سقوط بورس از قله ۵میلیون واحدی
احسان کاظمی- بورس تهران در پایان معاملات روز گذشته با غلبه فشار فروش و ادامه خروج نقدینگی حقیقی مواجه شد؛ روندی که موجب از دست رفتن مجدد کانال ۵میلیونواحدی شاخص کل شد. با این حال بررسی جریان معاملات نشان میدهد که بازار در مقایسه با روزهای گذشته از وضعیت هیجانی فاصله گرفته و برخی نشانههای تعادل بهتدریج در حال ظهور است.
کاهش فشار فروش در برخی گروهها
معاملات روز دوشنبه بازارسهام در شرایطی خاتمه یافت که ۶۲درصد از نمادهای بازار در محدوده منفی قرار گرفتند. اگرچه فضای کلی بازار همچنان از برتری فروشندگان حکایت داشت اما باید توجه داشت که نسبتبه روزهای اخیر از شدت فشار عرضه کاسته شده بود. در بسیاری از نمادها که عموما ریالی بودند، صفهای فروش سبکتر شد و بخشی از عرضههای سنگین ابتدای بازار در ادامه معاملات جذب شد؛ موضوعی که میتواند نشانهای از فروکش کردن رفتارهای هیجانی باشد.
ریزش ۸۸هزارواحدی شاخص کل بورس
با این حال شاخص کل بورس در پایان دادوستدهای روز گذشته با کاهش ۸۸هزارو۹۵۹واحدی معادل ۷۶/۱درصد، بهسطح ۴میلیونو۹۶۶هزارو۶۸۸واحد رسید. بازگشت شاخص کل بهکانال ۴میلیونواحدیف بیانگر تداوم فشار فروش در نمادهای بزرگ و شاخصساز بازار است؛ نمادهایی که بیشترین تاثیر را بر روند نزولی معاملات روزهای گذشته داشتهاند.
عقبنشینی ۱۱هزارواحدی شاخص هموزن
شاخص هموزن نیز همراستا با شاخص کل بورس، ریزشی بود و با افت ۱۱هزارو۶۵۲واحدی معادل ۸۷/۰درصد در سطح یکمیلیونو۳۲۶هزارو۶۷۸واحد قرار گرفت. افت کمتر این شاخص نسبتبه شاخص کل نشان میدهد که فشار فروش در شرکتهای کوچکتر و متوسط بازار بهاندازه نمادهای بزرگ نبوده و بخشی از سهام این گروهها مقاومت بیشتری در برابر موج اصلاحی اخیر از خود نشان دادهاند.
افزایش ارزش معاملات
در بخش معاملات حجم دادوستدها به۵/۵۴میلیارد برگه سهم رسید که از تداوم تحرک معاملهگران در بازار حکایت دارد. همچنین ارزش معاملات با رشد نسبتبه روز یکشنبه به۲۳هزارو۸۵۳میلیاردتومان رسید؛ موضوعی که نشان میدهد باوجود فضای منفی حاکم بر بازار در روز گذشته، سطح فعالیت سرمایهگذاران همچنان قابل توجه بود و بازارسهام پویایی خود را حفظ کرد.
تداوم خروج سرمایه حقیقی
یکی از مهمترین متغیرهای بازارسهام طی روزهای اخیر، روند خروج پول حقیقی بود که روز گذشته نیز تکرار شد. در جریان معاملات روز دوشنبه، ۳هزارو۸۸۲میلیاردتومان پول حقیقی از سهام، حق تقدم و صندوقهای سهامی خارج شد؛ رقمی که بیانگر تداوم احتیاط سرمایهگذاران خرد و کاهش تمایل آنان بهپذیرش ریسک در شرایط فعلی است.
بروز نشانههای تعادل در برخی گروهها
با وجود فضای منفی کلی در بازارسهام، برخی صنایع در معاملات روز دوشنبه عملکرد متفاوتی از خود نشان دادند. گروههای دارویی، استخراج کانههای فلزی، استخراج نفت و گاز، قند وشکر، خردهفروشی و گروههایی از ایندست، از جمله صنایعی بودند که بخشی از نمادهای آنها از محدودههای منفی فاصله گرفتند و حتی وارد مدار مثبت شده و ورود پول حقیقی ثبت کردند.
