کشور مطلقا وارد ترسالی نشده است
جهان صنعت- سخنگوی صنعت آب کشور با اشاره بهشرایط بارشهای کشور گفت که اینکه گفته میشود کشور وارد دوره ترسالی شده «مطلقا درست نیست» و نباید چنین برداشتی از وضعیت فعلی داشت.
وی با بیان اینکه شاخص بارش کشور درحال حاضر حدود ۲۲۶میلیمتر است، گفت: این عدد شاخص نرمال محسوب میشود یعنی نه نشاندهنده خشکسالی است و نه ترسالی. بنابراین بههیچوجه نمیتوان گفت کشور وارد دوره ترسالی شده است. بهگفته او این میزان بارش تنها حدود ۲درصد بالاتر از متوسط بلندمدت کشور است و همچنان در محدوده نرمال قرار دارد.
۱۱استان همچنان شرایط بارشی زیر نرمال دارند
سخنگوی صنعت آب با اشاره بهتفاوتهای منطقهای در بارشها افزود: این شاخص در سطح ملی محاسبه میشود اما در واقعیت توزیع بارش در کشور بسیار نامتوازن است. در استانهایی مانند بوشهر، هرمزگان، ایلام و کرمان بارشهای بسیار خوبی ثبت شده اما در استانهایی مانند تهران، قم، یزد، مرکزی و اصفهان با بارش بسیار کم مواجه بودیم.
بزرگزاده ادامه داد: مساله اینجاست که پربارشی در بوشهر چه کمکی بهتامین نیاز آبی تهران میکند و سرریز یکسد در منطقهای خاص چه ارتباطی با رفع نیاز آبی شهر مشهد دارد؟ بنابراین مدیریت آب در کشور باید کاملا محلی دیده شود.
وی با اشاره بهاینکه در حال حاضر ۱۱استان کشور همچنان شرایط بارشی زیر نرمال دارند، اظهار کرد: استانهایی مانند تهران، قزوین، البرز، سمنان، قم، یزد، مرکزی و اصفهان همچنان با کاهش بارندگی مواجه هستند و تهران درصدر این مناطق قرار دارد.
افزایش ۶۸درصدی ورودی آب بهمخازن سدها
سخنگوی صنعت آب درعینحال با اشاره بهوضعیت منابع آبی کشور گفت: در سال آبی جاری ورودی آب بهمخازن سدهای کشور بهحدود ۳۵میلیاردو۶۰۰میلیونمترمکعب رسیده که نسبتبه مدت مشابه سال گذشته حدود ۶۸درصد افزایش نشان میدهد و درمقایسه با متوسط ۱۰ساله نیز حدود ۸درصد بیشتر است.
وی افزود: حجم آب موجود در مخازن سدهای کشور درحالحاضر حدود ۳۳میلیاردو۸۶۰میلیونمترمکعب بوده درحالیکه این رقم در مدت مشابه سال گذشته ۲۷میلیاردو۳۴۰میلیونمترمکعب بود. بهاین ترتیب ذخایر فعلی سدها نسبتبه سال گذشته ۲۴درصد و نسبتبه متوسط ۱۰ساله حدود ۵درصد افزایش دارد.
بزرگزاده میزان متوسط پرشدگی سدهای کشور را حدود ۶۵درصد اعلام کرد و گفت: برخی سدها بهمرحله سرریز رسیدند اما تعدادی دیگر همچنان شرایط نامناسبی دارند. وی با تاکید بر ضرورت مدیریت مصرف آب اظهار کرد: اصلاح الگوی مصرف و صرفهجویی همچنان یک ضرورت جدی است و باید با نگاه محلی و متناسب با شرایط هر منطقه دنبال شود.
۳۵میلیوننفر از جمعیت کشور با مشکل کمآبی مواجهند
سخنگوی صنعت آب در عین حال خاطرنشان کرد: خداراشکر نسبتبه سال گذشته وضعیت بهتری داریم. سال گذشته حدود یکسوم کشور شرایط آبی مناسب داشت و دو سوم در وضعیت نامطلوب بودند اما امسال این نسبت تا حدی تغییر کرده است.
