«هانتاویروس»؛ پاندمی بعدی جهان پس از کرونا؟
جهان صنعت- در روزهای اخیر نام هانتاویروس دوباره در رسانههای جهان مطرح شده آنهم پس از انتشار خبر چندمورد ابتلا و مرگ مرتبط با یککشتی گردشگری در اقیانوس اطلس.
همزمان کاربران شبکههای اجتماعی بهتوئیتی قدیمی از سال۲۰۲۲ اشاره میکنند که ظاهرا وقوع شیوعی از اینویروس در سال۲۰۲۶ را پیشبینی کرده بود. همین موضوع باعث شکلگیری موجی از نگرانی و گمانهزنی شده است. با اینحال سازمان جهانی بهداشت تاکید کرده که فعلا شواهدی از یکهمهگیری گسترده وجود ندارد و خطر برای عموم مردم پایین ارزیابی میشود.
هانتاویروس چیست؟
هانتاویروس درواقع نام یکخانواده از ویروسهاست که عمدتا ازطریق جوندگان بهویژه موشها بهانسان منتقل میشود. اینویروسها میتوانند دوبیماری مهم ایجاد کنند: سندروم ریوی هانتاویروس (HPS) که بیشتر در قاره آمریکا دیده میشود و تب خونریزیدهنده همراه با سندروم کلیوی (HFRS) که در آسیا و اروپا شایعتر است.
نام اینویروس از رود «هانتان» در کره گرفته شده؛ جایی که در دهه۱۹۵۰ و در جریان جنگ کره هزارانسرباز بهبیماری تبدار شدیدی مبتلا شدند و بعدها مشخص شد عامل آن نوعی ویروس منتقلشونده از جوندگان بوده است.
شناختهشدهترین شیوع مدرن هانتاویروس نیز در سال۱۹۹۳ در جنوب غربی آمریکا رخ داد؛ زمانی که چند جوان سالم بهطور ناگهانی دچار نارسایی شدید ریوی شدند و برخی از آنها جان باختند.
راه انتقال بیماری
هانتاویروس برخلاف کرونا یا آنفلوآنزا معمولا از انسان بهانسان منتقل نمیشود. رایجترین راه انتقال استنشاق ذرات آلوده موجود در ادرار مدفوع یا بزاق جوندگان است.
هنگام تمیزکردن انبارها، زیرزمینها، کلبهها یا مکانهای متروکه اگر فضولات خشکشده موش در هوا پخش شود احتمال ورود ویروس بهدستگاه تنفسی وجود دارد. گازگرفتگی جوندگان نیز میتواند عامل انتقال باشد هرچند کمتر رخ میدهد.
البته یکگونه خاص بهنام «آندس ویروس» که در آمریکای جنوبی دیده میشود درموارد محدودی قابلیت انتقال انسان بهانسان را داشته است؛ موضوعی که باعث شده شیوع اخیر توجه جهانی را جلب کند.
علائم بیماری؛ از تب ساده تا نارسایی تنفسی
علائم بیماری معمولا یکتاهشتهفته پس از تماس با ویروس ظاهر میشود. مرحله اولیه اغلب شبیه آنفلوآنزاست و شامل تب، بدندرد، خستگی، سردرد، لرز، تهوع و دلدرد میشود. بعضی بیماران نیز دچار اسهال یا استفراغ میشوند.
خطر اصلی اما زمانی آغاز میشود که بیماری وارد مرحله شدید شود. در سندروم ریوی هانتاویروس ریهها بهسرعت پر از مایع میشوند و بیمار دچار تنگی نفس شدید، افت فشار خون و نارسایی تنفسی میشود. در نوع کلیوی بیماری نیز خونریزی و اختلال عملکرد کلیه دیده میشود.
آیا هانتاویروس مرگبار است؟
هانتاویروس از بیماریهای نادر اما بسیار خطرناک بهشمار میرود. طبق دادههای مراکز کنترل بیماری آمریکا نرخ مرگ در نوع ریوی بیماری حدود ۳۸تا۴۰درصد است یعنی تقریبا از هر سه بیمار شدید یکنفر ممکن است جان خود را از دست بدهد. بههمین دلیل اینبیماری در دسته عفونتهای بسیار جدی قرار میگیرد. با اینحال خوشبختانه انتقال آن دشوارتر از ویروسهای تنفسی رایج است و معمولا بهتماس مستقیم با جوندگان آلوده نیاز دارد.
