روزنامه جهان صنعت

رشد خیره‌کننده صادرات چین بار دیگر بحث درباره نقش یارانه‌های دولتی در رقابت‌پذیری این کشور را داغ کرده است. اگرچه اندازه دقیق حمایت‌های دولتی چین محل اختلاف است، داده‌های تازه نشان می‌دهد تفاوت اصلی تنها در حجم یارانه‌ها نیست، بلکه در نحوه تخصیص آنهاست. چین منابع خود را به صنایع راهبردی مانند نیمه‌هادی‌ها، فناوری‌های سبز و سخت‌افزار اختصاص می‌دهد و این حمایت‌ها را با آموزش نیروی کار، توسعه شبکه برق و سرمایه‌گذاری زیرساختی همراه می‌کند. در مقابل، دولت‌های غربی بخش بیشتری از حمایت‌های خود را صرف صنایع قدیمی و برخوردار از نفوذ سیاسی می‌کنند.

بازنگری تازه بانک جهانی درباره سیاست صنعتی به‌معنای کنارگذاشتن اصول بازار نبوده بلکه تلاشی برای اصلاح یک‌نگاه قدیمی است.

در حالی که حمایت‌های دولتی می‌توانند به توسعه صنایع و افزایش تاب‌آوری اقتصادی کمک کنند، بدون طراحی دقیق و درک محدودیت‌های نهادی، این سیاست‌ها ممکن است به اتلاف منابع و ناکارآمدی منجر شوند.

در دهه‌ اخیر جهان شاهد بازگشت پرقدرت دولت‌ها به عرصه تولید، سرمایه‌گذاری و سیاست صنعتی بوده است که به ضرورتی حیاتی برای حفظ امنیت ملی و رقابت‌پذیری تبدیل شده است.

ممنوعیت واردات لوازم خانگی به جای تقویت تولید داخلی، صنعت را در تله مونتاژ گرفتار کرده و بیش از 50 درصد ظرفیت‌های تولید بلااستفاده مانده است.

ایران و کره‌جنوبی در دهه ۱۹۶۰ میلادی در نقطه‌ای مشابه از مسیر توسعه قرار داشتند، اما نیم‌قرن بعد، یکی در صف 20 اقتصاد برتر جهان ایستاده و دیگری همچنان درگیر اقتصاد نفت‌پایه و ناپایدار است.

سال‌ها پیش سیاستمداران غربی می‌گفتند دولت نباید برنده و بازنده را در اقتصاد تعیین کند اما امروزه همان کشورها با میلیاردها دلار سرمایه‌گذاری مستقیم از صنایع کلیدی حمایت می‌کنند.

صندوق بین‌المللی پول هشدار می‌دهد که سیاست‌های صنعتی در صورت نبود طراحی دقیق و اصلاحات ساختاری می‌توانند پرهزینه و ناکارآمد باشند و باید با اهداف روشن و نظارت مستمر همراه شوند.

این گزارش نشان می‌دهد که موفقیت کشورهای معدنی مانند استرالیا، آفریقای جنوبی و شیلی بر پایه اصول یکپارچگی راهبردی و توازن دقیق میان سیاست‌های محرک عرضه و تقاضا استوار است و هیچ نسخه واحدی برای همه وجود ندارد.

در دنیای امروز که تمامی کشورها در حال حرکت به سمت افزایش بهره‌وری منابع و توسعه تجارت فناورانه هستند، جذب سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی برای کشورمان بیش از پیش حائز اهمیت است.