زیر تیغ آفتاب
جهان صنعت – تابستان برای بسیاری از مردم با سفر، تفریح، شنا و روزهای طولانی آفتابی گره خورده است اما در سوی دیگر این فصل، خطری آرام و بیصدا وجود دارد که هر سال میلیونها نفر را در سراسر جهان تهدید میکند؛ اشعه فرابنفش خورشید. شاید بسیاری تصور کنند آفتاب تنها باعث برنزهشدن پوست یا آفتابسوختگی میشود اما پزشکان میگویند قرار گرفتن طولانیمدت در معرض نور خورشید میتواند از پیری زودرس پوست گرفته تا آب مروارید، تضعیف سیستم ایمنی و حتی سرطان پوست را بهدنبال داشته باشد. شدت تابش خورشید در روزهای گرم تابستان، بهویژه در ساعات میانی روز، به بیشترین میزان خود میرسد و همین موضوع باعث شده متخصصان سلامت بر رعایت اصول ساده اما حیاتی برای محافظت از بدن تاکید کنند. نکته مهم اینجاست که اشعه فرابنفش حتی در روزهای ابری نیز میتواند به پوست آسیب برساند و تصور امنیت در هوای ابری، باوری نادرست است.
آفتابی که همیشه دوست نیست
نور خورشید برای ادامه حیات ضروری است. بدن انسان برای ساخت ویتامین D به نور خورشید نیاز دارد و این ویتامین، نقش مهمی در سلامت استخوانها و عملکرد سیستم ایمنی ایفا میکند. اما همان نوری که برای بدن مفید است، اگر بیش از اندازه و بدون محافظت دریافت شود، به یکی از مهمترین عوامل آسیبرسان تبدیل خواهد شد. اشعه فرابنفش یا UV به سهدسته UVA، UVB و UVC تقسیم میشود. اشعه UVC توسط لایه اوزون جذب میشود اما دونوع دیگر به سطح زمین میرسند. اشعه UVA عامل اصلی پیری زودرس پوست، ایجاد چینوچروک و لکههای پوستی است و اشعه UVB بیشترین نقش را در آفتابسوختگی و افزایش احتمال ابتلا به سرطان پوست دارد. کارشناسان میگویند آسیب ناشی از این اشعهها بهتدریج در طول سالها در پوست تجمع پیدا میکند و ممکن است سالها بعد خود را بهشکل بیماری نشان دهد.
ساعتهای طلایی خطر!
بسیاری از افراد تنها زمانی که گرمای هوا آزاردهنده میشود، بهدنبال سایه میروند اما متخصصان تاکید میکنند شدت اشعه فرابنفش لزوما با احساس گرما ارتباط مستقیم ندارد. براساس توصیه پزشکان، بین ساعت ۱۰صبح تا ۴بعدازظهر شدت تابش اشعه فرابنفش به بیشترین میزان میرسد. در این ساعات حتی چند دقیقه حضور بدون محافظ در فضای باز میتواند به پوست آسیب وارد کند. این خطر برای کودکان، سالمندان، کارگران فضای باز، کشاورزان، ماموران راهنمایی و رانندگی و افرادی که ساعات طولانی زیر نور خورشید فعالیت میکنند، بیشتر است.
سرطان پوست؛ تهدیدی که جدی گرفته نمیشود
یکی از مهمترین پیامدهای قرار گرفتن مداوم در معرض نور خورشید، افزایش احتمال ابتلا به سرطان پوست است. اگرچه بسیاری از انواع سرطان پوست در صورت تشخیص زودهنگام قابلدرمان هستند اما بیتوجهی به علائم اولیه میتواند عواقب جبرانناپذیری بههمراه داشته باشد. تغییر شکل یا رنگ خالها، ایجاد زخمهایی که بهبود پیدا نمیکنند، لکههای جدید روی پوست یا خونریزی از خالهای قدیمی از جمله علائمی هستند که نباید نادیده گرفته شوند. پزشکان توصیه میکنند افراد بهویژه کسانی که پوست روشن دارند یا سابقه خانوادگی سرطان پوست در خانواده آنها وجود دارد، بهطورمنظم پوست خود را بررسی کرده و در صورت مشاهده هرگونه تغییر غیرعادی به متخصص پوست مراجعه کنند.