همچنین در تعدادی از نمادها، صفهای فروش در جریان معاملات جمعآوری شد و تقاضا در قیمتهای پایینتر افزایش یافت. این تحولات نشان میدهد بخشی از فعالان بازار در حال ارزیابی فرصتهای خرید هستند و احتمال دارد در صورت کاهش ریسکهای بیرونی، روند متعادلتری بر معاملات حاکم شود.
اصلاح بازارسهام، ناشی از ریسک یا آغاز یک روند نزولی؟
افت روز گذشته بورس را نمیتوان صرفا نتیجه عملکرد ضعیف شرکتها یا تغییر در متغیرهای بنیادی دانست. بخش مهمی از فشار فروش اخیر از افزایش نااطمینانی سیاسی و رشد ریسک سیستماتیک ناشی شده است؛ موضوعی که معمولا بیش از هر عامل دیگری بر رفتار کوتاهمدت سرمایهگذاران اثر میگذارد. تجربه بازارسرمایه ایران نیز نشان داده است که در دورههای افزایش تنشهای سیاسی، معاملهگران ابتدا بهسمت کاهش ریسک و نقد کردن داراییها حرکت میکنند و سپس با مشخص شدن ابعاد رویدادها، بازار بهتدریج بهتعادل بازمیگردد. نکته مهم در معاملات روز دوشنبه، اختلاف محسوس عملکرد شاخص کل و شاخص هموزن بود. افت ۷۶/۱درصدی شاخص کل در مقابل کاهش ۸۷/۰درصدی شاخص هموزن نشان میدهد فشار فروش بیشتر متوجه شرکتهای بزرگ و شاخصساز بوده است. این موضوع معمولا زمانی رخ میدهد که سرمایهگذاران نهادی یا معاملهگران بزرگ برای کاهش ریسک اقدام بهعرضه سهام میکنند و اثر آن مستقیما در شاخص کل منعکس میشود.
در مقابل برخی صنایع کوچکتر و حتی بخشی از گروههای دفاعی بازار نشانههای بهتری از خود بروز دادهاند. مشاهده بازگشت تقاضا در گروههای عموما ریالی و همچنین جمع شدن صفهای فروش در برخی نمادها حاکی از آن است که بخشی از سرمایههای هوشمند در حال رصد فرصتهای خرید هستند. این رفتار معمولا در مراحل پایانی موجهای هیجانی فروش مشاهده میشود.
با این حال ادامه خروج ۳هزارو۹۵۹میلیاردتومان پول حقیقی هشداری مهم برای بازار محسوب میشود. تا زمانی که روند خروج نقدینگی متوقف نشود، نمیتوان از بازگشت پایدار بازار سخن گفت. سرمایهگذاران خرد همچنان نسبتبه چشمانداز کوتاهمدت بورس تردید دارند و ترجیح میدهند بخشی از منابع خود را در داراییهای کمریسکتر یا نقد نگهداری کنند. از منظر تکنیکال نیز از دست رفتن سطح ۵میلیونواحدی شاخص کل اهمیت روانی بالایی دارد. اگرچه این سطح شکسته شده است اما تثبیت یا بازگشت سریع شاخص بهبالای آن میتواند از تبدیل اصلاح فعلی بهیک روند نزولی عمیقتر جلوگیری کند. در مقابل، تداوم فشار فروش و افزایش خروج پول حقیقی ممکن است دوره اصلاح را طولانیتر کند. در مجموع، آنچه روز دوشنبه در بورس مشاهده شد بیشتر بهیک اصلاح ناشی از افزایش ریسکهای سیاسی شباهت دارد تا تغییر بنیادین در وضعیت سودآوری شرکتها. رشد ارزش معاملات، کاهش تدریجی شدت صفهای فروش، عملکرد بهتر برخی صنایع و فاصله گرفتن بازار از رفتار کاملا هیجانی، همگی نشانههایی هستند که احتمال شکلگیری یک کف کوتاهمدت را تقویت میکنند. با این حال جهتگیری بازار در روزهای آینده بیش از هر چیز بهتحولات سیاسی منطقه، بازگشت اعتماد سرمایهگذاران و توقف روند خروج نقدینگی حقیقی وابسته خواهد بود.
