سال سخت تنفسی در کشور
جهان صنعت- سال۱۴۰۴ برای نظام سلامت ایران با یک واقعیت آشنا اما پرقدرت همراه بود: بازگشت جدی آنفلوآنزا بهعنوان شایعترین بیماری تنفسی کشور. از نخستین هشدارهای پاییزی تا اوج گرفتن آمار ابتلا در زمستان، موجهای پیدرپی این ویروس باعث شد پزشکان بارها درباره خطرات آن هشدار دهند.
آنفلوآنزا که معمولا در ماههای سرد سال شیوع بیشتری پیدا میکند، سال گذشته با ترکیبی از عوامل مختلف از جمله سرعت بالای انتقال، همزمانی با آلودگی هوا و کاهش رعایت پروتکلهای بهداشتی، به یکی از مهمترین موضوعات سلامت عمومی تبدیل شد.
اولین هشدارها؛ ویروسی که آرامآرام بازگشت
طی واپسین روزهای تابستان و در آستانه شروع سال تحصیلی در پاییز، نخستین نشانههای افزایش موارد آنفلوآنزا در کشور دیده شد. پزشکان درباره بازگشت موج بیماری هشدار میدادند و تاکید داشتند که این ویروس میتواند در مدت کوتاهی تعداد زیادی از افراد را درگیر کند.
معاون بهداشت وزارت بهداشت در روزهای نخست شهریورماه هشدار داد: بیماریهای تنفسی در پاییز شیوع بیشتری پیدا میکنند و آنفلوآنزا یکی از شایعترین آنهاست که هر سال نوع و سویهاش تغییر میکند. بهترین راه پیشگیری همچنان استفاده از ماسک، پرهیز از حضور در تجمعات، نرفتن کودکان بیمار به مدرسه، شستن مرتب دستها و رعایت نکات بهداشتی است.
گروههایی که همواره در اولویت واکسیناسیون قرار دارند
یکی از مهمترین توصیههای رایج پزشکان در طول موج بیماری و حتی پیش از شیوع آن، تزریق واکسن آنفلوآنزا برای گروههای پرخطر، شامل کودکان، سالمندان، بیماران قلبی و ریوی، زنان باردار و کادر درمان است. زمانی که واکسن آنفلوآنزا با ویروس آنفلوآنزا به چرخش در میآید، میتواند شانس ابتلا به این ویروس را تا ۴۰ الی ۶۰درصد کاهش دهد. واکسن آنفلوآنزا شهریور هرسال در داروخانههای کشور توزیع میشود و از مهرماه تا اسفندماه که بیماری آنفلوآنزا شایع است، میتوان واکسن را تزریق کرد.
عبور از مرز هشدار؛ وقتی آمار ابتلا بالا رفت
با گذشت چند هفته از شروع پاییز، آمار ابتلا به آنفلوآنزا در برخی مناطق کشور بهطور قابلتوجهی افزایش یافت. گزارشها نشان میدادند که در بعضی استانها میزان ابتلا به ۲۰درصد از موارد عفونتهای تنفسی رسیده است. بنا به اخبار منتشرشده در اواخر آذرماه۱۴۰۴، سهم آنفلوآنزا از کل عفونتهای تنفسی ثبتشده به ۳۴درصد رسید و میزان ابتلا بیش از سه و نیم برابر آستانه هشدار گزارش شد.
با افزایش موارد ابتلا، توجهها به مدارس و محیطهای آموزشی نیز جلب شد. تماس نزدیک دانشآموزان در کلاسها میتوانست انتقال ویروس را تسریع کند و به همین دلیل در برخی استانها تصمیمهایی برای تعطیلی مدارس گرفته شد.