بزرگزاده با اشاره بهوضعیت جمعیتی درگیر تنش آبی گفت: در حال حاضر حدود ۳۵میلیوننفر از جمعیت کشور با مشکل کمآبی مواجه هستند و بههمین دلیل همچنان برای عبور از این شرایط نیازمند صرفهجویی در مصرف آب هستیم.
نرمال نگرانکننده
باوجود آنکه آمارهای بارشی امسال در نگاه نخست تصویری امیدوارکننده ارائه میکنند واقعیت منابع آب کشور بسیار پیچیدهتر از افزایش چنددرصدی بارش یا سرریزشدن چند سد است. آنچه از سخنان سخنگوی صنعت آب برداشت میشود این است که ذات مدیریت آب در ایران نه بر پایه اعداد کلی بلکه براساس «توزیع» و «محل وقوع بارش» تعریف میشود. در کشوری با ساختار اقلیمی ناهمگن، بارشهای سنگین در جنوب یا غرب لزوما بهمعنای بهبود وضعیت آبی در مرکز و شمالشرق نیست و همینموضوع سبب میشود حتی یک سال با بارشهای نرمال نتواند تصویر دقیقی از وضعیت منابع آبی ترسیم کند. فاصله عمیق میان پربارشی برخی استانها و تداوم کمبارشی در مناطقی مانند تهران، قم، یزد و اصفهان نشان میدهد که مساله آب با چندماه بارندگی خوب قابل حل نیست. اگرچه ورودی سدهای کشور ۶۸درصد افزایش یافته و ذخایر مخازن نیز بهبود یافتند اما این ارقام تنها بخشی از واقعیت را بازتاب میدهند و بخش دیگر آن است که بسیاری از این ذخایر در نقاطی قرار دارند که امکان انتقال آنها وجود ندارد یا از ابتدا ربطی بهتامین آب استانهای پرجمعیت ندارند. براساس تازهترین برآوردها هنوز حدود ۳۵میلیوننفر از جمعیت کشور با درجاتی از تنش آبی مواجهند؛ عددی که نشان میدهد مساله آب در ایران بیش از آنکه بهبارش وابسته باشد بهشیوه مصرف، الگوی توسعه و مدیریت منابع بستگی دارد. حتی در سالهای ترسالی نیز درصورت تداوم الگوی فعلی مصرف این تنش پایدار خواهد ماند.
ازاینمنظر تاکید مکرر کارشناسان بر «مدیریت محلی آب» معنا پیدا میکند. اینکه بارشهای سنگین در بوشهر یا ایلام را نمیتوان نشانه بهبود وضعیت تهران یا مشهد تلقی کرد یادآور ماهیت پیچیده و منطقهای بحران آب است. بنابراین تصویری که از وضعیت فعلی بهدست میآید نه تصویر یک سال خشک است و نه یک سال تر. بیشتر میتوان از «بازگشت بهنرمال اقلیمی» سخن گفت؛ نرمالی که همچنان برای بخش بزرگی از کشور با کمبود و تنش همراه است. در چنین شرایطی تاکید بر اصلاح الگوی مصرف و کاهش وابستگی بهمنابع جاری بیش از پیش ضروری بهنظر میرسد. اگرچه بهبود ذخایر سدها نشانه مثبتی است اما تضمین پایداری منابع آبی در بلندمدت تنها زمانی معنا پیدا میکند که همزمان با افزایش بارش مصرف نیز هوشمندانهتر و متناسب با ظرفیت واقعی هر منطقه مدیریت شود. واقعیت این است که ایران حتی در سالهای نرمال از «فشار آبی» فاصلهای ندارد؛ فشاری که عبور از آن نیازمند تصمیمهای ساختاری و تغییر رفتار مصرفکنندگان است.
منبع: مهر
