آیا ترامپ تایوان را فروخت؟

جهان‌ صنعت – برای لحظه‌ای چنین به نظر می‌رسید که تایوان از یک خطر بزرگ جان سالم به در برده است. در تمام تشریفات مربوط به سفر دوروزه دونالد ترامپ به پکن که در ۱۵ مه پایان یافت، رییس‌جمهور آمریکا از صحبت علنی درباره تایوان خودداری کرد. این مساله به‌طور موقت نگرانی‌های تایوان را کاهش داد؛ نگرانی‌هایی مبنی بر اینکه او ممکن است در برابر فشار چین تسلیم شود و فروش تسلیحات به این جزیره را محدود کند یا حتی موضع علنی آمریکا درباره تایوان را تغییر دهد و اعلام کند که با استقلال آن مخالف است.

براساس گزارش اکونومیست اما بعد اوضاع شروع به پیچیده شدن کرد. ترامپ در مصاحبه‌ای با شبکه فاکس‌نیوز که درست پیش از ترک پکن ضبط شده بود و همچنین در گفت‌وگو با خبرنگاران در هواپیمای ایر فورس وان پس از پرواز، مجموعه‌ای از اظهارات درباره تایوان مطرح که بسیاری در این جزیره را عمیقا نگران کرد. او نه‌تنها اشاره کرد که تعهد ۴۴‌ساله آمریکا مبنی‌بر مذاکره نکردن با چین درباره فروش تسلیحات به تایوان دیگر منسوخ شده است بلکه گفت بسته تسلیحاتی ۱۳‌میلیارد‌دلاری برای تایوان را با جزئیات فراوان با شی جین‌پینگ بررسی کرده و آن را یک ابزار چانه‌زنی مفید می‌داند. همچنین او رییس‌جمهور تایوان، لای چینگ-ته را فردی توصیف کرد که تلاش می‌کند به استقلال دست یابد و آمریکا را وارد جنگ کند.

ترامپ همچنین با اشاره‌ای غیرمنتظره بسیاری را غافلگیر کرد. او گفت درباره این بسته تسلیحاتی با فردی که تایوان را اداره می‌کند گفت‌وگو خواهد کرد. از سال‌۱۹۷۹ تاکنون هیچ تماس مستقیمی میان رهبران مستقر آمریکا و تایوان برقرار نشده است، هرچند تسای اینگ-ون، رییس‌جمهور پیشین تایوان در سال۲۰۱۶ پس از پیروزی ترامپ در انتخابات، زمانی که او هنوز رییس‌جمهور منتخب بود با وی تماس گرفت و تبریک گفت. برای پیچیده‌تر شدن موضوع، ترامپ بار دیگر ادعا کرد که تایوان صنعت نیمه‌هادی آمریکا را دزدیده و باید تمام تولید تراشه‌های خود را به خاک آمریکا منتقل کند. او پیشتر نیز چنین اظهاراتی مطرح کرده بود اما پس از آنکه تایوان در قالب توافق تجاری ماه فوریه وعده سرمایه‌گذاری ۲۵۰‌میلیارد‌دلاری در آمریکا را داد، کمتر چنین سخنانی گفته بود.

مساله تایوان میان آمریکا و چین

ترامپ تاکید کرد که سیاست آمریکا تغییری نکرده است. با این حال اظهارات او نشان می‌داد که شی جین‌پینگ، رهبر چین تا حدی موفق شده دیدگاه او درباره تایوان را تحت‌تاثیر قرار دهد. در نخستین روز دیدار در پکن، شی هشدار داده بود که مدیریت نادرست مساله تایوان می‌تواند موجب درگیری میان چین و آمریکا شود. بنا به گفته ترامپ، رهبر چین سپس بخش عمده آن شب را به صحبت درباره این جزیره اختصاص داده بود. ترامپ افزود: من به حرف‌های او گوش دادم.

