یکشنبه صعود یا سقوط
جهان صنعت– بازارهای جهانی انرژی در حالی به تعطیلات آخر هفته رسیدند که مذاکرات ایران و آمریکا در پاکستان همچنان بهعنوان مهمترین عامل تعیینکننده مسیر کوتاهمدت قیمت نفت مطرح است. مذاکراتی که نتیجه آن میتواند همزمان بر سطح صادرات منطقه، وضعیت تردد در تنگه هرمز و چشمانداز عرضه جهانی اثر بگذارد.
نفت خام در پایان معاملات هفتگی با ثبت شدیدترین افت خود از سال۲۰۲۲ تاکنون بسته شد. افتی که بیش از آنکه ناشی از افزایش عرضه باشد، حاصل امید بازار به پیشرفت دیپلماسی میان تهران و واشنگتن بود. با این حال محدود بودن تردد نفتکشها در تنگه هرمز و آسیب به زیرساختهای انرژی خلیج فارس همچنان مانع شکلگیری یک روند نزولی پایدار در بازار شده است.
برنت در پایان معاملات جمعه با کاهش ۷۲سنتی به ۲۰/۹۵دلار در هر بشکه رسید و مجموع افت هفتگی آن به ۷/۱۲درصد رسید؛ رقمی که بزرگترین کاهش هفتگی این شاخص از آگوست۲۰۲۲ محسوب میشود. نفت وستتگزاس اینترمدیت نیز با افت ۴/۱۳درصدی به ۵۷/۹۶دلار رسید و شدیدترین کاهش هفتگی خود از دوران همهگیری کرونا را ثبت کرد.
با وجود این افت باقی ماندن قیمتها در محدوده نزدیک به ۱۰۰دلار نشان میدهد بازار همچنان نسبت به ریسکهای عرضه در خلیج فارس حساس است و هنوز احتمال بازگشت سریع صادرات منطقه را قطعی نمیداند.
رویترز به نقل از تحلیلگران کومرتسبانک نوشت که مهمترین متغیر تعیینکننده بازار نفت در شرایط فعلی، از سرگیری عبور نفتکشها از تنگه هرمز است؛ مسیری که هنوز نشانهای از بازگشت کامل جریان عادی نفت در آن مشاهده نمیشود.
همزمان دادههای رهگیری کشتیها نشان میدهد حجم عبور نفتکشها از تنگه هرمز به کمتر از ۱۰درصد سطح معمول رسیده است؛ موضوعی که بیانگر تداوم محدودیت صادرات انرژی از خلیج فارس است و همچنان فشار صعودی بالقوهای بر بازار وارد میکند.رویترز در گزارشی مینویسد: تنگه هرمز بهعنوان یکی از مهمترین گلوگاههای انتقال انرژی جهان نقش تعیینکنندهای در تعادل بازار جهانی نفت دارد و هرگونه اختلال در آن میتواند به سرعت قیمتها را تحتتاثیر قرار دهد. در همین حال پیشنهاد ایران برای دریافت حق عبور از کشتیها در چارچوب توافق صلح، با مخالفت کشورهای غربی و نهادهای بینالمللی مواجه و به یکی از محورهای اختلاف در مذاکرات تبدیل شده است.
قفلی که ایران بر تنگه زد
روز شنبه بازار جهانی نفت در وضعیتی قرار گرفت که مسیر آینده آن بیش از هر زمان دیگری به نتیجه مذاکرات ایران و آمریکا در پاکستان وابسته شد. مذاکراتی که میتواند همزمان بر سطح صادرات نفت ایران، وضعیت تردد نفتکشها در تنگه هرمز و میزان عرضه جهانی انرژی اثر بگذارد.
درحالی که مذاکرهکنندگان ایران و آمریکا در اسلامآباد در حال وزنکشی بودند، بازار خبر و شایعه درباره نحوه دریافت عوارض از کشتیها داغ شده است. همچنان گمانهزنیها درباره دریافت عوارض به یوآن، ریال یا حتی ارز دیجیتال درحال افزایش است. کارشناسان بازار انرژی معتقدند تا زمانی که وضعیت امنیتی این گذرگاه تثبیت نشود، بازار نفت همچنان در معرض نوسانهای شدید باقی خواهد ماند.
