بهترین متریال برای بستهبندی محصولات مصرفی
برای بستهبندی محصولات مصرفی از متریالهای مختلفی مانند پلیاتیلن، پلیپروپیلن، PET، کاغذ، مقوا، شیشه و فلز استفاده میشود. انتخاب بین این مواد به نوع محصول، مدت نگهداری، حساسیت آن به رطوبت و اکسیژن، وزن کالا و شرایط حمل بستگی دارد. به همین دلیل متریالی که برای بستهبندی حبوبات مناسب است، الزاماً برای شوینده، قهوه یا یک محصول آرایشی انتخاب مناسبی نیست.
در ادامه، پرکاربردترین متریالهای بستهبندی را از نظر ویژگی و نوع مصرف بررسی میکنیم.
چه متریالی برای بستهبندی محصولات مناسبتر است؟
برای انتخاب جنس بستهبندی ابتدا باید مشخص شود محصول در برابر چه عواملی نیاز به محافظت دارد. بعضی کالاها باید از رطوبت دور بمانند، بعضی دیگر در تماس با اکسیژن کیفیت خود را از دست میدهند و گروهی نیز به بستهبندی مقاوم در برابر فشار یا ضربه نیاز دارند.
بهطور کلی هنگام انتخاب متریال این موارد بررسی میشوند:
- نوع و وزن محصول
- جامد، مایع یا پودری بودن محتویات
- حساسیت به رطوبت، اکسیژن و نور
- مدت زمان نگهداری
- شرایط انبار و حمل
- نوع دستگاه بستهبندی
- نیاز به چاپ اطلاعات و طرح روی بسته
- هزینه تولید هر بسته
در محصولات پرمصرف معمولاً وزن و هزینه بستهبندی نیز اهمیت زیادی دارد؛ زیرا حتی اختلاف جزئی در قیمت هر واحد، در تیراژ بالا هزینه قابلتوجهی ایجاد میکند.
پلیاتیلن؛ متریال پرکاربرد برای بستهبندی
پلیاتیلن یا PE یکی از متداولترین پلیمرها در تولید انواع فیلم و کیسه بستهبندی است. انعطافپذیری، مقاومت مناسب در برابر رطوبت و امکان تولید در ضخامتهای مختلف از ویژگیهای این متریال محسوب میشود.
از پلیاتیلن در تولید نایلونها، فیلمهای بستهبندی، کیسههای فروشگاهی و بستهبندی بعضی محصولات صنعتی و غذایی استفاده میشود.
پلیاتیلن انواع مختلفی دارد و مشخصات هرکدام متفاوت است. برای مثال LDPE انعطاف بیشتری دارد، درحالیکه HDPE معمولاً سختتر و مقاومتر است. بنابراین حتی در یک خانواده پلیمری نیز جنس دقیق فیلم باید متناسب با کاربرد انتخاب شود.
پلیپروپیلن برای بستهبندی مواد غذایی
پلیپروپیلن یا PP در بستهبندی مواد غذایی خشک و بسیاری از کالاهای مصرفی استفاده میشود. فیلمهای تولیدشده از این پلیمر میتوانند شفافیت مناسبی داشته باشند و برای چاپ بستهبندی نیز گزینه مطلوبی باشند.
بستهبندی محصولاتی مانند ماکارونی، حبوبات، شیرینی، بیسکویت، تنقلات و برخی محصولات سلولزی را میتوان با انواع فیلمهای پلیپروپیلنی تولید کرد.
در محصولاتی که ظاهر بسته روی قفسه فروشگاه اهمیت دارد، علاوه بر انتخاب جنس و ضخامت فیلم، کیفیت طراحی و چاپ سلفون نیز باید با نوع محصول، ساختار لفاف و روش بستهبندی هماهنگ باشد.
PET چه کاربردی در بستهبندی دارد؟
PET یا پلیاتیلن ترفتالات در تولید بطری و همچنین بخشی از بستهبندیهای انعطافپذیر کاربرد دارد. استحکام مناسب و شفافیت از ویژگیهای مهم این ماده است.
بطری آب و نوشیدنی از شناختهشدهترین کاربردهای PET هستند، اما فیلم PET نیز میتواند بهعنوان بخشی از ساختار لفافهای چندلایه استفاده شود.
در بستهبندیهای لمینتی، PET معمولاً با یک یا چند لایه دیگر ترکیب میشود تا ویژگیهایی مانند مقاومت مکانیکی، چاپپذیری یا ممانعت در برابر عوامل محیطی بهبود پیدا کند.
بستهبندی چندلایه برای چه محصولاتی استفاده میشود؟
یک فیلم ساده همیشه نمیتواند تمام نیازهای یک محصول را تأمین کند. در چنین شرایطی دو یا چند فیلم با ویژگیهای متفاوت به یکدیگر لمینت میشوند.
برای مثال ممکن است لایه بیرونی برای چاپ و مقاومت مکانیکی مناسب باشد و لایه داخلی قابلیت دوخت حرارتی بهتری داشته باشد. در بعضی ساختارها نیز از لایهای استفاده میشود که ورود اکسیژن، رطوبت یا نور را کاهش دهد.
این نوع بستهبندی در محصولاتی مانند قهوه، چیپس، خشکبار، ادویه، پودرهای غذایی و بعضی محصولات بهداشتی کاربرد زیادی دارد.
