حق بیمه ورزشکاران در پرتو جام جهانی
فریبا نوروزی*- این روزها که بازیهای جام جهانی فوتبال در جریان است موضوع حق بیمه بازیکنان خیلی سروصدا کرده است بهخصوص بعد از بازی کانادا- قطر که مادیبو بازیکن قطری موجب شکسته شدن ساق پای اسماعیل کونه یکی از بازیکنان کانادا شد . بیمه بازیکنان فوتبال یکی از مهمترین بخشهای مدیریت حرفهای ورزش است. ارزش مالی بسیاری از بازیکنان حرفهای به دهها یا حتی صدهامیلیون دلار میرسد و یک مصدومیت شدید میتواند هم به خود بازیکن و هم به باشگاه خسارت سنگینی وارد کند. به همین دلیل در فوتبال حرفهای معمولا چند نوع بیمه بهصورت همزمان وجود دارد.
۱- بیمه درمانی: تمام بازیکنان حرفهای تحت پوشش بیمه درمانی قرار میگیرند که هزینههای زیر را پوشش میدهد. این هزینهها معمولا توسط باشگاه یا شرکت بیمه طرف قرارداد پرداخت میشود.
(ویزیت پزشک متخصص، جراحی، بستری در بیمارستان، فیزیوتراپی، توانبخشی و دارو و تجهیزات پزشکی)
۲- بیمه حوادث ورزشی: این بیمه مخصوص آسیبهایی است که هنگام مسابقه، تمرین، اردو و سفرهای ورزشی
اتفاق میافتد.
در صورت شکستگی، پارگی رباط، آسیب زانو، ضربه مغزی و موارد مشابه، هزینههای درمان و بخشی از خسارت مالی جبران میشود.
۳- بیمه ازکارافتادگی یا پایان دوران حرفهای: مهمترین بیمه بازیکنان حرفهای همین نوع است.
اگر بازیکن بر اثر مصدومیت دیگر نتواند فوتبال بازی کند، بیمه مبلغ قابلتوجهی به او پرداخت میکند. این مبلغ ممکن است براساس ارزش قرارداد، سن بازیکن، مدت قرارداد و ارزش بازار بازیکن تعیین شود. بسیاری از بازیکنان حرفهای علاوه بر بیمه باشگاه، شخصا نیز چنین بیمهای تهیه میکنند.
۴- بیمه دستمزد بازیکن: فرض کنید بازیکنی سالانه ۸میلیون یورو حقوق میگیرد و رباط صلیبی او پاره میشود. باشگاه موظف است حقوق او را بپردازد اما شرکت بیمه بخش زیادی از این هزینه را به باشگاه بازمیگرداند. این نوع بیمه برای باشگاههای بزرگ بسیار مهم است.
۵- بیمه ارزش انتقال بازیکن: گاهی ارزش یک بازیکن ۱۰۰میلیون یورو یا بیشتر است. اگر مصدومیت باعث کاهش شدید ارزش او شود، برخی باشگاهها با بیمههای تخصصی بخشی از این کاهش ارزش را جبران میکنند. این بیمه بیشتر در مورد ستارههای بزرگ فوتبال استفاده میشود.
۶- بیمه هنگام حضور در تیم ملی: یکی از مشکلات باشگاهها این است که بازیکنان را برای بازیهای ملی در اختیار تیمهای ملی قرار میدهند و ممکن است بازیکن در همان مسابقات مصدوم شود.
برای حل این مشکل FIFA برنامهای به نام Club Protection Programme ایجاد کرده است. اگر بازیکن در جریان مسابقات یا اردوهای رسمی تیم ملی دچار مصدومیت جدی شود و برای مدتی طولانی نتواند برای باشگاهش بازی کند، این برنامه بخشی از حقوق پرداختی باشگاه را جبران میکند.
۷- آیا اعضای بدن بازیکنان هم بیمه میشود؟
بلی. گاهی بازیکنان مشهور اعضای خاص بدن خود مثل پاها، زانوها،مچ پا و حتی دست دروازهبانان را بیمه میکنند.
این بیمهها معمولا توسط خود بازیکن و از طریق شرکتهای تخصصی تهیه میشود و در صورت آسیب دائمی، غرامت سنگینی پرداخت میکنند. رسانهها در سالهای مختلف درباره بیمه شدن پاهای ستارگانی مانند Lionel Messi یا Cristiano Ronaldo گزارشهایی منتشر کردهاند، هرچند جزئیات دقیق قراردادهای بیمه اغلب محرمانه است.
۸- حق بیمه را چه کسی پرداخت میکند؟
بسته به نوع بیمه، پرداخت حق بیمه ورزشکاران بر عهده باشگاه، فدراسیون فوتبال، خود بازیکن یا ترکیبی از این سه، هزینه را پرداخت میکنند.