از زمان آغاز حملات آمریکا و اسرائیل به ایران در اواخر فوریه، بیش از ۶۰ تاسیسات انرژی در منطقه خلیج فارس هدف حملات پهپادی و موشکی قرار گرفتهاند؛ حملاتی که اگرچه بسیاری از آنها خسارتهای کوتاهمدت ایجاد کردهاند اما دستکم چندین تاسیسات با دورههای تعمیر طولانی مواجه شدهاند.
اداره اطلاعات انرژی آمریکا اعلام کرده است که تولیدکنندگان خاورمیانه در ماه مارس حدود ۵/۷میلیون بشکه در روز از تولید نفت خود را متوقف کردهاند و این رقم احتمالا در ماه آوریل به ۱/۹میلیون بشکه در روز افزایش خواهد یافت.
تحلیلگران معتقدند همین کاهش تولید باعث شده پیشبینیهای قبلی درباره مازاد عرضه جهانی نفت در سال جاری جای خود را به سناریوی کسری عرضه بدهد؛ تغییری که یکی از مهمترین عوامل حفظ قیمتها در سطوح بالا محسوب میشود.
در کنار تحولات سیاسی، حملات به تاسیسات انرژی عربستان نیز به یکی از عوامل تعیینکننده مسیر بازار نفت تبدیل شده است. گزارشها نشان میدهد این حملات ظرفیت تولید نفت عربستان را حدود ۶۰۰هزار بشکه در روز کاهش داده و ظرفیت انتقال خط لوله شرق به غرب این کشور را نیز حدود ۷۰۰هزار بشکه در روز محدود کرده است.
در شرایطی که کاهش ظرفیت تولید بزرگترین صادرکننده نفت جهان باعث شده بازار با وجود افت اخیر قیمتها همچنان نسبت به کمبود عرضه حساس باقی بماند، با این حال با ادامه مذاکرات سیاسی، ورود نخستین محموله بزرگ نفت ایران به هند پس از چند سال وقفه، یکی از مهمترین سیگنالهای جدید بازار انرژی محسوب میشود.
ماهیگیری هند در آشفته بازار نفت
براساس دادههای موسسه رهگیری نفتکشها، ۲میلیون بشکه نفتخام ایران مطابق با معافیتهای تحریمی به بنادر هند رسیده است؛ اتفاقی که نشان میدهد بخشی از صادرات نفت ایران در حال بازگشت تدریجی به بازار جهانی است.
این نخستین محموله قابل توجه نفت ایران به هند پس از حدود هفتسال وقفه محسوب میشود و میتواند نشانهای از تغییر تدریجی فضای سیاسی پیرامون صادرات انرژی ایران باشد.
همزمان گزارشهایی نیز منتشر شده که از لغو ممنوعیت تخلیه محمولههای دو نفتکش ایرانی خبر میدهد؛ تصمیمی که پس از افزایش شدید قیمت نفت و در چارچوب تعدیل فشار بازار اتخاذ شده است.اویل پرایس در گزارشی مینویسد: به نظر میرسد هند از فرصت ایجادشده در فضای جدید سیاسی برای بازگشت به بازار نفت ایران استفاده کرده است؛ بازاری که پیش از تشدید تحریمها یکی از مهمترین منابع تامین انرژی دهلینو محسوب میشد.البته پیش از این نیز یک محموله ۴۴هزار تنی گاز مایع ایران در ابتدای آوریل در بندر مانگلور هند تخلیه شده بود که نشان میدهد همکاری انرژی میان دو کشور در حال احیاست. با این حال کارشناسان میگویند که بازگشت هند به جمع خریداران نفت ایران میتواند در صورت تداوم روند مذاکرات سیاسی، به افزایش صادرات نفت ایران در ماههای آینده منجر شود؛ موضوعی که بهطور بالقوه بر تعادل بازار جهانی نفت اثرگذار خواهد بود.
در تحولی دیگر دولت آمریکا در حال بررسی تمدید معافیت خرید محدود نفت روسیه توسط برخی کشورهاست؛ اقدامی که میتواند بخشی از کمبود عرضه جهانی را جبران کند.
در همین حال صادرات نفت روسیه از بنادر غربی این کشور در اوایل آوریل افزایش یافته است؛ هرچند حملات پهپادی به زیرساختهای انرژی روسیه همچنان روند صادرات را با اختلال مواجه کرده است.
از سوی دیگر کاهش تعداد دکلهای حفاری فعال در آمریکا برای سومین بار در چهار هفته اخیر نشان میدهد رشد تولید نفت شیل نیز در کوتاهمدت با محدودیت مواجه خواهد شد.