وضعیت قرمز در ۳ ماه پایانی سال
یافتههای حاصل از نظام مراقبت غیردیدهوری حاکی از آن است که در هفته چهارم دیماه بیشتر استانهای کشور از موج آنفلوآنزا خارج شده بودند اما همچنان درصد آنفلوآنزا در پنج استان، دو برابر آستانه هشدار بالا یا بیشتر بود: استانهای آذربایجان شرقی، گلستان، کهگیلویهوبویراحمد، مازندران و گیلان. همچنین درصد ابتلا به آنفلوآنزا در هفته پایانی بهمنماه، در تهران و آبادان حدود ۵/۱ برابر آستانه هشدار بود. بنابر اعلام وزارت بهداشت، تا هفته دوم اسفندماه، آنفلوآنزا با ۷/۳درصد در راس ویروسهای تنفسی در گردش قرار داشت بهطوریکه ۵/۹درصد از مراجعان سرپایی دارای علائم شبهآنفلوآنزا بودند. این میزان در هفته سوم اسفندماه به ۱۰درصد افزایش یافت.
براساس دادههای نظام مراقبت غیردیدهوری آزمایشگاهی، در هفته سوم اسفندماه، درمجموع ۳۲۴۴نمونه تنفسی در آزمایشگاههای مولکولی دانشگاههای علومپزشکی کشور آزمایش شده که ۱۶۶مورد آنفلوآنزا مثبت بوده که معادل ۱/۵درصد است.
در این بازه بیشترین درصد آنفلوآنزای مثبت در استانهای گلستان و مرکزی(بهترتیب ۲/۱۵ و ۲/۱) و در رتبه بعدی استانهای مازندران و گیلان با ۴/۹ و ۶/۸ با درصد بود که بالاتر از آستانه هشدار قرار داشتند. یکی از نکاتی که پزشکان بر آن تاکید داشتند، سرعت بالای انتقال ویروس بود که بسیاری از بیماران در مدت کوتاهی پس از تماس با فرد مبتلا، علائم بیماری را تجربه میکردند. نکته دوم، ایمنیگریز بودن ویروس بود که واکسنهای موجود مصونیت کاملی در برابر عامل بیماریزا نداشتند اما با این وجود توصیه به دریافت واکسن همواره مطرح بود.
همزمانی آنفلوآنزا و آلودگی هوا
یکی از عوامل تشدیدکننده موج آنفلوآنزا در سال۱۴۰۴، همزمانی شیوع ویروس با آلودگی هوا بود؛ موضوعی که پزشکان بارها درباره آن هشدار دادند.
همزمانی موج آلودگی هوا با گردش گسترده سویه جدید آنفلوآنزای نوع Aبر پیچیدگی وضعیت در فصل پاییز افزود. چرایی امر هم واضح است: آلایندههایی مانند ذرات معلق با تضعیف سیستم تنفسی، التهاب ریه و کاهش عملکرد سیستم ایمنی، بدن را در برابر ویروسهایی مانند H3N2 آسیبپذیرتر میکنند. در عین حال مطالعات متعدد جهانی نشان دادهاند که آلودگی شدید هوا میتواند احتمال بستری و مرگ ناشی از آنفلوآنزا را ۱۵ تا ۳۰درصد افزایش دهد. علت این موضوع کاهش ظرفیت ریه، تشدید التهاب و فراهمشدن شرایط برای پیشرفت سریع عفونت است.
آنفلوآنزای فصلی اگرچه معمولا بهعنوان یک بیماری خفیف تلقی میشود اما همچنان یکی از علل مهم مرگومیر بهشمار میرود و در موارد شدید میتواند به عوارض مرگباری همچون ذاتالریه، سکته مغزی و حمله قلبی منجر شود.
پایگاه اطلاعات پروژه آماری «Our World in Data» مستقر در انگلیس در اینباره میگوید: «براساس تخمین پژوهشگران علوم پزشکی، آنفلوآنزای فصلی هر ساله باعث حدود ۴۰۰هزار مرگ ناشی از بیماری تنفسی و ۳۰۰هزار مرگ مرتبط با بیماری قلبیعروقی در سراسر جهان میشود.»
بهگفته علیرضا رییسی، معاون وزیر بهداشت «از ابتدای موج بیماری تا اواخر پاییز۱۴۰۴، حدود ۱۱۰ تا ۱۱۵مورد فوت منتسب به آنفلوآنزا در کشور گزارش شد که عمده این موارد مربوط به سالمندان و افراد دارای بیماریهای زمینهای از جمله بیماریهای مزمن، نقص ایمنی، سرطان و بیماریهای تنفسی بوده است.»
منبع: خبرآنلاین
