شب عیدی که از دست رفت
سارا اصغری– سال ۱۴۰۴ برای صنعت نساجی ایران سال وعدههای نافرجام و تشدید بحرانهای مزمن بود. آغاز سال با رکودی همراه شد که با جنگ ۱۲روزه عمق یافت؛ نیمه نخست سال با رکود به پایان رسید و امید به جبران در نیمهدوم سال و رسیدن به بازار شب عید را نیز تنشهای ادامهدار بینالمللی، اتفاقات دیماه و در ادامه سایه جنگ به ناامیدی بدل کرد. در چنین فضایی سیاست تکنرخی کردن ارز، هرچند گامی مثبت ارزیابی شد اما در بستر جهشهای ارزی و عدم تعادل عرضه و تقاضا نتوانست به ثبات برسد و شکاف میان نرخها همچنان چشمانداز تولید را مبهم نگه داشته است. در پشت صحنه این رکود زخمهای ساختاری عمیقتری صنعت را نشانه رفته است.
تخصیص سختگیرانه و با تاخیر ارز برای مواد اولیه همراه با بیتوجهی به نوسازی ماشینآلات مستهلک، زنجیره تامین را با خطر مواجه کرده است. کاهش ارزش پول ملی و سیاستهای انقباضی بانک مرکزی نیز نفس واحدها را برای تامین سرمایه در گردش به شماره انداخته است. مهمتر آنکه قیمتگذاری مواد اولیه پتروشیمی در بورس کالا بالاتر از نرخ جهانی محاسبه میشود که با اثری تصاعدی، حاشیه سود تولید را از بین برده و میدان را برای کالای قاچاق و واردات بیرویه پوشاک تهلنجی باز کرده است.
سال سخت تولید
سیدشجاعالدین امامیرئوف، دبیر انجمن صنایع نساجی ایران در گفتوگو با «جهانصنعت» به تشریح وضعیت صنعت در سال جاری پرداخت و عنوان کرد: امسال هم بخش تولید و هم بخش اقتصاد سال سختی را پشتسر گذاشت. در همان ابتدای سال که بازار با رکود مواجه شد و با جنگ ۱۲روزه این موضوع عمق بیشتری پیدا و رکود بازار با مناسبتهای مذهبی ماههای محرم و صفر ادامه پیدا کرد. در کل نیمه نخست سال ۱۴۰۴ نیمه پررونقی برای تولید در کشور نبود.
امامیرئوف در ادامه خاطرنشان کرد: بسیاری از صنایع امیدوار بودند که در نیمهدوم سال جبران نیمه اول صورت بگیرد و تغییری در روند اقتصاد کشور رخ بدهد که شاهد بودیم در نیمه دوم نیز این اتفاق روی نداد و با تشدید فشارهای آمریکا و مسائل بینالمللی پیش آمده و اتفاقات که در دیماه روی داد ما بازار شب عید خود را که بسیار به آن امیدوار بودیم به واقع از دست دادیم.
یکسانسازی نرخ ارز و در انتظار نتایج آن
امامیرئوف در ادامه با اشاره به مسائلی که صنعت نساجی با آن در سال جاری درگیر بود، بیان کرد: یکی از اتفاقات مهمی در که در سال ۱۴۰۴ رخ داد تکنرخی شدن ارز بود که هرچند دولت با این تصمیم، اتفاق بزرگی را در اقتصاد رقم زد اما باید یادآور شد که این تصمیم در بدترین زمان ممکن که با جهشهای ارزی روبهرو بودیم، اجرایی شد اما به هر صورت باید این اقدام دولت را یک گامی مثبت در جهت سیاستهای اقتصادی دولت در نظر گرفت و آن را به فال نیک گرفت. هرچند امیدوار هستیم که این موضوع با تعاملات بینالمللی و اصلاح مسائل ارزی کشور و تعادل بین عرضه و تقاضای ارز در کشور به سرانجام خوبی برسد.امامیرئوف ادامه داد: البته در زمینه یکسانسازی نرخ ارز هماکنون که نگاه میکنیم، درمییابیم که هرچند نرخ ارزهای ترجیحی با نرخ آزاد نزدیک شدهاند اما کماکان به ارز تکنرخی نرسیدهایم چراکه همچنان بازار حواله و بازار آزاد را داریم که اختلاف قابلتوجهی با هم دارند. امیدواریم که از این موضوع غفلت نشود و همچون گذشته به تله سامانههای نیما و بازار مبادله دچار نشویم.
