اهمیت راهبردی فرآیند و نحوه بازگشایی بازار سهام
جهان صنعت– معاملات بازار سهام از ابتدای جنگ تاکنون متوقف بوده و هنوز چشماندازی از بازگشایی دوباره آن وجود ندارد. برخی سهامداران امیدوارند بازار سهام از ابتدای اردیبهشتماه بازگشایی شود اما بهدلیل آسیبهای ناشی از جنگ و صدمه برخی شرکتهای بورسی از یکسو و سطح بالای تنش در منطقه از سوی دیگر، چگونگی بازگشایی بازار سهام چالشی جدی بوده و از اهمیت بالایی برخوردار است.
در این بین کارشناسان بازار سرمایه بر اهمیت راهبردی فرآیند و نحوه بازگشایی بازار سهام تاکید میکنند و معتقدند که دو اصل حقوق سهامدار و نقدشوندگی بازار باید مدنظر قرار گیرد.
حفظ سرمایه در بازار کنونی حیاتیتر از همیشه
اسماعیل بیات، کارشناس بازار سرمایه در یادداشتی که سنا آن را منتشر کرده، تاکید کرده است: یکی از مهمترین موضوعات امروز بازگشایی بازار سهام بوده و جلسات متعددی در سطوح مختلف و میان ارکان تصمیمگیر در اینباره برگزار شده و نظرسنجیهای گوناگونی نیز در این خصوص انجام پذیرفته است.
به گفته او، شرایط فعلی بازار سرمایه با هیچ دورهای پس از انقلاب اسلامی قابل مقایسه نیست. ما در میانه یک جنگ تحمیلی قرار داریم و ابهام اساسی و پایدار بر تداوم فعالیت بسیاری از شرکتها حاکم است. تصور اینکه صرفا با شفافسازی اطلاعات شرکتها بتوان نسبتبه بازگشایی بازار سهام اقدام کرد، نگاهی سطحی و غیرکارشناسی است.
بیات معتقد است تا زمانی که نتوانیم پیشبینی نسبی از ثبات آینده و کاهش ابهامات ناشی از ادامه جنگ ارائه دهیم، پرداختن به سایر مسائل ممکن نخواهد بود.چنانچه ابهامات مربوط به ادامه جنگ یا دستیابی به صلح و توافق مشخص شود، گام بعدی افشای دقیق اطلاعات شرکتها، ارزیابی اثرات خسارات، سطح تولید و سایر متغیرهای عملیاتی خواهد بود.
او تاکید میکند که از همه مهمتر تجهیز منابع مالی از سوی دولت، نهادهای مالی، بانکها، صندوق توسعه ملی و صندوق تثبیت بازار سرمایه و همچنین بستههای حمایتی از شرکتهای خسارتدیده ضروری است.
بازگشایی همه نمادها با دامنه محدود
به گفته بیات، در صورتی که اصرار بر بازگشایی فوری بازار وجود دارد، پیشنهاد میشود همه نمادها با دامنه محدود و به منظور جلوگیری از کاهش قیمت و با حجم مبنای بالا بازگشایی شوند و محدودیت فروش صرفا برای سهامداران حقیقی اعمال شود. با توجه به ساختار عمدتا دولتی و خصولتی سهامداری شرکتها، خرید از سوی این مجموعهها در مرحله اول (حدود ۱۰۰همت) میتواند هم مشکل سهامداران خرد را مرتفع کند، هم فشار فروش آتی را کاهش دهد و هم اعتبار بدهی سهامداران خرد نزد کارگزاریها تسویه شود.
او ابراز امیدواری کرده است که در صورت دستیابی به توافق، شفافسازی کامل اطلاعات شرکتها و همراهی تحلیلگران محترم بازار، روند معاملاتی به حالت طبیعی خود بازخواهد گشت.
بیات در مثالی عنوان کرده است که شرکت فولاد مبارکه که هماکنون مورد تهاجم دشمن قرار گرفته و بخشی از تاسیسات آن تخریب و بخشی از تولید آن از مدار خارج شده، ارزش روز بازار آن حدود ۳میلیارددلار بوده است. حتی به فرض عدم تولید در شرایط فعلی، ارزش سرمایهگذاریها و شرکتهای زیرمجموعه آن به مراتب بیش از ارزش فعلی بازار سهام شرکت است. با این حال همواره هیجانات و شرایط بحرانی بر تصمیمات عقلانی غلبه میکنند و گزارشهای تحلیلی به تنهایی قادر به جلوگیری از فشار فروش سهامداران نیستند.
لزوم مدیریت فرآیند بازگشایی بازار
بهرنگ اسدی، دیگر کارشناس بازار سرمایه نیز در یادداشتی عنوان کرده است: توقف معاملات بورس پس از وقوع جنگ تحمیلی در اسفند۱۴۰۴ و بازگشایی مرحلهای ابزارهای درآمد ثابت و کالایی پس از یک هفته، امری ضروری برای صیانت از سرمایههای خرد و مدیریت نقدشوندگی بود. در این فرآیند صندوقهای درآمد ثابت از ۱۷اسفند و صندوقهای کالایی از ۲۴اسفند به چرخه معاملات بازگشتند در حالی که فعالیت صندوقهای سهامی جهت بازیابی ثبات کامل همچنان متوقف ماندند.
به گفته اسدی، صندوقهای درآمد ثابت باوجود خروج اولیه حدودا ۷همت نقدینگی، در نهایت با جذب حدود ۱۸همت منابع جدید و ثبت بازدهی بهطور میانگین ۳درصدی همراه شدند. در مقابل صندوقهای طلا در ابتدای بازگشایی تحتفشار فروش قرار گرفته و با خروج بالغ بر ۱۳همت منابع، افت قیمتی حدودا ۶درصدی را در اسفندماه تجربه کردند.
این کارشناس بازار سرمایه تاکید میکند: نکته مهم آن است که صرفنظر از ضرورت توقف معاملات، مدیریت فرآیند بازگشایی بازار از اهمیت راهبردی بالاتری برخوردار است. این اقدام باید هوشمندانه، تدریجی و با تکیه بر تحلیلهای استراتژیک صورت پذیرد.
به گفته او، از سوی دیگر پیش از بازگشایی گسترده بازار، شفافسازی ناشران و افشای برآورد واقعبینانه از خسارات برای صیانت از حقوق سهامداران ضروری است. البته در صورت محدودیت برخی شرکتها در ارائه دادهها باید از مسیرهای جایگزین برای اقناع و کاهش نگرانی سرمایهگذاران بهره جست. موازات با این اقدامات، دولت موظف است با تبیین شفاف سیاستهای حمایتی، نقشهراه عملیاتی خود را برای بازسازی اعتماد آسیبدیده بازار ارائه دهد.
اسدی معتقد است که ایجاد «استخر نقدینگی پنهان» (Dark Pool) بومی، ضرورتی راهبردی برای مدیریت بحران و کاهش فشار بر تابلوی اصلی است. این بستر با هدایت معاملات کلان حقوقیها به محیطی کنترلشده و بهدور از تنشهای بازار عمومی ضمن حفظ نقدشوندگی، از رفتارهای تودهای در بازار خرد جلوگیری کرده و بهعنوان سوپاپ اطمینان بازار سرمایه عمل میکند.
