گام بعدی؛ شورش داخلی؟
نادر کریمی جونی
بعید بهنظر میرسد که تحولات اقتصادی زیانبار ناشی از حمله آمریکا و اسرائیل در منازعه پیشین حمله ایالاتمتحده به مراکز هستهای ایران و ادعای نابودسازی کامل توان هستهای کشورمان هرچند که بلافاصله از سوی برخی مراجع امنیتی آمریکا مورد تردید قرار گرفت یا رد شده موقعیت و بهانهای مناسب برای ترامپ به وجود آورد که به جنگ پایان دهد و خود را پیروز میدان بداند. حالا اما چنین دستاوردی وجود ندارد و تکرار بمباران مناطق هستهای به اصطلاح نابود شده قابل عرضه به افکار عمومی جهان نیست و نمیتوان به خاطر کسب چنین دستاوردی جنگ را پایان یافته تلقی و خاتمه منازعه را اعلام کرد. در عین حال اگر تلآویو و واشنگتن چنین تصور کردهاند که با حذف بالاترین مقام ایرانی میتوانند ایرانیان را به کرنش وادار و آنها را مجبور به قبول شکست و تسلیم کنند. دستکم در روزهای اخیر چنین رفتاری از مقامات سیاسی – نظامی کشورمان نهفقط مشاهده نشده که هیجان داخلی برای دادن پاسخهای مخربتر و مجبور کردن واشنگتن و تلآویو به عقبنشینی از مواضعشان تشدید شده است و به همین دلیل گمان نمیرود که در میان ایرانیان اعم از شهروندان ممتنع یا هوادار حاکمیت یا مقامات کشوری و لشکری کسی به فکر عقبنشینی یا تسلیم باشد.
اکنون پنج روز از آغاز جنگ گذشته است و ایرانیان با تیزهوشی از پرتاب موشکهای ارزانقیمت و پرتابههای نهچندان گران- مانند پهپادها- استفاده کردهاند تا ظرفیتهای پدافند هوایی دشمن شان مصرف یا امکان هدف قرار دادن آن مهیا شود یا در روزهای بعدی دست نظامیان ایرانی برای استفاده از پرتابهای دقیقتر، گرانقیمتتر و مخربتر باز شود دستکم تاکنون در ادعایی که میزانی از آن از طرف منابع مستقل نیز بیان شده و آمریکاییها هم آن را تکذیب نکردهاند، برخی سیستمهای پدافندی ارتش ایالاتمتحده در خلیجفارس مورد هدف قرار گرفته و از این بابت دستکم بخشی از دستاوردی که ایران به دنبال آن بود، حاصل شده است.
روشن است که نظامیان آمریکایی نمیتوانند در مقابل پرتابههای انتحاری ایران سکوت اختیار کنند یا بیتفاوت بمانند. از این بابت آنها به هر حال ناگزیر از استفاده از سیستمهای دفاعی ضدهوایی هستند که همین امر توان دفاعی آنان را کاهش میدهد. این واقعیت بزرگترین برگ برنده ایرانیان در مقابل سیستمهای پرخرج ضدهوایی آمریکا و اسرائیل است. در عین حال دفاع لیزری که اسرائیل ادعا میکرد برای رهگیری و انهدام پرتابههای دشمن ابداع و عملیاتی کرده تاکنون وارد فعالیت نشده و برخی ناظران مسائل نظامی این ادعای ارتش اسرائیل در استفاده از لیزر برای نابودسازی موشکها و پهپادهای دشمن را چندان واقعی و قابلاعتنا ارزیابی نمیکنند. با این وصف ممکن است در روزهای آینده میزان مقابله با پرتابههای ایرانی کاهش و آسیبپذیری نیروهای متخاصم در برابر این پرتابهها افزایش پیدا کند.
البته دونالد ترامپ و نتانیاهو از تداوم جنگ برای هفتههای متوالی سخن میگویند و به همین دلیل گمان نمیرود که ضربههای ایران و با جهشهای قیمت در بازارها، به سرعت واشنگتن و تلآویو را به فکر پایان دادن به جنگ بیندازد. در عین حال اگر هدف اصلی و نهایی ترامپ و نتانیاهو براندازی نظام جمهوری اسلامی در ایران باشد قابل پیشبینی است که این دو کشور از وارد کردن آسیب به تاسیسات و مراکز اقتصادی کشورمان پرهیز کنند چراکه در این صورت برای حکومت بعدی ایران، سرزمین سوخته باقی میماند و هزینههای به مراتب گزافتری برای همکاران و متحدان ایالاتمتحده و اسرائیل به بار خواهد آمد. در مقابل ایران نیز از حمله به تاسیسات اقتصادی متحدان منطقهای ایالاتمتحده و حتی اسرائیل پرهیز کرده است و بدین ترتیب میتوان اذعان کرد که تا امروز و در حال حاضر دو طرف تنها حمله به اهداف سیاسی- نظامی را در دستور کار خود قرار دادهاند.
در این صورت گام بعدی برای طرفداران، راهبردنویسان و نیروهای ایالاتمتحده و اسرائیل انجام اقداماتی است که به براندازی نظام جمهوری اسلامی بینجامد. این اقدام میتواند از اجرای شورشهای داخلی -اعم از شورشهای خیابانی مسلحانه و خشونتبار یا هر نوع شورش دیگر- آغاز شود و حتی به نفوذ برخی عناصر ضدجمهوری اسلامی در مرزهای شرقی یا غربی کشور یا نفوذ عناصر تجزیهطلب و فعال شدن همدستان و همکاران ایشان در داخل ایران بینجامد.
نه فقط روزنامههای ایالاتمتحده که برخی رسانههای فارسیزبان نیز از فراخوان برای حضور میدانی شهروندان مخالف جمهوری اسلامی در خیابانهای ایران خبر دادهاند. کانالهای مرتبط با اسرائیل در فضای مجازی نیز که به زبان فارسی برای ایرانیان پیام منتشر میکند، در همین روزهای اخیر پیامهای تحریککنندهای برای به میدان آوردن شهروندان مخالف جمهوری اسلامی منتشر کردهاند. در این میان پیشدستی ایران در هدف قرار دادن مراکز تجمع نیروهای ضدجمهوری اسلامی و تجزیهطلب در غرب کشورمان براساس همین پیشبینیها صورت گرفته است. گفته میشود آمریکاییها تصمیم گرفتهاند تا از ظرفیتها و توان نیروهای داعش خراسان که بخشی از آنها در افغانستان و پاکستان مستقر هستند و مخاطبانی در داخل دارند، برای مقابله با جمهوری اسلامی در ایران و براندازی نظام حکومتی کشورمان بهره ببرند.
در مجموع نمیتوان انکار کرد که در مقطع کنونی، چه به لحاظ زمانی و چه به لحاظ نظامی انتظار نمیرود که جنگ به سوی پایان پیش برود بلکه آنچه اذهان را به خود مشغول کرده، این پرسش است که گام بعدی واشنگتن و تلآویو در برابر تهران چیست؟