تخصیص سختگیرانه ارز مواد اولیه
دبیر انجمن صنایع نساجی ایران در ادامه با اشاره به این موضوع که در شرایط کنونی یکی از مسائل حائز اهمیت در صنعت نساجی، تامین مواد اولیه است، ادامه داد: در شرایط کنونی موضوع تخصیص ارز بسیار سختگیرانه شده است؛ در وزارت صنعت، معدن و تجارت سامانههای مختلفی برای بهینهسازی مصارف ارزی از ثبت سفارشها ممانعت به عمل میآورند. از سوی دیگر به لحاظ کسری ارز در بانکمرکزی، تخصیصهای ارزی عموما با تاخیرهای بسیاری صورت میگیرد. در حقیقت این عدم تعادل بین عرضه و تقاضای ارز سبب شده که دولت سامانههای مختلفی را برای تخصیص ارزها در نظر بگیرد و این موضوع نگرانیهای جدی برای فعالان بخش خصوصی بهویژه در تامین مواد اولیه ایجاد کرده است که شاید بزرگترین دغدغه صنعت و تولید کشور باشد.
ماشینآلات در اولویت تخصیص ارز نیستند
امامیرئوف ادامه داد: هرچند ایراداتی به این سیستم هنوز وارد است و همچنان کالاهایی که در انتهای زنجیره قرار دارند، تخصیص ارز دریافت میکنند و تقاضای بخش خصوصی این است که این اولویت به تامین
مواد اولیه و ماشینآلات داده شود. متاسفانه ماشینآلات در اولویت تخصیص ارز قرار ندارد و اگر این روند ادامه پیدا کند حتما صنایع مستهلک میشوند و موضوع بازسازی و نوسازی از دستور کار آنها خارج خواهد شد.
واحدهای تولیدی، تشنه نقدینگی
امامیرئوف در ادامه به کاهش ارزش پول ملی در کشور پرداخت و عنوان کرد: پس از جهشهای ارزی، شاهد کاهش ارزش پولی ملی در کشور بودهایم، این در حالی است که واحدهای تولیدی به شدت به تامین نقدینگی و سرمایه در گردش نیاز دارند که متاسفانه با سیاستهای انقباضی بانک مرکزی و افزایش بهرههای بانکی سود تسهیلات، شرایط بسیاری سختی برای آنها ایجاد شده است که امیدواریم برای این موضوع نیز چارهاندیشی شود تا واحدها بتوانند در شرایطی که ناخواسته در آن قرار گرفتهاند که متاثر از سیاستهای کلان کشور است، با حمایت جدیتر برخوردار شوند.
مواد اولیه نساجی در بورس کالا، گرانتر از قیمت جهانی
امامیرئوف همچنین به تامین مواد اولیه صنعت نساجی در بورس کالا اشاره کرد و افزود: قیمتگذاری پایهای که در بورس کالا روی محصولات پتروشیمی و پلیمری هم در حوزه گرانول و هم در حوزه پروپیلن و چیپس پلیاستر انجام میشود نیاز به اصلاح جدی دارد چراکه این قیمتگذاری بالاتر از نرخ جهانی است و باتوجه به این موضوع که این مواد، مواد خام صنعت نساجی محسوب میشود، هرگونه افزایشی در قیمت این مواد منجر به افزایش تصاعدی در طول زنجیره ارزش میشود. این مواد به نخ و در نهایت به پارچه و منسوج تبدیل میشوند که پس از آن رنگرزی و چاپ روی آنها انجام میگیرد و در نهایت تحتعنوان کالای نهایی پوشاک یا کالای خواب یا منسوجات خانگی به دست مصرفکننده خواهد رسید. این افزایش قیمت در ابتدای زنجیره منجر به افزایش تصاعدی قیمت در طول زنجیره خواهد شد. با بررسیهایی که روی تنها تولیدکننده چیپس پلیاستر در ایران انجام دادهایم، به این نتیجه رسیدهایم که قیمت جهان چیپس پلیاستر ۸۰ سنت است و قیمت این محصول در بورس کالا بالاتر از قیمت جهانی آن است، در حالی که براساس قانون قیمتگذاری در بورس کالا باید براساس ۹۵درصد فوب خلیجفارس صورت بگیرد. بنابراین با بررسیهای انجامشده و کشف قیمت، توقع داریم که قیمتگذاری پایه در بورس کالا مورد تجدیدنظر قرار گرفته و اصلاح شوند. به دلیل بالا بودن چیپس پلیاستر در بورس کالا، واحدهای تولید ما حاشیه سود خود را از دست دادهاند و توان رقابت با کالای مشابه خارجی را ندارند. همین موضوع سبب افزایش قاچاق و واردات تهلنجی به کشور شده است.
