قالیباف چه پیامی به بازار نفت داد؟
خاطره وطن خواه– یک کد دیجیتالی و چند عبارت مرسوم میان معاملهگران بازارهای جهانی، بار دیگر نگاهها را به سمت مذاکرهکننده ارشد جمهوری اسلامی متمرکز کرد. محمدباقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی که حالا جهان او را بهعنوان مذاکره ارشد ایران میشناسد، نبض معاملات بازار نفت را در دست گرفته است. پیامهای او در شبکه اجتماعی ایکس، روند معاملات بازارهای جهانی نفت را تغییر و یا متوقف کرده است. پیامهایی که حالا خیلیها میگویند او را به یک مبارزهگر در بازارهای مالی تبدیل کرده است.
اولین پیامی که قیمت نفت را کاهش داد، درست در میانه جنگ چهلروزه ایران و آمریکا-اسرائیل بود. قیمت نفت تا آستانه ۱۲۰ دلار در هر بشکه بالا آمده بود. همه پیشبینیها از تداوم روند صعودی قیمتها حکایت داشت و موسسات مالی بینالمللی یکی پس از دیگری عددهای ۱۵۰ تا ۲۰۰ دلاری را پیشبینی میکردند. درست زمانی که دونالد ترامپ رییسجمهور آمریکا تهدید به حمله به زیرساختهای برق ایران میکرد، ناگهان یک روز صبح به وقت نیویورک و درست یکساعت قبل از بازشدن بازار معاملاتی نیویورک او طی پیامی در شبکه اجتماعی ثروثسوشیال نوشت که گفتوگوهای سازندهای با ایران در جریان است.
پیام او تلویحا از آتشبس خبر میداد. توئیت رییسجمهور آمریکا که بعدها رمزگشایی شد، به ادعای برخی رسانههای بینالمللی از نوسانگیری پسر کوچک ترامپ، بارون ترامپ و پوزیشنی که به ارزش اسمی ۵/۱میلیارد دلار باز کرده بود، خبر میداد. این معامله آنقدر بزرگ بود که در همان لحظه کل شاخص را ۳/۰درصد افزایش داد. همزمان با توئیت ترامپ ارزش بازار شاخص S&P 500 به میزان ۲ تریلیون دلار افزایش یافت. آن موقعیت ۵/۱میلیارد دلاری در عرض چند دقیقه ۶۰میلیون دلار سود کرد.
ساعاتی بعد از این ریزش سنگین، محمدباقر قالیباف در شبکه اجتماعی ایکس جهتدهی ترامپ با بازارهای جهانی را تغییر داد. او در توئیتی نوشت «خبرها یا چیزهایی که قبل از باز شدن بازار منتشر میشوند، اغلب فقط بهانهای هستند برای اینکه بعضیها سودشان را نقد کنند. در واقع بیشتر شبیه یک نشانه برعکس عمل میکنند. پس برعکسش عمل کن: اگر شروع کردند به بالا بردن و تبلیغ کردن قیمت، روی پایین آمدن قیمت معامله کن. اگر هم شروع کردند به پایین آوردن و بد گفتن از بازار، روی بالا رفتن قیمت معامله کن.»
پیام قالیباف به سرعت در بازار نشست و باعث کاهش قیمت نفت شد.
پیام دوم؛ جنگ قیمتها ادامه دارد
«اگر بالا بردند، پایین بگیر، اگر پایین آوردند، بالا بگیر» تنها پیام منتشرشده از سوی قالیباف در فضای مذاکرات ایران و آمریکا نبود. مجموعه پیامهای او در شبکه اجتماعی ایکس از سوی برخی فعالان بازار بهعنوان پیامهایی کدگذاریشده و متناسب با ادبیات حرفهای معاملهگران ارزیابی شد؛ موضوعی که نگاه بخشی از معاملهگران را به این پیامها جلب کرد.
ریزش ۹ دلاری قیمت نفت در عصر جمعه به دنبال دو توئیت عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران و پیامهای مکرر دونالد ترامپ درباره رسیدن به یک تفاهم در مذاکرات ایران و آمریکا هیجان در بازار را چندبرابر کرد. ریزش ۹درصدی بازار نفت بزرگترین کاهش روزانه آنها از ۱۸ آوریل به شمار میرود. با این حال این خوشبینی دوام چندانی نداشت. در حالی که معاملهگران در انتظار بازگشت بازار به شرایط پیش از جنگ بودند، قالیباف در واکنش به اظهارات رییسجمهور آمریکا، مجموعهای از ادعاهای مطرحشده درباره روند مذاکرات را رد کرد و هشدار داد که در صورت ادامه محاصره، وضعیت عبور و مرور در تنگه هرمز میتواند تغییر کند.
او نوشت: «رییسجمهور آمریکا در یک ساعت هفتادعا مطرح کرد که همه آنها کذب است. با این دروغگوییها در جنگ پیروز نشدند و حتما در مذاکره هم راه به جایی نخواهند برد. با ادامه محاصره، تنگه هرمز باز نخواهد ماند. عبور و مرور در تنگه هرمز براساس «مسیر تعیینشده» و با «مجوز ایران» انجام خواهد شد. باز یا بسته بودن تنگه و مقررات حاکم بر آن را میدان مشخص میکند نه شبکههای اجتماعی. جنگ رسانهای و مهندسی افکار عمومی بخش مهمی از جنگ است و ملت ایران تحتتاثیر این تردستیها قرار نمیگیرد. اخبار واقعی و دقیق مذاکرات را در مصاحبه اخیر سخنگوی وزارت خارجه بخوانید.»
