بورس؛ تنها در گرداب بحران ها
جهان صنعت – بازارسرمایه در هفته گذشته شاهد یکی از سنگینترین ریزشهای تاریخی خود بود و فعالان این بازار یکی از تلخ ترین هفتههای معاملاتی را پشتسر گذاشتند. ریزش روزانه قیمت سهام و روند سنگین خروج سرمایههای حقیقی طی روزهای گذشته باعث شد تا شاخص کل بورس با سقوط هفتگی ۴۶۶هزارواحدی کانال ۴میلیون را از دست داده و با کاهش معنادار میانگین ارزش معاملات سقوطی کم سابقه را تجربهکند.
این درحالی بود که نه صدایی از سازمان بورس بهعنوان متولی بازار شنیده میشد نه حمایت معنوی یا عملی موثری از بازارسرمایه دیده شد. تنها در آخرین روزهای هفته مبالغ خرید صندوق تثبیت اعلام شد که آنهم دربرابر صفوف فروش هزارانمیلیاردی هفته گذشته ناچیز بود. بهاین ترتیب بار دیگر روشن شد که در تله بحرانهای سیاسی و اقتصادی سهامداران تنهاترین گروه سرمایهگذاران هستند و بورس بهآسانی بهانزوا رانده میشود.
شتاب اصلاح و ریزش با اهرمهای سیاسی و اقتصادی
هرچند بازارسهام با توجه بهرشدهای متوالی که در چندماه گذشته تجربهکرده بود نیازمند دورهای استراحت و اصلاح بوده و باتوجه بهفصل بودجه و انتشار گزارشهای ۹ماهه شرکتها پیشبینی میشد بهوقفهای در مسیر رشد برخورد کند اما همافزایی تنشهای سیاسی و نظامی و ورود فضای عمومی اجتماعی بهدورهای از بحران باعث شد تا این اصلاح رنگ ریزش و سقوط بهخود گرفته و با کاهش شدید ارزش معاملات در میانههای هفته گذشته بهگسترش ترس در میان سرمایهگذاران بیانجامد.باید درکنار اینموارد به برآوردهنشدن حدودی انتظارات فعالان بازار از گزارشهای شرکتها نیز اشاره کرد که لزوم تغییر چینش پورتفو را بهبرخی از سرمایهگذاران بازارسهام گوشزد میکرد.
ریزش ۵ /۱۰درصدی شاخص کل و ۵ /۹درصدی شاخص هموزن
بهاین ترتیب شاخص کل بورس در هفتهاول بهمن ۵ /۱۰درصد افت کرد و با ازدستدادن کانال ۴میلیونواحدی در سطح ۳میلیونو۹۸۱هزارواحد ایستاد. چنین ریزشی درمقیاس هفتگی بیانگر شدت فشار فروش در نمادهای بزرگ و شاخصساز است؛ نمادهایی که در هفتههای قبل نقش اصلی را در رشد بازار ایفا کرده بودند.
شاخص هموزن نیز از موج نزولی در امان نماند و با کاهش ۵ /۹درصدی بهسطح یکمیلیونو۲۵هزارواحد رسید. افت همزمان شاخص کل و هموزن نشان میدهد که ریزش بازار محدود به چندسهم بزرگ نبوده و کلیت بازار نیز درگیر فشار فروش شده است.
کاهش محسوس حجم و ارزش معاملات
همزمان با ریزش بازارسرمایه میانگین حجم معاملات نیز در این هفته افت محسوسی را تجربهکرد و با ثبت میانگین روزانه ۲۷میلیاردبرگه سهم و ثبت میانگین ارزش معاملات روزانه بهارزش ۱۵هزارمیلیاردتومان سقوط ارزشی محسوسی را نسبت بهمیانگین هفتههای گذشته ثبت کرد.
ریزش شاخصها و خروج سنگین سرمایههای حقیقی
با تشدید تنشهای سیاسی و نظامی و عقب نشینی خریداران در معاملات هفته گذشته بازار شاهد خروج ۱۹هزارمیلیاردتومان از سرمایههای حقیقی بود که نشاندهنده کاهش شدید ریسکپذیری معاملهگران است. این روند گرچه درپایان هفته مسیر متعادلتری را درپیش گرفت اما باتوجه بهتداوم ریسکها و ابهامات سیاسی احتمال میرود رنگ ترس و احتیاط در بورس ادامه داشته باشد.