چشمها هم قربانی میشوند
آسیب نور خورشید تنها به پوست محدود نیست. اشعه فرابنفش میتواند به چشم نیز آسیب وارد کند و خطر ابتلا به آبمروارید، التهاب قرنیه و برخی بیماریهای شبکیه را افزایش دهد. بههمیندلیل استفاده از عینک آفتابی استاندارد که توانایی فیلتر کردن اشعه UV را داشته باشد، تنها یک وسیله تزئینی نیست بلکه یکی از ابزارهای مهم حفاظت از سلامت چشم بهشمار میرود. کارشناسان تاکید میکنند عینکهای غیراستاندارد حتی میتوانند خطرناکتر باشند زیرا باعث گشادشدن مردمک چشم شده و ورود اشعه مضر را افزایش میدهند.
کرم ضدآفتاب؛ سپر ساده اما موثر
یکی از موثرترین راههای پیشگیری از آسیبهای ناشی از نور خورشید، استفاده منظم از کرم ضدآفتاب است. متخصصان پوست توصیه میکنند از ضدآفتاب با SPF حداقل ۳۰ استفاده شود و این کرم حدود ۲۰ تا ۳۰ دقیقه پیش از خروج از منزل روی پوست مالیده شود، همچنین ضدآفتاب باید هر دوساعت یکبار و پس از شنا یا تعریق شدید دوباره استفاده شود. بسیاری از افراد تنها هنگام رفتن به ساحل از ضدآفتاب استفاده میکنند، در حالی که حتی هنگام رانندگی، پیادهروی یا انجام کارهای روزمره نیز پوست در معرض اشعه خورشید قرار دارد.
لباس مناسب؛ محافظی فراموششده
پوشیدن لباسهای آستینبلند، کلاه لبهدار و استفاده از پارچههایی با بافت متراکم میتواند میزان قابلتوجهی از اشعه فرابنفش را مسدود کند. رنگهای تیره و پارچههای ضخیمتر معمولا محافظت بیشتری نسبت به لباسهای نازک و روشن ایجاد میکنند، همچنین استفاده از چتر یا حضور در سایه میتواند میزان دریافت اشعه را کاهش دهد اما بهطورکامل مانع آن نمیشود زیرا بخشی از اشعه از سطوح مختلف مانند آسفالت، شن و آب بازتاب پیدا میکند.
گرمازدگی؛ خطری همزمان با آفتاب
در کنار آسیبهای ناشی از اشعه خورشید، گرمای شدید تابستان نیز سلامت انسان را تهدید میکند. کاهش آب بدن، گرمازدگی، افت فشار خون و اختلال در عملکرد قلب از جمله پیامدهای قرار گرفتن طولانیمدت در محیطهای بسیار گرم است. علائمی مانند سرگیجه، تهوع، سردرد، ضعف، تشنگی شدید، افزایش دمای بدن و کاهش سطح هوشیاری از نشانههای گرمازدگی هستند و در صورت مشاهده آنها باید فرد را به محیط خنک منتقل کرده، لباسهای اضافی را خارج کرد و آب یا مایعات خنک در اختیار او قرار داد. در موارد شدید نیز مراجعه فوری به مراکز درمانی ضروری است.
سلامت زیر سایه پیشگیری
نور خورشید دشمن انسان نیست بلکه بهرهگیری نادرست از آن میتواند سلامت را بهخطر بیندازد. متخصصان تاکید میکنند قرار گرفتن کوتاهمدت و کنترلشده در معرض نور خورشید برای تامین ویتامین D کافی است و نیازی به ساعتها آفتاب گرفتن وجود ندارد. استفاده از ضدآفتاب، عینک استاندارد، کلاه، نوشیدن آب کافی، پرهیز از حضور در ساعات اوج تابش و توجه به علائم هشداردهنده پوست و چشم، اقداماتی ساده اما بسیار موثر برای کاهش خطرات تابستان هستند. شاید نتوان گرمای تابستان را متوقف کرد اما با رعایت چند اصل ساده میتوان از آسیبهای جبرانناپذیر آن پیشگیری کرد زیرا سلامت، بیش از هر فصل دیگری در تابستان به سایه آگاهی نیاز دارد.
