برندگان و بازندگان ارز تکنرخی
آلبرت بغزیان، کارشناس اقتصادی و عضو هیات علمی دانشگاه تهران
این روزها سوال اکثر مردم و کارشناسان این است که آیا تکنرخی کردن ارز سرانجام به بالا رفتن رفاه خواهد انجامید یا خیر؟ دو طیف دیدگاه در اینجا وجود دارد؛ عدهای مخالف ۱۰۰درصد این طرح بودند و هستند. این گروه تلاش میکنند مصداقهایی از کاهش رفاه بیاورند و نشان دهند که اجرای این سیاست تا چه اندازه به رفاه مردم آسیب زده است. در دسته دیگر موافقان این طرح را داریم؛ عدهای که به دنبال نشانههای افزایش رفاه میگردند و در پی توجیه این سیاست هستند. موافقان حذف ارز ترجیحی عنوان میکردند که تا به اینجای کار عدهای رانت ارز ترجیحی را بردهاند و از این پس هم خواهند برد بنابراین ارز ترجیحی را بهصورت کلی حذف میکنیم.
اگر دقیقتر نگاه کنیم این بهنوعی پاک کردن صورتمساله است. چرا در مرحله نخست با افرادی که رانت گرفتهاند، برخوردی صورت نگرفت؟ چرا پولهایی که رفت بازگردانده نشد؟ و سوالات فراوانی از این قبیل که بیجواب ماندهاند.
عدهای تخلف کردند؛ ارز ترجیحی را گرفتند اما نتیجهاش چه شد؟ یا کالای مدنظر را وارد نکردند یا بهطور کلی هیچ کالایی وارد نکردند یا وارد کردند و به قیمت آزاد در بازار فروختند! آیا این اقدام برای دولت و بانک مرکزی قابل بخشش است؟ آیا این متخلفانی که رانت گرفتهاند را به حال خود رها کردهاند؟ این جز پاک کردن صورتمساله است؟
اعتقادی مبنی بر این وجود دارد که در این میان افرادی برنده فرآیند تکنرخی کردن ارز هستند؛ افرادی که از قبل داراییهایی داشتند و با تکنرخی کردن ارز، داراییهایشان گرانتر شد. عدهای وجود داشتند که از ترس نابودی قدرت خرید، داراییهایشان را به داراییهای ارزشمندتری تبدیل کردند یا افرادی که دائما بهدنبال تبدیل دارایی بودند و در افزایش نرخ ارز و طلا، سود فراوانی کسب میکردند. این افراد مشخصا برندههای این شرایط هستند اما نکته مهم این است که هدف از تکنرخی کردن ارز، برد این افراد نبود. هدف جلوگیری از ایجاد رانت بود اما به هرحال عدهای همیشه هستند که در کاهش یا افزایش سود میبرند.
نرخ ارز ترجیحی باید مرحلهبهمرحله افزایش مییافت. اصولا کلمه ترجیحی در کنار آن قرار گرفته بود تا با آن نهاده دامی، دارو و امثالهم وارد شود اما هرچه آورده شد به قیمت آزاد فروخته شد! آیا لیست افرادی که این کار را کردهاند وجود ندارد؟ نمیشود آنها را مجازات کرد و پول را برگرداند؟
این توجیه رییسجمهور که گفتند ارز را حذف کردیم تا رانت ایجاد نشود و دست رانتجویان بریده شود، مصداقی از همین پاک کردن صورتمساله است. چرا این افراد باید به حال خود رها شوند؟ تکلیف پولهای برده شده چیست؟ آیا این افراد با هیچ توجیهی، لایق بخشش هستند؟
