زخم های بی پایان
پویا اصل باغ– چهل روز از آغاز درگیریها در داخل کشور گذشته است؛ چهل روزی که در آن هر ساعت و هر دقیقه صدای جنگندهها از آسمان شهرها شنیده میشود و هر از چند گاهی انفجار بمب و موشک، نقطهای از کشور را به آوار تبدیل میکند. طرفین درگیری هرکدام اهداف خود را دنبال میکنند؛ یکی در پی نفت است، دیگری بهدنبال تغییر سیاسی و سومی درصدد ادب کردن دشمنانش. آنچه اما در این میان نادیده گرفته میشود، صدای خسته مردمی است که دیگر توان تحمل این همه مشکل و سختی را ندارند. زمستان تلخ و دردناک سال۱۴۰۴ با وقایع خونبارش همچنان ادامه دارد و میراث خود را به سال جدید نیز سپرده است. بهار۱۴۰۵ فرصتی بود تا با خرد و بینش، بانگ شوم جنگ در کشور خاموش شود اما نهتنها چنین نشد بلکه تهدیدها و لفاظی طرفین نشان میدهد که درگیریها همچنان در اوج است و حتی امکان تشدید آن نیز وجود دارد.
در ۴۰روز گذشته منازل مسکونی، مدارس، دانشگاهها و بیمارستانها از آسیبها در امان نماندند و یکی پس از دیگری مورد اصابت قرار گرفتند. معیشت مردم هر روز بیشتر از دیروز در شیب تنگنای مالی سقوط میکند، اقتصاد کشور پایههایش لرزانتر شده و ترکشها یکی پس از دیگری به پیکره جامعه اصابت میکند. در این میان جان انسانهای بیگناه و غیرنظامیانی که هیچ نقشی در آغاز این جنگ ندارند نیز به خطر افتاده؛ جانهایی که برای تکتک لحظات قد کشیدنشان زحمت کشیده شده است. در چنین شرایطی این پرسش مطرح میشود: ۴۰روز ویرانی و تخریب چه میراثی برای جامعه برجای گذاشته است؟
بیجانان بیگناه
رییس سازمان اورژانس استان تهران اظهار کرد: تا به امروز در ۶۱۱نقطه از استان تهران، سازمان اورژانس در کنار مردم عزیز بوده و در جریان حملات هوایی به ارائه خدمات پرداخته است. متاسفانه تاکنون بیش از ۸۶۰۰مصدوم در سطح استان تهران داشتهایم که ۸۷درصد آنان را زنان، کودکان و مردم عادی تشکیل میدهند. بالغ بر ۷۰۰نفر کشته نیز برجای مانده است که تاکید میشود تمامی این جانباختگان از مردم عادی، زنان و کودکان بودهاند.
وی افزود: در سه شب گذشته متاسفانه ۱۰کودک زیر ۱۰سال و ۱۸بانوی دیگر به جمع جانباختگان استان تهران اضافه شدند. لازم به ذکر است که علاوه بر خدمات ارائهشده به ۸۶۰۰مجروح و مصدوم، بالغ بر ۶۰هزار ماموریت خدماتی نیز در سطح استان تهران برای مردم انجام شده است. رییس سازمان اورژانس استان تهران ادامه داد: در طی این ۳۹شبانهروز، آسیبها و لطمات بسیاری متاثر از حملات هوایی متحمل شدهایم اما این اطمینانخاطر را به مردم عزیزمان میدهیم که اورژانس استان تهران و اورژانس کشور در جایجای میهن با تمام توان و قدرت در کنار مردم بوده و به ارائه خدمات ادامه خواهد داد.
راضیه عالیشوندی، معاون امور بینالملل هلالاحمر در تشریح آمار حملات به اماکن و افراد غیرنظامی در ایران گفت: شمار کشتهشدگان زن در جنگ به ۲۵۱نفر رسید که دو نفر از آنها باردار بودند. به گفته عالیشوندی ۲۱۷کودک و نوجوانان زیر ۱۸سال در این جنگ تحمیلی کشته شدند.
