بازار سرمایه در تقابل ریسک ها و فرصت ها
جهان صنعت – بازارسرمایه طی هفتههای اخیر تحت تاثیر ریسکهای سیستماتیک افت کرده و حالا شرایط در حال تغییر است و احتمالا در هفته جاری شاهد تقابل ریسکهای سیاسی و سیگنالهای ارزی خواهیم بود.
سفر روز جمعه وزیرخارجه ایران بهترکیه و اعلام آمادگی رجب طیب اردوغان برای میانجیگری بین ایران و آمریکا در گفتوگو با مسعود پزشکیان نشانهای از آن است که شاید فضای سیاسی منطقه در مسیر آرامتری قرار گیرد. اگر این روند ادامه پیدا کند بخشی از ریسکهای سیاسی که طی ماههای گذشته سایه سنگینی بر بازارها انداخته بود میتواند تعدیل شود. همین موضوع باعث شده نگاه سرمایهگذاران بهبازارسهام دوگانه شود: برخی کاهش ریسک را محتمل میدانند و برخی دیگر همچنان محتاط و نگرانند. در چنین فضایی بازار میتواند بیش از گذشته براساس تحلیل و رفتار سرمایهگذاران حرکت کند.
درکنار این تحولات نقش صندوقهای تثبیت و توسعه بازار نیز اهمیت بیشتری پیدا کرده است. عملکرد این صندوقها درمقطع فعلی میتواند بهروانشدن معاملات و جلوگیری از تشکیل صفهای سنگین خریدوفروش کمک کند. بازار در روزهای اخیر نشان داده که ظرفیت پذیرش نوسان را داشته و افت سریع نمادها در دورههای اصلاحی اگرچه برای برخی نگرانکننده بوده اما درعمل بهتعادل سریعتر بازار کمک کردهاست. با این حال همین نوسانات یادآور این واقعیت است که ریسکهای سیاسی همچنان میتوانند با یک ضرباهنگ تند بازدهیهای ایجادشده را تخلیه کنند.
نمادهای صادرات محور در انتظار روشنشدن اثرات تغییر نرخ ارز
بهگفته علی رضایی کارشناس بازارسرمایه درحالحاضر نمادهای صادراتمحور بیشاز دیگران چشمانتظار روشنشدن اثر تغییر نرخ ارز هستند. چون صنایع صادراتی با یک بازتعریف جدی در سودآوری مواجه خواهند شد که میتواند موج تازهای از نقدینگی را بهسمت بازارسهام هدایت کند. بههمین دلیل اگر رژیمهای سیاسی را مدیریت کند بازارسرمایه میتواند یکی از بزرگترین فرصتهای چندسال اخیر را تجربهکند.
وی در گفتوگو با تحلیل بازار با اشاره بهاینکه تحولات ارزی و آنچه که بسیاری از آن با عنوان «جراحی بزرگ» یاد میکنند روی بازار تاثیر گذار است، گفت: تقریبا همه ارکان دولت این روزها از یک تغییر اساسی در سیاست ارزی سخن میگویند که قرار است تکلیف نرخ ارز را در ساختار حکمرانی اقتصادی روشن کند.
رضایی افزود: هرچند فعلا بازارها درگیر ریسکهای سیستماتیک و سیاسی هستند اما با تغییرات در راس مدیریت بانک مرکزی گمانهزنیها درباره مدل جدید سیاست ارزی جدیتر شده و دو سناریوی اصلی پیش روی فعالان اقتصادی قرار دارد: نخست بازار توافقی با نرخ حدود ۱۳۰هزارتومان نقش ارز ترجیحی سابق را ایفا میکند و بخشی از نیازهای وارداتی کالاهای اساسی و دارو از این مسیر تامین میشود. درکنار آن بازار آزاد با نرخهای نزدیک به ۱۵۵تا۱۶۰هزارتومان باقی تقاضا را پاسخ میدهد و دولت نیز در هر دوبازار مداخله خواهد داشت.
وی تاکید کرد: سناریوی دوم بسیار ریشهایتر و البته جسورانهتر بوده و آن حذف کامل تالار نیما و حرکت بهسمت یکنرخ واحد توافقی است. در این مدل همه بازیگران از دولت و صادرکننده گرفته تا واردکننده باید در بازار واحد معامله کنند و نرخ ارز در همانجا تعیین میشود.
