارج وارد شود که ضرورت دارد فعالان و کارگزاران بخش خصوصی در اسرع وقت این تجهیزات را از مبادی معتبر و مطمئن وارد و ترخیص کرده و در اختیار کارخانجات و واحدهای صنعتی آسیبدیده قرار دهند.
به امید اینکه مذاکرات ایران-آمریکا به دنبال آتشبس دوهفتهای به یک توافق آبرومندانه ختم شود، جنبش بازسازی تاسیسات و واحدهای خسارتدیده باید به مانند تلاشهای جهاد سازندگی در دهه۶۰ فعال شود و در کوتاهترین زمان ممکن، زخم جنگ در کارگاههای صنعتی التیام یابد. تجربه پساجنگ جهانی دوم نیز نشان داده که خرابیها و ویرانیهای جنگ بهویژه در آلمان و ژاپن، با مشارکت عمومی و تلاشهای جمعی بازسازی شده زیرا نیروی انسانی و تخصص آنها یعنی دانش و توان علمی- فنی نابوده نشده بود. همچنین لازم به ذکر است که در همه اقتصادها، رکن اصلی رشد و توسعه و بازسازی و اصلاح، نیروی انسانی است چراکه حتی اگر پیچیدهترین فناوری در اختیار و موجود باشد اما توان بهرهبرداری از آن وجود نداشته باشد، عملا آن فناوری بیهوده و بلااثر خواهد بود.
نکته مهم دیگر اولویتگذاری در راهاندازی مجدد واحدهای صنعتی آسیبدیده است. بخشهایی نظیر فولاد، شیشهسازی، سیمان و مانند آنها که نیازهای اساسی بخش ساختمان و خودروسازی را برآورده میکنند بهطور اصولی در رتبههای اول بازسازی قرار دارند و به تدریج با تکمیل زنجیره لجستیک، سایر واحدهای صنعتی نیز باید وارد مدار تولید شوند.
در کنار همه موارد فوق، سرکشی به خانوادههای متاثر از جنگ و اظهار همدردی با بازماندگان و وابستگان کارکنان شهید یا مجروح واحدهای صنعتی از وظایف نهادهای ذیربط از جمله بنیاد ایثارگران، مدیران واحدها و دولتمردان است که به نظر میرسد تا همین اواخر، این وظیفه انسانی رعایت شده که جای تقدیر دارد.