بنابر اعلام رییس مرکز روابط عمومی و اطلاعرسانی وزارت بهداشت نیز در دو، سه شبانه روز گذشته بر اثر حملات هوایی به پایتخت متاسفانه هفت کودک زیر ۱۰سال کشته شدند که یکی از آنها زیر یکسال و تشخیص هویتش بر اثر جراحات وارده سخت بوده است.
افزون بر موارد ذکر شده، رییس مرکز اطلاعرسانی و روابط عمومی وزارت آموزشوپرورش درباره آخرین آمار دانشآموزان کشتهشده اظهار کرد: ۲۴۵دانشآموز طی ۳۹روز گذشته کشته شدند که از این تعداد ۱۳۶نفر پسر و ۱۰۲نفر دختر بودند. پنج نوآموز پسر و دو نوآموز دختر نیز جان باختند. وی با بیان اینکه ۵۸فرهنگی در این حملات کشته شدند، افزود: از این تعداد ۱۱نفر فرهنگی مرد و ۳۸نفر نیز زن بودند. شش نفر بازنشسته مرد و سه نفر بازنشسته زن بودند. رییس مرکز اطلاعرسانی و روابط عمومی وزارت آموزشوپرورش با بیان اینکه ۱۷۸دانشآموز از ابتدای جنگ تاکنون مجروح شدند، ادامه داد: ۲۴فرهنگی نیز در این حمله مجروح شدند.
تا این لحظه آنچه آشکار است جان باختن غیرنظامیان بیگناهی است که هیچ نقشی در آغاز این منازعه نداشتند و متاسفانه هزینه آن را با جان خود پرداختند.
تخریب پشت تخریب
براساس آخرین آمار اعلامی از سوی نهادهای مربوطه از ابتدای شروع جنگ تاکنون ۱۰۲هزار و ۴۳واحد غیرنظامی در کشور متحمل خسارات فراوان شدهاند. در تفکیک این آمار ۸۰هزار و ۲۱۲واحد مسکونی در استانهای مختلف هدف حملات قرار گرفته که حدودا ۳۹هزار واحد از آن مربوط به استان تهران است. بنا بر اعلام رسمی ۲۰هزار و ۹۱۷واحد تجاری نیز در کشور آسیب جدی دیده است. رییس کمیته ایمنی شورای شهر تهران با اشاره به تعداد ساختمانهای آسیبدیده در شهر تهران در حملات اظهار کرد: از ابتدای جنگ تاکنون حدودا ۳۴هزار و ۲۳۴واحد ساختمانی آسیب دیدهاند که از این تعداد ۲۸هزار و ۸۵ مورد خسارت جزئی، ۴هزار و ۲۸۴ساختمان خسارت متوسط، ۹۵۳واحد نیازمند مقاومسازی و ۹۱۲واحد ساختمانی هم نیاز به تخریب و نوسازی دارند. از ابتدای شروع جنگ و در پی خسارات وارد شده به منازل مسکونی، ۵هزار و ۲۲۶نفر در ۳۲هتل در تهران اسکان داده شدهاند.
معاون آموزش و مشارکتهای اجتماعی سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران نیز از ثبت ۴۵۷۶خودروی آسیبدیده در مناطق ۲۲گانه تهران طی جنگ اخیر خبر داد و گفت: تاکنون ۲۹۷۲خودرو توسط بیمه بازدید شده و روند ارزیابی و پرداخت خسارت ادامه دارد. در مجموع خسارات ۴۲۳۹خودرو به همراه ۲۴۷موتورسیکلت در سطح مناطق ۲۲گانه پایتخت شناسایی و ثبت شده که جمعا ۴۵۷۶وسیله نقلیه را شامل میشود.
طی ۴۰روز گذشته برخی مراکز آموزشی ازجمله مدارس دولتی و غیردولتی و دانشگاهها نیز از حملات هوایی مصون نماندند. معاون وزیر آموزشوپرورش در تشریح آخرین وضعیت مدارس غیردولتی تصریح کرد: ۱۴۶مدرسه و مرکز آموزشی غیردولتی در این حوادث دچار آسیبدیدگی شدهاند، همچنین رییس مرکز اطلاعرسانی و روابط عمومی وزارت آموزشوپرورش بیان کرده که ۵۱فضای اداری، ۱۵کانون فرهنگی، ۳۲سالن ورزشی و هفت اردوگاه دانشآموزی در حملات دچار آسیب شدهاند. ۵۱مدرسه تخریب و ۷۱۳مدرسه آسیب دیدند که شهر تهران و کرمانشاه بیشترین آمار را داشتند.