اگر این سناریو عملی شود ساختار سودوزیان بسیاری از شرکتها دگرگون خواهد شد و اقتصاد ایران وارد مرحلهای تازه از شفافیت و حذف رانتهای چند دهساله میشود. اجرای تصمیم جدید ارزی اگرچه با مقاومت گروههایی که سالها از چندنرخیبودن ارز سود بردند همراه شده اما میتواند یکیاز بزرگترین اصلاحات اقتصادی دهههای اخیر باشد.
اگر نرخ ۱۲۲هزارتومانی در بودجه شرکتها و محاسبات اقتصادی تثبیت شود مسیر بسیاری از صنایع تغییر خواهد کرد و جریانهای پولی جدیدی بهسمت بازارسرمایه حرکت میکند.
هفتههای پیشرو بهخصوص با غلبهعرضه ارز بر تقاضا در تالار یکپارچه میتواند تعیینکننده عملکرد نمادهای صادراتی بورس باشد. درواقع نحوه اجرای سیاستهای جدید جهتگیری بازارها را مشخص خواهد کرد. اگر دولت بتواند این مسیر را با قدرت ادامه دهد شاید برای نخستینبار پساز سالها شاهد یکاصلاح واقعی در ساختار ارزی کشور باشیم که میتواند بهرشد پایدارتر بازارسرمایه و کاهش رانتهای پنهان منجر شود.
تاثیر تغییر ساختار نرخگذاری ارز
باوجود آنکه بحث «جراحی ارزی» و احتمال تغییر ساختار نرخگذاری ارز بهیکی از مهمترین موضوعات اقتصادی کشور تبدیل شده بازارسهام هنوز واکنش قاطعی بهاین تحولات نشان نداده است. این تاخیر در واکنش موضوعی است که بسیاری از تحلیلگران آن را طبیعی میدانند چراکه بورس معمولا زمانی بهسیاستهای ارزی واکنش جدی نشان میدهد که نحوه اجرا و جزئیات عملیاتی سیاستها روشن شده باشد نه صرفا در مرحله گمانهزنی و اظهارنظر.
درواقع بازارسرمایه در هفتههای اخیر بیشتر درگیر ریسکهای سیاسی و فضای مبهم منطقه بوده و همین موضوع باعث شده اثر اخبار ارزی با تاخیر وارد قیمتها شود. سرمایهگذاران میدانند که هر تغییر در نرخ ارز چه تکنرخیشدن و چه ایجاد بازار توافقی میتواند سودآوری شرکتها را دگرگون کند اما تا زمانی که دولت مدل نهایی را اعلام نکند واکنشها محتاطانه و مرحلهای خواهد بود.
از سوی دیگر تجربهسالهای گذشته نشان داده که بورس معمولا پس از تثبیت نرخ ارز و مشخصشدن رفتار بازارهای موازی مسیر خود را پیدا میکند. بههمین دلیل است که بسیاری از فعالان بازار معتقدند واکنش اصلی بورس بهسیاستهای جدید ارزی احتمالا با چند هفته فاصله رخ خواهد داد. زمانی که مشخص شود نرخهای جدید چگونه در بودجه شرکتها، صورتهای مالی و جریان نقدی صنایع اثر میگذارد.
رضایی تاکید کرد: درحالحاضر نمادهای صادراتمحور بیش از دیگران چشمانتظار روشنشدن اثر تغییر نرخ ارز هستند. چون صنایع صادراتی با یکبازتعریف جدی در سودآوری مواجه خواهند شد که میتواند موج تازهای از نقدینگی را بهسمت بازارسهام هدایت کند. بههمین دلیل بسیاری از تحلیلگران معتقدند بورس در آستانه یکمرحله تصمیمگیری بزرگ قرار دارد.
اگر سیاست ارزی جدید با شفافیت اجرا شود و دولت بتواند مقاومت ذینفعان رانتهای ارزی را مدیریت کند بازارسرمایه میتواند یکی از بزرگترین فرصتهای چندسالاخیر را تجربهکند اما اگر اجرای سیاستها با تاخیر، ابهام یا عقبنشینی همراه شود واکنش بورس نیز بههمان اندازه کند و فرسایشی خواهد بود.
درمجموع بازارسهام اکنون در نقطهای ایستاده که هر خبر قطعی درباره سیاست ارزی میتواند مسیر آن را تغییر دهد. تاخیر فعلی در واکنش نه نشانه بیتفاوتی بازار بلکه نتیجه طبیعی ابهام در جزئیات است. بهمحض روشنشدن نقشه راه ارزی دولت بورس نیز باسرعت بیشتری بهسمت قیمتگذاری جدید حرکت خواهد کرد.