در حال حاضر درمان اختصاصی یا واکسن عمومی موثری برای هانتاویروس وجود ندارد. درمان بیشتر حمایتی است یعنی بیمار باید سریع بستری شود، اکسیژن دریافت کند و در موارد شدید تحت مراقبت ویژه قرار گیرد. پزشکان میگویند تشخیص زودهنگام میتواند شانس زندهماندن را افزایش دهد.
پیشگیری مهمترین سلاح دربرابر هانتاویروس است. کارشناسان توصیه میکنند هنگام تمیزکردن فضاهای آلوده بهموش هرگز گردوخاک ایجاد نشود. باید ابتدا محیط با مواد ضدعفونیکننده مرطوب شود و سپس با دستکش و ماسک تمیزکاری انجام گیرد.
بستن راه ورود جوندگان بهخانه، نگهداری صحیح مواد غذایی و کنترل جمعیت موشها از مهمترین راهکارهای پیشگیری هستند.
چه کسانی بیشتر در معرض خطرند؟
افرادی که در محیطهای روستایی، جنگلی یا آلوده بهجوندگان کار یا زندگی میکنند بیشتر درمعرض خطر قرار دارند. کشاورزان، طبیعتگردها، کمپینگروها، کارکنان انبارها و کسانی که خانههای متروکه یا بسته را تمیز میکنند ازجمله گروههای پرریسک محسوب میشوند.
چرا اکنون دوباره نام هانتاویروس بر سر زبانها افتاده؟
ماجرا بهکشتی گردشگری «MV Hondius» بازمیگردد؛ یککشتی کروز اکتشافی که از آرژانتین بهسمت جنوبگان و سپس اقیانوس اطلس حرکت کرده بود. طبق اعلام سازمان جهانی بهداشت تا ۷مه۲۰۲۶ دستکم هشتمورد ابتلا یا مورد مشکوک در ارتباط با اینکشتی ثبت شده که پنجمورد آن تایید آزمایشگاهی شده است. سهنفر نیز جان خود را از دست دادند.
چندنفر قربانی؟
اولین قربانی شناختهشده مردی ۷۰ساله از هلند بود که در جریان سفر دچار تب، سردرد و مشکلات گوارشی شد و در ۱۱آوریل جان باخت. همسر او نیز بعدا فوت کرد و یکشهروند آلمانی هم قربانی اینبیماری شد. تحقیقات نشان میدهد احتمالا اینزوج پیش از سوارشدن بهکشتی در منطقه «اوشوآیا» در آرژانتین و در جریان طبیعتگردی یا پرندهنگری بهویروس آلوده شده بودند. کشورهایی مانند هلند، آلمان، بریتانیا، آمریکا، سوئیس، آفریقای جنوبی و سنگاپور درگیر ردیابی و پایش مسافران اینکشتی شدند. در سنگاپور دو مورد مشکوک بررسی شد که نتیجه آزمایش آنها منفی بود.
همزمان برخی کاربران فضای مجازی با اشاره بهتوییتی از سال۲۰۲۲ مدعی شدند وقوع اینشیوع «پیشبینی» شده بود اما تاکنون هیچ مدرک علمی یا امنیتی معتبری مبنی بر طراحی یا برنامهریزی قبلی اینرخداد ارائه نشده و بسیاری از ادعاهای مطرحشده در شبکههای اجتماعی در حد گمانهزنی باقی ماندند. حتی سازمان جهانی بهداشت و CDC نیز تاکید دارند که منشأ اصلی بیماری همچنان تماس با جوندگان آلوده است و شواهد موجود از یکرخداد محدود حکایت دارد و نه یکهمهگیری جهانی.
نگران یکپاندمی جدید باشیم؟
متخصصان میگویند اگرچه هانتاویروس بیماری خطرناک و بالقوه مرگباری بوده اما احتمال تبدیلشدن آن بهپاندمیای شبیه کووید-۱۹ پایینتر است. انتقال دشوار نیاز بهتماس نزدیک با جوندگان آلوده و محدودبودن گونههای قابل انتقال انسانی ازجمله عواملی است که خطر شیوع گسترده را کاهش میدهد.
منبع: خبرآنلاین