وزیر علوم هم چندی پیش درباره آخرین آمار از حمله نظامی به دانشگاههای سراسر کشور گفت: بیش از ۳۰دانشگاه کشور هدف حملات مستقیم قرار گرفتهاند.
یکی دیگر از تلخترین و شاید قابل تاملترین اتفاقاتی که طی ۴۰ روز اخیر در کشور رخ داده حمله به مراکز درمانی و بیمارستانها بوده است. وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی با انتشار جدیدترین آمار خسارات وارده به زیرساختهای بهداشتی و درمانی گزارش شده و براساس این آمار، ۵۴ پایگاه اورژانس، ۴۶ واحد مرکز درمانی و ۲۱۶مرکز بهداشت آسیب دیده، همچنین هشت بیمارستان تخلیه شده و ۴۱دستگاه آمبولانس نیز دچار خسارت شدهاند. تیم ملی سلامت نیز متشکل از کادر درمان و اورژانس، ۱۱۷مصدوم داشته و ۲۴نفر از مدافعان سلامت در خطمقدم مقابله با بحران کشته شدند.
رییس سازمان اورژانس کشور نیز با اشاره به آمار جانباختگان کادر درمان در جریان جنگ گفت: در این مدت ۴۴ نفر از کادر درمان جانباختند و ۱۱۷نفر نیز مصدوم شدند که ۷۷ نفر از آنها از نیروهای اورژانس بودند که حین انجام ماموریت دچار آسیب شدند.
بهزیستی زیر سایه بمب و موشک
علاوه بر آسیب به جان و مال مردم، برخی مراکز بهزیستی نیز در این مدت از حملات هوایی جان سالم به در نبردهاند که علاوه بر به خطر افتادن جان بیماران و کادر آن، معیشت آنها را نیز نشانه رفته است. رییس سازمان بهزیستی کشور با اشاره به آسیب دیدن ۳۰هزار مددجوی این سازمان در جریان جنگ گفت: نزدیک به ۳هزار واحد شغلی مددجویان در جریان حملات آسیب دیده و بخشی از آنها دچار تخریب جدی شدهاند. بر اثر حملات ۲۹۷۰واحد شغلی مددجویان، چه در قالب خوداشتغالی و چه کارفرمایی دچار آسیب شده، همچنین ۳۶۲واحد بیش از ۵۰درصد تخریب شده است.
حسینی گفت: در حال حاضر ۵هزار مرکز در کشور وجود دارد که بهصورتهای مختلف از مددجویان، سالمندان، کودکان، افراد دارای معلولیت و بیماران اعصاب و روان نگهداری میکنند و در جریان جنگ ۲۷ مرکز دچار آسیب شدند. برای پیشگیری از آسیب بیش از ۱۸۰مرکز جابهجا شد. بیش از ۳۰هزار نفر در قالب رویکرد خانوادهمحوری، جابهجایی و ترخیص به مناطق امن منتقل شدند. ۱۲۷۴واحد مسکونی آسیبدیده و ۵۲ واحد نیز بهطور کامل تخریب شدهاند و در مجموع ۳۰هزار نفر از مددجویان آسیب دیدهاند.
ویرانی سرنوشت
آنچه دیدیم و خواندیم تنها سیاههای از ویرانیها و خونهای ریخته شده نیست بلکه نابودی سرنوشتهای بیشمار است. جنگ، رویدادی تلخ و دهشتناک است که میراثی جز این از آن توقع نمیرود. زیرساختهای حیاتی که یکی پس از دیگری از میان میروند، خانههایی که در کسری از ثانیه فرو میریزند و بیمارستانها و درمانگاههایی که زمانی امید بیماران بودند و اکنون خود ویران شدهاند. اینها تنها بخشی از زخمهای عمیق این منازعه است. آنچه تا اینجا بیان شد تنها «میراث ۴۰روز جنگ» بود و اگر این روند ادامه یابد، ویرانیها گستردهتر شده و مشکلات ابعادی غیرقابل تصوری به خود خواهد گرفت.
