نگاهی به‌چشم‌انداز بازار جهانی غذا

جهان صنعت– چشم‌انداز بازارهای جهانی کالاهای غذایی همچنان نسبتا مطلوب است و پیش‌بینی تولید غلات در سال‌های۲۷-۲۰۲۶ همچنان از نظر تاریخی بالا باقی خواهد ماند هرچند از رکوردهای بالای خود پایین‌تر آمده است. با این حال چشم‌انداز بازار همچنان به‌شدت به‌تحولات آب و هوایی ازجمله «ظهور ال نینو، نوسانات در بازارهای انرژی و کود» که تحت تاثیر درگیری‌ها، تنش‌‌های ژئوپلیتیکی، عدم قطعیت پیرامون سیاست‌های تجاری و موانع کلان اقتصادی گسترده‌تر قرار دارند وابسته است.

طبق گزارش جدید چشم‌انداز غذایی سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد(فائو) برداشت جهانی گندم، غلات دانه‌ درشت و برنج در سال آینده از سطوح بی‌سابقه کاهش خواهد یافت اما همچنان بالا خواهد ماند و عرضه به‌دلیل ذخایر فراوان تقویت خواهد شد.

خطرات درحال افزایش

به‌گزارش بازار درحالی فائو در گزارش خود به‌ارزیابی‌‌ها و پیش‌بینی‌های به‌‌روزشده‌‌ای از بازار برای تولید، استفاده، تجارت و ذخایر کالاهای اصلی غذایی ازجمله غلات، محصولات روغنی، شکر، گوشت، لبنیات و شیلات نیز پرداخته که ماکسیمو توررو، اقتصاددان ارشد فائو می‌گوید: سیستم‌‌های کشاورزی-غذایی در سطح تولید قوی به‌نظر می‌رسند اما خطرات درحال افزایش هستند و بسیاری از آنها پتانسیل ایجاد اثرات سریع و نامطلوب بر عرضه و دسترسی جهانی را دارند. ما باید با بازنگه‌داشتن جریان‌‌های تجاری و عملکرد زنجیره تامین ضمن آماده‌شدن برای شوک‌های آب و هوایی محلی تاب‌‌آوری خود را دوچندان کنیم.

این درشرایطی است که طبق گزارش اخیر سازمان فائو پیش‌بینی می‌‌شود که مجموع تولید جهانی غلات در سال۲۰۲۶ نسبت‌به ‌سال قبل ۰/‏۲‌درصد کاهش یابد و به‌۲۹۸۲‌میلیون‌تن برسد درحالی‌که انتظار می‌رود مصرف همچنان افزایش یابد و ۰/‏۱‌درصد افزایش در تولید مورد استفاده برای مصرف انسان مشاهده شود. انتظار می‌رود مصرف سرانه غلات در کشورهای کم‌‌درآمد و دارای کمبود مواد غذایی به‌میزان ناچیزی یعنی ۴/‏۰درصد کاهش یابد.

تولید جهانی گندم و غلات دانه درشت

پیش‌بینی می‌شود تولید جهانی گندم در سال‌های۲۷-۲۰۲۶ به‌دلیل برداشت کمتر در بین کشورها و مناطق صادر‌کننده اصلی به‌ویژه استرالیا، اتحادیه اروپا و ایالات‌متحده‌آمریکا که درحال‌حاضر کاهش ۳/‏۲۱‌درصدی پیش‌بینی می‌شود ۸/‏۳‌درصد کاهش یابد و به‌۹/‏۸۱۰‌میلیون‌تن برسد. همچنین پیش‌بینی می‌شود تولید جهانی غلات دانه درشت در سال آینده به‌دلیل کاهش کاشت و عملکرد در آمریکای شمالی ۲/‏۱‌درصد کاهش یابد و به‌۱۶۱۹‌میلیون‌تن برسد حتی با اینکه چشم‌اندازها در آمریکای جنوبی به‌ویژه برای ذرت در آرژانتین، قوی به‌نظر می‌‌رسد.

سویا، گوشت و روغن نباتی

گفته می‌شود تولید جهانی سویا در سال‌‌های۲۶-۲۰۲۵ به‌رکورد جدید ۳/‏۴۳۲‌میلیون‌تن برسد زیرا رشد مداوم در برزیل و فدراسیون روسیه احتمالا بیش از کاهش پیش‌بینی ‌شده در آرژانتین، هند و آمریکای شمالی را جبران خواهد کرد.

پیش‌بینی می‌شود تولید جهانی گوشت با ۰/‏۱‌درصد افزایش به‌۳/‏۳۹۱‌میلیون‌تن برسد درحالی‌که تولید مرغ ۵/‏۲‌درصد افزایش می‌یابد درحالی‌که تولید گاو کاهش می‌‌یابد.

گفته می‌شود مصرف جهانی روغن نباتی در سال‌های۲۶-۲۰۲۵ از تولید پیشی بگیرد که منجربه شرایط سخت‌تر بازار و کاهش ذخایر برای سومین‌فصل متوالی می‌شود.

