اروپا بازنده ۲جنگ
جهان صنعت – در حالی که اروپاییها همچنان درگیر جنگ فرسایشی اوکراین هستند اورسولا فون درلاین، رییس کمیسیون اروپا زمانی که در هفته جاری در پارلمان اروپا سخنرانی میکرد اینگونه هزینه جنگ ایران را برای اروپا توصیف کرد که از زمان آغاز درگیری در ۲۸فوریه هزینه واردات سوختهای فسیلی اتحادیه اروپا بیش از ۲۲میلیارد یورو افزایش یافته است آنهم نه بهاین دلیل که اروپا انرژی بیشتری مصرف میکند بلکه بهاین دلیل که تنگه هرمز که معمولا حدود ۲۵درصد تجارت دریایی نفت جهان از آن عبور میکند عملا بسته شده است. آژانس بینالمللی انرژی این اختلال را بزرگترین شوک عرضه در تاریخ بازار جهانی نفت توصیف کرده است. مدیر اجرایی این نهاد حتی فراتر رفت و آن را بزرگترین تهدید برای امنیت انرژی جهان در تاریخ نامید. اروپا این جنگ را آغاز نکرد اما بههر حال هزینه آن را میپردازد.
صورتحساب پیش از پایان جنگ رسید
طبق گزارشی که اندیشکده اروپایی مدرن دیپلماسی در این خصوص منتشر کرده این تاثیر نه انتزاعی است و نه مربوط بهآینده بلکه همین حالا در قفسههای فروشگاهها، پمپبنزینها و قبوض انرژی خانوارها در سراسر اروپا دیده میشود. جریان نفت خام و فرآوردههای نفتی از تنگه هرمز از حدود ۲۰میلیون بشکه در روز پیش از جنگ بهکمی بیش از ۲میلیون بشکه در روز در ماه مارس سقوط کرده در حالی که عرضه گاز طبیعی مایع از قطر و امارات از اول مارس روزانه بیش از ۳۰۰میلیون مترمکعب کاهش یافته و این بهمعنای ازدسترفتن بیش از ۲میلیارد مترمکعب گاز در هر هفته است.
درواقع طبق گفته رییس کمیسیون اروپا، از آغاز درگیری هزینه واردات سوختهای فسیلی ما بیش از ۲۲میلیاردیورو افزایش یافته است. ۴۴روز، ۲۲میلیاردیورو بدون حتی یک مولکول انرژی بیشتر؛ این دومین بحران سوخت فسیلی در چند سال اخیر است که یک نکته روشن دارد؛ اینکه اروپاییها بهای بسیار سنگینی برای وابستگی بیش از حد خود بهسوختهای فسیلی میپردازند. در چنین شرایطی تقریبا تمامی کشورهای عضو اتحادیه اروپا برای رسیدن بههدف ذخیرهسازی ۹۰درصدی گاز تا اول نوامبر با مشکل مواجه خواهند شد در حالی که سطح فعلی ذخایر پس از زمستانی سخت و قیمتهای بالای گاز که تصمیمگیری برای پرکردن ذخایر را بهتاخیر انداخته حدود ۳۰درصد است. کمیسیون اروپا اکنون در حال بررسی کاهش هدف سال۲۰۲۶ از۹۰به۸۰درصد بوده؛ اقدامی که بیش از آنکه یک انتخاب سیاستی باشد نشاندهنده تنگنای شرایط است.
این اختلال موجب خریدهای هیجانی و کمبود شدید در توزیع فرآوردههای نفتی، گاز مایع و اوره(مورداستفاده در کودهای شیمیایی) در چندین قاره شده است. موسسه سیاست غذایی هشدار داده که بهدلیل اختلال در بازار سوخت و کود، قیمت مواد غذایی در بلندمدت افزایش خواهد یافت چراکه بیش از ۳۰درصد اوره جهان از کشورهای حوزه خلیجفارس از طریق تنگه هرمز صادر میشود. در نتیجه جنگ در خاورمیانه اکنون از طریق زنجیرههای تامینی که بسیاری از شهروندان از وجود آنها بیاطلاع بودند خود را در قیمت مواد غذایی اروپا نشان میدهد.