کاهش هیجانات منفی و تخلیه بازار از معاملهگران کمریسکتر
بهعقیده برخی کارشناسان و تحلیلگران بازارسرمایه باتوجه بهخروج سنگین سرمایه از بورس در هفته گذشته و بازگشت قیمتها بهمحدوده جذابتر و کمریسکتر که بهواسطه ریزش قیمتی اتفاق افتاد میتوان گفت بازار بهنوعی از سرمایههای کمریسکتر با دیدگاه سرمایهگذاری کوتاهمدتتر تخلیه شده است. بنابراین چنانچه میزان تنشها در همین محدوده فعلی باقی بماند میتوان امیدوار بود با پیداشدن خریداران و افزایش حضور آنها در معاملات روزانه بازار بهروند متعادلتری نسبت بههفته گذشته بازگردد.
این دیدگاه از آنجا ناشی میشود که با کاهش تاثیر روانی ریسکهای بیرون از بازار بر روند معاملات(درصورت عدم افزایش مجدد) باردیگر توجه سرمایهگذاران بهارزشگذاری سهام براساس دادههای مالی معطوف شده و بهنوعی بازار ریسکها را در خود هضم خواهد کرد.
درنتیجه معاملهگران با وزندهی دوباره بهمیزان ضریب تاثیر انواع ریسک یر روندهای معاملاتی نسبت بهحضور در بازار تصمیمگیری میکنند. این روند که بیشهراسی از ریسکهای وارد شده بر بازار را تعدیل کرده و میتواند بهشکلگیری روندی جدید در نحوه حرکت قیمتی سهام منجر شود درنهایت با افزایش ارزش معاملات باردیگر کلیت بازارسرمایه را از رکود معاملاتی خارج خواهد کرد. درصورت وقوع این دیدگاه در معاملات بازار میتوان امیدوار بود طی هفته جاری معاملات بورس روندی متعادلتر داشته و سهام از نقدشوندگی بالاتری برخوردار باشند.
نقش بازارساز و نهادهای حمایتی در تعادل بازار
معاملات هفته گذشته بازارسرمایه که با زیان عمده سهامداران همراه بوده نکته ویژهای داشت و آن حضور منفعل بازارساز در معاملات و عدم ایفای نقش موثر نهادهای حمایتی از بازار نظیر صندوق توسعه و تثبیت بازار بود.
اظهارات مدیران میانی سازمان در حمایت از بازارسرمایه باحضور تنها ۱۰همتی درکنار سایر حقوقیها درحالی بود که معاملات روزانه بورس در روزهایی از هفته گذشته با ارزش صفوف بیش از ۳۰هزارمیلیاردتومان نیز همراه بود و حمایت اصلی بازارساز و حقوقیها تنها در روزچهارشنبه و پساز یکهفته ریزش قیمت سهام و زیان سرمایهگذاران اتفاق افتاد.
باتوجه بهنحوه عملکرد صندوق تثبیت و حقوقیها و ضعف گسترده بازارگردانی در هفته گذشته باید گفت چنانچه در هفته جاری و روزهای آتی بازار همچنان در خلأ بهسر برده و مورد حمایت قرار نگیرد باتوجه بهرشد روز افزون نرخ ارز و طلا و نقدشوندگی بالاتر این بازارها در شرایط پرریسک بازار شاهد کوچ دوباره سرمایههای حقیقی از بورس بهبازارهای موازی خواهد بود.
بنابراین باتوجه بهاینکه طبیعتا سازمان بورس بهنقش تعیینکننده خود در هدایت مسیر بازار واقف بوده باید گفت باوجود ارزندگی بازارسرمایه و افق سودآوری صنایع بورسی مسیر رونق و رکود معاملات سهام این شرکتها در بورس اوراق بهادار بهنحوه مدیریت و عملکرد سازمان بورس در شرایط بحرانی و پرریسک بازمیگردد که باتوجه بهاهمیت حفظ و توسعه و رونق این بازار و مسیر اقتصادی دولت نقش اینسازمان در تحقق اهداف اقتصادی دولت از مسیر بازارسرمایه پررنگتر نیز خواهد بود.