ساختار لایهها باید بر اساس شرایط واقعی نگهداری محصول مشخص شود. اضافه کردن لایههای غیرضروری فقط وزن و قیمت بستهبندی را افزایش میدهد.
کاغذ و مقوا برای بستهبندی چه محصولاتی مناسب هستند؟
کاغذ و مقوا بیشتر برای تولید جعبه، کارتن و برخی پاکتهای بستهبندی استفاده میشوند. امکان چاپ مناسب و قابلیت شکلدهی به ابعاد مختلف باعث شده است این متریال در بستهبندی محصولات آرایشی، دارویی، غذایی، پوشاک و لوازم مصرفی کاربرد زیادی داشته باشد.
مقوا در مقایسه با بسیاری از فیلمهای پلیمری مقاومت کمتری در برابر رطوبت دارد. به همین علت در بسیاری از محصولات، جعبه مقوایی بستهبندی اصلی نیست و محصول ابتدا داخل یک ظرف، پاکت یا لفاف قرار میگیرد.
ضخامت و نوع مقوا نیز باید با وزن محصول هماهنگ باشد. برای کالاهای سنگینتر یا محصولاتی که در حملونقل تحت فشار قرار میگیرند، ساختار مقاومتری لازم است.
بستهبندی شیشهای چه مزایا و محدودیتهایی دارد؟
شیشه در بستهبندی انواع نوشیدنی، مربا، سس، محصولات غذایی و بعضی کالاهای آرایشی استفاده میشود. نفوذپذیری بسیار پایین و واکنشپذیری کم با بسیاری از مواد از مهمترین دلایل استفاده از شیشه است.
در مقابل، شیشه نسبت به فیلمها و ظروف پلاستیکی وزن بیشتری دارد و در برابر ضربه نیز آسیبپذیرتر است. این دو عامل میتوانند هزینه حمل و بستهبندی ثانویه را افزایش دهند.
بنابراین استفاده از شیشه زمانی منطقی است که ویژگیهای محصول یا نوع عرضه آن چنین ساختاری را توجیه کند.
فلز برای بستهبندی چه کاربردی دارد؟
قوطیهای فلزی در بستهبندی کنسروها، نوشیدنیها و برخی محصولات غذایی یا صنعتی استفاده میشوند. فلز مقاومت بالایی در برابر ضربه و نور دارد و در صورت طراحی و درزبندی مناسب میتواند محافظ خوبی در برابر نفوذ عوامل خارجی باشد.
البته تولید بستهبندی فلزی در بسیاری از موارد از فیلمهای انعطافپذیر گرانتر است و برای همه محصولات توجیه اقتصادی ندارد.
به همین دلیل انتخاب قوطی فلزی معمولاً به نوع محصول، مدت نگهداری، فرایند تولید و شرایط توزیع وابسته است.
بهترین بستهبندی برای مواد غذایی کدام است؟
برای مواد غذایی نمیتوان یک متریال مشخص را بهعنوان بهترین گزینه معرفی کرد. نیاز بستهبندی هر ماده غذایی متفاوت است.
برای حبوبات و برخی مواد خشک میتوان از فیلمهای پلیمری استفاده کرد. محصولاتی مانند قهوه و بعضی تنقلات معمولاً به ساختاری با ممانعت بیشتر در برابر رطوبت یا اکسیژن نیاز دارند. محصولات مایع نیز ممکن است در ظروف PET، پلیاتیلنی یا شیشهای بستهبندی شوند.
در انتخاب بستهبندی مواد غذایی علاوه بر جنس لفاف، شرایط تماس مستقیم متریال با ماده غذایی و الزامات مربوط به بستهبندی محصول نیز باید در نظر گرفته شود.
بستهبندی انعطافپذیر بهتر است یا بستهبندی سخت؟
فیلمها، پاکتها و لفافها در گروه بستهبندی انعطافپذیر قرار میگیرند. بطری، قوطی، شیشه و بعضی ظروف پلاستیکی نیز بستهبندی سخت محسوب میشوند.
بستهبندی انعطافپذیر معمولاً وزن کمتری دارد و فضای کمتری در حملونقل اشغال میکند. در مقابل، ظروف سخت شکل مشخصی دارند و برای محصولات مایع یا کالاهایی که به محافظت فیزیکی بیشتری نیاز دارند مناسبتر هستند.
انتخاب بین این دو گروه باید براساس نوع محصول انجام شود و نه صرفاً هزینه اولیه بستهبندی.
جمعبندی
پلیاتیلن و پلیپروپیلن برای بسیاری از بستهبندیهای انعطافپذیر کاربرد دارند، PET در تولید بطری و ساختارهای لمینتی استفاده میشود و کاغذ و مقوا بیشتر در جعبه و بستهبندی ثانویه دیده میشوند. شیشه و فلز نیز برای گروه مشخصی از محصولات گزینه مناسبتری هستند.
برای انتخاب متریال بستهبندی باید مشخصاتی مانند حساسیت محصول به رطوبت و اکسیژن، وزن کالا، مدت نگهداری، شرایط حمل، نوع دستگاه بستهبندی و هزینه تولید بررسی شود. در بسیاری از موارد نیز ترکیب چند متریال نتیجه بهتری نسبت به استفاده از یک لایه ساده دارد.