هماهنگی، حفاظت و کاهش؛ برنامه اضطراری کمیسیون
نشست عمومی این هفته پارلمان اروپا نمایندگان و اعضای کمیسیون را گردهم آورد تا درباره بحران انرژی و وضعیت لبنان که درپی عملیات نظامی رژیم اسرائیل صدها غیرنظامی جان خود را از دست داده و بیش از یکمیلیون نفر آواره شدند بحث کنند. در موضوع لبنان نمایندگان خواستار آتشبس پایدار و افزایش دسترسیهای بشردوستانه شدند و فوندرلاین تایید کرد که اتحادیه اروپا در حال بسیج ذخایر اضطراری برای کمک فوری است. در حوزه انرژی کمیسیون بستهای از اقدامات فوری را ارائه داد که در نشست شورای اروپا در قبرس در ۲۳و۲۴آوریل بررسی خواهد شد.
ستون اول هماهنگی است. کمیسیون از کشورهای عضو خواسته برای تامین نفت و فرآوردههای نفتی بهصورت هماهنگ اقدام کنند زیرا با ادامه بستهبودن تنگه ذخایر تجاری درحال کاهش است. فوندرلاین بهپلتفرم انرژی اتحادیه اروپا در بحران۲۰۲۲ اشاره کرد که توانست ۹۰میلیاردمترمکعب گاز خریداری کند و ۷۷میلیاردمترمکعب را بین خریداران و تامینکنندگان تطبیق دهد. اکنون هدف جلوگیری از رقابت کشورهای عضو با یکدیگر و افزایش قیمتهاست.
ستون دوم حفاظت است. کمیسیون در حال تدوین چارچوبی موقت برای کمکهای دولتی است تا کشورها بتوانند از خانوارهای آسیبپذیر و صنایع حمایت کنند بدون آنکه قوانین بازار مشترک نقض شود. ستون سوم کاهش تقاضاست. این شامل افزایش بهرهوری انرژی، نوسازی ساختمانها، بهروزرسانی تجهیزات صنعتی و توسعه برقسازی است. بهگفته فوندرلاین ارزانترین انرژی آن است که مصرف نمیشود.
۲۲میلیارد یورو؛ استدلالی برای گذار انرژی
فوندرلاین تاکید کرد که این بحران نشان داد وابستگی بهسوختهای فسیلی تنها یک مساله زیستمحیطی نبوده بلکه یک آسیبپذیری امنیتی است. باوجود آنکه بیش از ۷۰درصد برق اروپا از منابع تجدیدپذیر و هستهای تامین میشود بخش حملونقل و صنعت همچنان وابسته بهسوختهای فسیلی است که از مسیرهایی عبور میکنند که اروپا کنترلی بر آنها ندارد.
بنابراین کمیسیون درحال تسریع بسته توسعه شبکههای برق و ارائه استراتژی برقسازی جدید است و قصد دارد سرمایهگذاری خصوصی را بهسمت زیرساختهای انرژی هدایت کند.
از قبرس؛ ائتلاف و هشدار
در نشست قبرس آنتونیو کاستا اعلام کرد ائتلافی از بیش از ۵۰کشور در حال آمادهسازی ماموریتی برای بازگرداندن آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز هستند. پیشنهاد گسترش ماموریت دریایی اتحادیه اروپا نیز برای هماهنگی بیشتر مطرح شد. رهبران اتحادیه اروپا با کشورهای منطقه دیدار کردند و بر ضرورت صلح پایدار تاکید داشتند. در عین حال هشدار داده شد که ادامه درگیریها میتواند کل روند را بهخطر بیندازد.
۴۴روزی که معادله انرژی را تغییر داد
هزینه ۲۲میلیاردیورویی نهتنها یکعدد اقتصادی بلکه پیامی سیاسی بوده: اینکه وابستگی بهسوختهای فسیلی یک ریسک امنیتی است. اتحادیه اروپا اکنون درحال مدیریت بحرانی است که ایجاد نکرده اما هزینه آن را میپردازد و همزمان از آن برای تسریع گذار انرژی استفاده میکند. با این حال تداوم این مسیر بهپایداری شرایط بستگی دارد. آتشبس شکننده است و آینده تنگه هرمز نامشخص و اروپا اکنون در نقطهای قرار دارد که باید بین تداوم وضعیت موجود یا تسریع تغییرات ساختاری تصمیم بگیرد؛ تصمیمی که ششماه آینده آن را مشخص خواهد کرد.