۹- اگر بازیکن در خانه یا تعطیلات آسیب ببیند چه میشود؟
این موضوع به مفاد قرارداد بستگی دارد. اگر مصدومیت ناشی از فعالیتهای پرخطر و ممنوعه (مانند موتورسواری، چتربازی یا ورزشهای پرریسک) باشد، ممکن است بیمه یا حتی باشگاه از پرداخت کامل خسارت خودداری کند. به همین دلیل بسیاری از قراردادهای حرفهای محدودیتهایی برای انجام فعالیتهای پرخطر خارج از فوتبال دارند.
جمعبندی: در فوتبال حرفهای، بازیکنان معمولا با مجموعهای از پوششهای بیمهای محافظت میشوند که شامل بیمه درمانی، بیمه حوادث ورزشی، بیمه ازکارافتادگی یا پایان دوران حرفهای، بیمه حقوق و دستمزد در دوران مصدومیت، بیمه کاهش ارزش اقتصادی بازیکن میشود.
پوشش ویژه مصدومیت در مسابقات ملی توسط برنامه حمایتی FIFA این نظام بیمهای به بازیکن، باشگاه و حتی سرمایهگذاران فوتبال کمک میکند تا پیامدهای مالی ناشی از مصدومیتهای شدید تا حد زیادی مدیریت شود.
در اصل بیمه ورزشی برای همه ورزشکاران وجود دارد اما نوع، میزان پوشش و سرمایه بیمه بسته به سطح ورزشکار و رشته ورزشی بسیار متفاوت است. به طور کلی میتوان ورزشکاران را به چهار گروه تقسیم کرد:
۱- ورزشکاران آماتور: افرادی که در باشگاهها یا مسابقات محلی فعالیت میکنند، معمولا فقط بیمه حوادث ورزشی دارند. این بیمه هزینههایی مانند درمان و شکستگی، جراحی و غرامت فوت یا نقص عضو را تا سقف مشخصی پرداخت میکند.
۲- ورزشکاران حرفهای: در رشتههایی مانند فوتبال، بسکتبال، والیبال، تنیس، بوکس، دوچرخهسواری، اسکی معمولا بیمههایی توسط باشگاهها یا اسپانسرها تهیه میکنند که شامل انواع بیمه نظیر بیمه درمان، بیمه از کارافتادگی، بیمه حقوق دوران مصدومیت، بیمه مسوولیت و بیمه عمر است.
۳- ورزشکاران فوقستاره: ورزشکارانی که درآمد سالانه یا ارزش قرارداد بسیار بالایی دارند، علاوه بر بیمههای معمول، بیمههای اختصاصی نیز تهیه میکنند. برای نمونه فوتبالیستها ممکن است پاهای خود را بیمه کنند. بوکسورها دستهای خود، گلفبازان یا تنیسبازان ممکن است دست یا شانه خود و رانندگان مسابقات اتومبیلرانی بیمههای ویژه حوادث و ازکارافتادگی دارند.
۴- ورزشکاران ملی و المپیکی: در بسیاری از کشورها، کمیته ملی المپیک یا فدراسیون مربوطه نیز ورزشکاران ملی را بیمه میکند تا در اردوها و مسابقات بینالمللی تحت پوشش باشند.
چرا درباره بیمه فوتبالیستها بیشتر شنیده میشود؟ – دلایل معروفیت حق بیمه فوتبالیستها به مسائلی مثل اینکه فوتبال پردرآمدترین ورزش جهان است، قرارداد بازیکنان بسیار سنگین است. ارزش انتقال بعضی بازیکنان به صدها میلیون یورو میرسد و باشگاهها برای حفاظت از این سرمایه، بیمههای گستردهتری خریداری میکنند، مربوط میشود.
بنابراین خبر بیمه شدن پاهای یک فوتبالیست مشهور بیشتر در رسانهها بازتاب پیدا میکند در حالی که اصل استفاده از بیمه، محدود به فوتبال نیست. وضعیت در ایران : در ایران نیز تقریبا همه ورزشکارانی که در مسابقات رسمی شرکت میکنند، باید بیمه ورزشی داشته باشند. این بیمه از طریق فدراسیون پزشکی ورزشی صادر میشود و هزینههای اولیه حوادث ورزشی را پوشش میدهد. با این حال پوشش آن با بیمههای چندمیلیوندلاری که باشگاههای بزرگ اروپا برای ستارههای خود تهیه میکنند، قابل مقایسه نیست و سقف تعهدات آن بسیار پایینتر است.
* عضو انجمن حسابداران خبره ایران و کارشناس ارشد بیمه