تاثیر پیام قالیباف اگرچه در معاملات جمعه اثر نداشت اما در معاملات روز دوشنبه ۳۱ فروردین-۲۰ آوریل، نفت با ۶ دلار افزایش در نخستین ساعات معاملات بازارهای آسیایی کار خود را آغاز کرد؛ معاملاتی که البته با یک پیام کدگذاریشده دیگر از سوی محمدباقر قالیباف همراه شد.
او در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «قیمتهای دیجیتال نفت یا اوراق قرضه خانههای پوشالی هستند، قیمت نفت فیزیکی شاخصی است که نشاندهنده واقعیت است. هم قیمت نفت دیجیتا ل(کاغذی) براساس جو بازار تعیین میشود و هم اوراق قرضه و هر دوی آنها خانههای پوشالی هستند که نمیتوان به آنها اعتماد کرد. معیار اصلی، قیمت نفت فیزیکی یعنی همان قیمتی است که نفت واقعا خرید و فروش و براساس معاملات واقعی بازار تعیین میشود. با این تفاوت که در مورد نفت حداقل شاخصی با عنوان قیمت نفت فیزیکی وجود دارد که میزان دستکاریشدن قیمت نفت دیجیتال را مشخص کند اما در مورد اوراق قرضه چنین نیست و همه چیز فقط بر خانهای پوشالی بنا شده است.»
بخشی از این پیام که توجه تحلیلگران بازار را جلب کرد، اشاره به کد «EUCRBRDT Index GP <GO>» بود؛ عبارتی که در ترمینال بلومبرگ برای فراخوانی نمودار قیمت نفت استفاده میشود و بهکارگیری آن از سوی یک مقام سیاسی، از سوی برخی ناظران بهعنوان تلاشی برای ارسال پیام مستقیم به مخاطبان حرفهای بازار تعبیر شد.
کاربران شبکههای اجتماعی از ثروث سوشیال تا ایکس نوشتند که این پیام را نمیتوان صرفا یک موضعگیری سیاسی معمول دانست بلکه باید آن را بخشی از یک تلاش هدفمند برای ورود به عرصه روایتسازی مالی در سطح بینالمللی تلقی کرد؛ عرصهای که در آن زبان تحلیل بازار، به ابزار دیپلماسی اقتصادی تبدیل شده است.
ریسک آن ادامه دارد؟
پس از آنکه آمریکا یک کشتی تجاری ایران را مورد حمله قرارداد، سخنگوی وزارت امور خارجه اعلام کرد که ایران برنامهای برای شرکت در مذاکراتی که اسلام آباد برای دور دوم آن آماده شده است، ندارد. این موضعگیری وزارت خارجه، بازار نفت را در حالت انتظار و ریسک آن Risk-on نگه داشته است.
این شرایط توئیت دوم محمدباقر قالیباف را رمزگشایی کرد زیرا افزایش احتمال تشدید تنش در تنگه هرمز، فضای معاملات را به سمت Risk-off سوق داد. شرایطی که در آن سرمایهگذاران معمولا داراییهای پرریسک را کاهش داده و به سمت داراییهای امنتر حرکت میکنند. در چنین فضایی اشاره قالیباف به تفاوت میان «نفت فیزیکی» و «داراییهای کاغذی» را میتوان تلاشی برای برجستهسازی نقش متغیرهای ژئوپلیتیک در قیمتگذاری انرژی دانست. به بیان دیگر این پیام بر این نکته تاکید داشت که برخلاف بسیاری از داراییهای مالی، بازار نفت همچنان بهشدت تحتتاثیر متغیرهای فیزیکی و ژئوپلیتیک قرار دارد و تنگه هرمز بهعنوان یک اهرم راهبردی میتواند نقش تعیینکنندهای در شکلگیری قیمتها داشته باشد.
در ادبیات مالی نیز معمولا با افزایش ریسکهای ژئوپلیتیک، سرمایهها از داراییهای پرریسک به سمت داراییهای امن مانند اوراق خزانه آمریکا، طلا و ارزهای امن حرکت میکنند. با این حال افزایش بازدهی اوراق خزانه آمریکا در ماههای اخیر نشان داده که حتی این بازار نیز از فضای بیثباتی ژئوپلیتیک جهانی مصون نمانده و اعتماد سنتی به آن با چالشهایی مواجه شده است.
در همین چارچوب اشاره قالیباف به عبارت «Treasuries? Vibes all the way down» را میتوان نقدی به اتکای بیشازحد بازار جهانی به اعتبار اوراق خزانه آمریکا دانست؛ اعتباری که در شرایط افزایش تنشهای ژئوپلیتیک ممکن است بیش از گذشته تحتتاثیر فضای روانی بازار قرار گیرد.
مجموعه پیامهای منتشرشده از سوی محمدباقر قالیباف نشان میدهد که رقابت ایران و آمریکا در دوره اخیر تنها به میدان نظامی محدود نمانده و به عرصه روایتسازی مالی نیز کشیده شده است؛ عرصهای که در آن سیگنالهای خبری، کدهای معاملاتی و حتی واژگان تخصصی بازار سرمایه به ابزارهای جدید قدرت تبدیل شدهاند. در چنین شرایطی بازار نفت بیش از هر زمان دیگری نه فقط تابع عرضه و تقاضای فیزیکی بلکه تابع انتظارات ژئوپلیتیک و جنگ روایتهاست؛ جنگی که به نظر میرسد تا تعیین تکلیف وضعیت تنگه هرمز و مسیر مذاکرات، همچنان ادامه خواهد داشت.