تولید جهانی شیلات و آبزی پروری

پیش‌بینی می‌شود تولید جهانی شیلات و آبزی‌ پروری در سال۲۰۲۶ با ۰/‏۱‌درصد افزایش به‌۵/‏۲۰۰‌میلیون‌تن برسد که در این میان تولید آبزی ‌پروری با افزایش ۹/‏۲‌درصدی به‌رهبری میگو، ماهی سالمون و کپور همراه خواهد بود حتی با اینکه صید ۱/‏۱‌درصد کاهش می‌‌یابد که عمدتا به‌دلیل کاهش سهمیه ذخایر مهم اقیانوس اطلس شمالی ازجمله ماهی خال مخالی، شاه‌ ماهی و احتمالا ماهی کاد و همچنین ماهی کولی پرو است.

ازسوی‌دیگر طبق یک‌فصل ویژه در این‌نسخه از چشم‌انداز غذایی فائو گذار سازمان بین‌المللی دریانوردی به‌سمت استفاده از سوخت‌‌ها و منابع انرژی جایگزین می‌‌تواند برای دستیابی به‌اهداف انتشار گازهای گلخانه‌‌ای صفر خالص محوری باشد اما ممکن است پیامدهای مهمی برای بازارهای کشاورزی و موادغذایی به‌ویژه در کشورهای درحال‌توسعه جزیره‌ای کوچک (SIDS) نیز داشته باشد.

حجم تجارت جهانی کود

در بخش دیگری روند بازار کود را بررسی می‌کند و کاهش ۲۰تا۲۵‌درصدی حجم تجارت جهانی کود بین ژانویه و آوریل۲۰۲۶ را درمقایسه با مدت مشابه سال‌قبل مستند می‌کند. درحالی‌که اخیرا کاهش‌هایی در افزایش قیمت‌ها مشاهده شده نگرانی‌‌ها برای فصل کشاورزی آینده۲۷-۲۰۲۶ به‌دلیل توقف خرید در بازارهای کلیدی مانند اروپا و آمریکای شمالی به‌ویژه برای نیتروژن و فسفات همچنان پابرجاست. شرایط بازار همچنان به‌تحولاتی که بر ترانزیت از طریق تنگه‌هرمز تاثیر می‌گذارند بسیار حساس است.

این‌گزارش نگاهی به‌چگونگی تکامل رابطه بین قیمت اتانول و شکر از سال۲۰۱۲ ارائه می‌‌دهد و نشان می‌دهد که درحالی‌که تنظیمات کوتاه‌مدت توسط چرخه‌‌های برداشت، ظرفیت فرآوری و قراردادها محدود می‌شوند تولید و موجودی‌‌ها به‌تدریج به‌سودآوری مورد انتظار واکنش نشان می‌دهند.

هزینه واردات جهانی مواد غذایی

چشم‌انداز غذا برآورد به‌‌روزشده فائو را برای هزینه واردات جهانی مواد غذایی (FIB) در سال۲۰۲۵ ارائه می‌دهد که اکنون تخمین زده می‌شود ۹/‏۷‌درصد نسبت‌به ‌سال قبل افزایش یافته و به‌رکورد جدید ۲۲/‏۲تریلیون‌دلار رسیده است.

طبق این گزارش افزایش هزینه واردات جهانی مواد غذایی باوجود کاهش هزینه‌‌های واردات غلات، شکر و دانه‌های روغنی رخ داده و ناشی از افزایش زیاد قیمت محصولات با ارزش بالاتر به‌ویژه قهوه، کاکائو و ادویه‌‌جات، محصولات حیوانی، ماهی و میوه و سبزیجات است که عمدتا توسط کشورهای با درآمد بالا (HIC) وارد می‌شوند.

واکنش‌ها به‌شوک قیمت نفت

هزینه‌‌های واردات مواد غذایی توسط کشورهای با درآمد بالا (HICs) که بیش از دوسوم کل هزینه‌‌ها را تشکیل می‌دهند ۳/‏۹‌درصد افزایش یافت درحالی‌که این‌رقم برای کشورهای با درآمد متوسط ‌روبه‌بالا ۰/‏۴درصد برای کشورهای با درآمد متوسط ‌روبه‌پایین ۹/‏۷‌درصد و در کشورهای کم‌‌درآمد ۷/‏۶‌درصد بود.

تجزیه و تحلیل قبلی فائو نشان داد که در شرایط ریسک ژئوپلیتیکی بالا واکنش هزینه واردات مواد غذایی به‌یک شوک قیمت نفت می‌‌تواند تقریبا دوبرابر شرایط عادی باشد. عدم قطعیت، صرف ریسک، هزینه‌‌های بیمه و اصطکاک‌های لجستیکی انتقال شوک‌های انرژی به‌هزینه‌‌های واردات مواد غذایی را تقویت می‌کنند.