اظهارات ترامپ همچنین نشان می‌داد که او نسبت به روسای‌جمهور پیشین آمریکا، نگاه معامله‌محورتری به روابط واشنگتن با تایوان دارد و تعهد کمتری به دفاع از این جزیره احساس می‌کند.

نگرانی فوری تایوان اکنون بسته تسلیحاتی جدید است. ترامپ در ماه دسامبر بسته‌ای بی‌سابقه به ارزش ۱۱‌میلیارددلار را تصویب کرده بود. پیش از نشست پکن مشخص شد که او تصویب بسته دوم به ارزش حدود ۱۳‌میلیارددلار را که قبلا در کنگره تصویب شده بود به تعویق انداخته است. آمریکا در گذشته نیز پیش از دیدار با رهبران چین، ارسال بسته‌های تسلیحاتی به تایوان را به تاخیر انداخته بود اما مقام‌های تایوانی اگر این بسته بیش از چند هفته پس از نشست به تعویق بیفتد، به‌شدت نگران خواهند شد. ترامپ به فاکس‌نیوز گفت: شاید این کار را بکنم، شاید هم نکنم. فعلا آن را معلق نگه داشته‌ام و این بستگی به چین دارد. راستش این یک ابزار مذاکره بسیار خوب برای ماست.

آمریکا پیشتر همواره تاکید کرده بود که فروش تسلیحات به تایوان نباید بخشی از مذاکرات گسترده‌تر با چین باشد؛ بخشی از دلیل آن این است که آمریکا از سال‌۱۹۷۹ طبق قوانین داخلی خود موظف بوده به تایوان برای دفاع از خود کمک کند. رونالد ریگان نیز در سال‌۱۹۸۲ متعهد شده بود که آمریکا درباره فروش تسلیحات به تایوان با چین مذاکره نکند. هنگامی که خبرنگاران درباره این موضوع از ترامپ پرسیدند، او پاسخ داد: خب، دهه‌۱۹۸۰ خیلی وقت پیش بوده است.

این مساله برای دولت تایوان به‌ویژه ناامیدکننده بود زیرا این دولت پس از ماه‌ها کشمکش با احزاب مخالف، تازه موفق شده بود بودجه دفاعی تکمیلی حدود ۲۵‌میلیارددلاری را برای تامین مالی هر دو بسته تسلیحاتی آمریکایی از پارلمان عبور دهد. بزرگ‌ترین حزب مخالف تایوان، کومینتانگ یا KMT، بدون تردید از سخنان ترامپ به‌عنوان شاهدی دیگر استفاده خواهد کرد تا نشان دهد این جزیره دیگر نمی‌تواند به حمایت آمریکا تکیه کند و باید روابط نزدیک‌تری با سرزمین اصلی چین دنبال کند. کومینتانگ امیدوار است این پیام به پیروزی آن در انتخابات محلی ماه نوامبر و انتخابات ریاست‌جمهوری سال ۲۰۲۸ کمک کند.

به همان اندازه، اظهارات ترامپ مبنی بر اینکه ارسال سلاح به تایوان ممکن است لای چینگ-ته را به اعلام استقلال تشویق کند، برای دولت تایوان نگران‌کننده بود. او گفت: الان آنجا فردی روی کار است که می‌خواهد مستقل شود. اگر اوضاع به همین شکل باقی بماند، فکر می‌کنم چین با آن مشکلی نخواهد داشت اما ما نمی‌خواهیم به کسی بگوید بیایید اعلام استقلال کنیم چون آمریکا از ما حمایت می‌کند.

لای در پاسخ، موضع خود را تکرار کرد که تایوان عملا یک کشور مستقل و دارای حاکمیت است. او گفت این جزیره هرگز قربانی یا معامله نخواهد شد. در همین رابطه است که اکنون پرسش اصلی این است که آیا ترامپ نیز با این دیدگاه موافق است یا نه؟